7.8% ના જીડીપી ગ્રોથ સામે વિશ્વના મોટા દેશોની સુસ્ત અર્થવ્યવસ્થા
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વના મુખ્ય અને વિકસિત અર્થતંત્રો આર્થિક મંદી, ફુગાવો અને ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતાનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતે ફરી એકવાર વૈશ્વિક મંચ પર પોતાની આર્થિક તાકાતનું લોખંડ મનાવ્યું છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતે ૭.૮ ટકાનો પ્રભાવશાળી વાસ્તવિક જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિ દર નોંધાવીને તમામ વૈશ્વિક આર્થિક નિષ્ણાતો અને રેટિંગ એજન્સીઓને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. આ વૃદ્ધિ આંકડો માત્ર વિશ્લેષકોની અપેક્ષાઓ કરતાં ઘણો વધારે નથી, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક વિપરીત પરિસ્થિતિઓ વચ્ચે પણ ભારતનું આર્થિક માળખું કેટલું ભરોસાપાત્ર અને મજબૂત છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) એ પણ ભારતના આ શાનદાર આર્થિક પ્રદર્શનની મુક્તકંઠે પ્રશંસા કરી છે. આઈએમએફનું સ્પષ્ટ માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ભારત સૌથી ઝડપથી વિકસતું અર્થતંત્ર બની રહ્યું છે અને તે સમગ્ર વિશ્વ માટે આર્થિક વિકાસનું મુખ્ય એન્જિન સાબિત થઈ રહ્યું છે.
સેવા ક્ષેત્રની તેજી અને નિકાસે આર્થિક ગતિને વેગ આપ્યો
IMF ના પ્રવક્તા જુલી કોઝાકે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતના આર્થિક આંકડાઓ અંગે વિગતવાર વાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે, ૭.૮ ટકાનો આ વૃદ્ધિ દર તેમના પોતાના સ્ટાફ અને વિશ્લેષકોના પ્રાથમિક અંદાજ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. તેમણે ભારતના આ સફળ પ્રદર્શન પાછળના મુખ્ય કારણો રજૂ કર્યા હતા.
કોઝાકના જણાવ્યા મુજબ, ભારતની આ મજબૂત આર્થિક છલાંગ પાછળ દેશનું સેવા ક્ષેત્ર (Service Sector) મુખ્ય ચાલક બળ બન્યું છે. સેવા ક્ષેત્રમાં આવેલી અભૂતપૂર્વ તેજીની સાથે સાથે ભારતીય નિકાસમાં થયેલા નોંધપાત્ર વધારાએ આંકડાઓને નવી ઊંચાઈએ પહોંચાડ્યા છે. આ ઉપરાંત, સ્થાનિક બજારમાં ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓની મજબૂત માંગે વૈશ્વિક પડકારો સામે એક રક્ષણાત્મક કવચ તરીકે કામ કર્યું છે. સેવા ક્ષેત્ર હાલમાં ભારતની કુલ આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે, અને આ ક્ષેત્રનું સતત મજબૂત થવું એ સંકેત આપે છે કે ભારતનું આર્થિક માળખાગત બાંધકામ યોગ્ય અને પ્રગતિશીલ દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
મોંઘા ક્રૂડ તેલ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે સ્થિતિસ્થાપકતા
ભારત માટે આર્થિક મોરચે સૌથી મોટો પડકાર એ ઊર્જા ક્ષેત્રનો રહ્યો છે. ભારત પોતાની ક્રૂડ ઓઇલ (કચા તેલ) ની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશી આયાત પર નિર્ભર રાખે છે. વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં થતી રોજબરોજની વધઘટ દેશના ફુગાવા (મોંઘવારી), વેપાર સંતુલન (Trade Balance) અને સ્થાનિક ઉદ્યોગોના ઉત્પાદન ખર્ચ પર સીધી અસર કરે છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં તેલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં સર્જાયેલા અવરોધો છતાં, ભારતીય અર્થતંત્રે અદ્ભુત સ્થિતિસ્થાપકતા (Resilience) દર્શાવી છે. જુલી કોઝાકે આ સ્થિતિની નોંધ લેતા ઉમેર્યું કે, ઊર્જાના ભાવમાં આવેલા મોટા આંચકાઓ અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા છતાં ભારતનું આટલું સારું પ્રદર્શન કરવું એ દેશના આંતરિક આર્થિક પાયાની સાચી શક્તિ છતી કરે છે. મોટા ભાગના વિકસિત દેશો જ્યારે મંદીના ભયથી ફાળ પડી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતની આ ઉપલબ્ધિ વિશ્વ માટે પ્રેરણાદાયી છે.
આંકડાકીય સુધારાઓ અને ડેટા ચોકસાઈનું IMF દ્વારા સ્વાગત
માત્ર વૃદ્ધિ દર જ નહીં, પરંતુ ભારત સરકાર દ્વારા દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓની ગણતરી અને આંકડાકીય પારદર્શિતા લાવવા માટે કરવામાં આવેલા નવા નીતિગત સુધારાઓની પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સરાહના થઈ છે. સરકારે તાજેતરમાં પોતાના જીડીપી ગણતરી મોડલમાં ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન સૂચકાંક (IIP – Index of Industrial Production) અને નવો ઉત્પાદક ભાવ સૂચકાંક (PPI – Producer Price Index) શામેલ કર્યો છે.
IMF એ ભારત સરકારના આ ડેટા સુધારણા પ્રયાસોનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું છે. આ નવા આંકડાકીય માળખાથી દેશની વાસ્તવિક આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનું વધુ સચોટ અને પારદર્શી ચિત્ર સામે આવશે. આ પ્રકારના સુધારા માત્ર દેશના નીતિ નિર્માતાઓને યોગ્ય નિર્ણયો લેવામાં મદદરૂપ નથી થતા, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો, અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નીતિ વિષયક સંસ્થાઓને સમયસર યોગ્ય વ્યુહરચના બનાવવામાં પણ માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે. સુધારેલા અને સચોટ ડેટા અર્થતંત્રનું સાચું સ્થિતિ-ચિત્ર રજૂ કરીને ભવિષ્યના વિકાસ માટે મજબૂત પાયો તૈયાર કરે છે.
સમગ્ર રીતે જોતા, ૭.૮ ટકાનો આ GDP વૃદ્ધિ દર દર્શાવે છે કે ભારત માત્ર પોતાના આંતરિક બજારને મજબૂત નથીકરી રહ્યું, પરંતુ વૈશ્વિક આર્થિક મંદીના વાતાવરણમાં સમગ્ર જગત માટે આશાનું એક કિરણ બનીને ઊભરી રહ્યું છે.
