બ્રિટન પર ભારતનો કબ્જો! ઝીરો-ડ્યુટીથી કાપડ અને ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આવશે તેજી, બદલાઈ જશે આખું માર્કેટ!
આજે ભારત અને બ્રિટન (UK) વચ્ચેના વેપાર જગતમાંથી એક ખૂબ જ મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી જે મુક્ત વ્યાપાર કરાર (Free Trade Agreement – FTA) માટે મંત્રણા ચાલી રહી હતી, તેનો અંતે અમલ થઈ ગયો છે. સત્તાવાર રીતે ‘કોમ્પ્રીહેન્સિવ ઈકોનોમિક એન્ડ ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ’ (CETA) તરીકે ઓળખાતો આ કરાર બુધવારથી લાગુ થઈ ગયો છે. યુએઈ (UAE) અને ઓસ્ટ્રેલિયા પછી વિકસિત અર્થતંત્ર સાથે ભારતનો આ સૌથી મોટો વેપાર સોદો છે.
આ કરાર માત્ર સરકારી કાગળો પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે સીધી કે આડકતરી રીતે તમારા અને મારા જેવા સામાન્ય નાગરિકોના ખિસ્સા પર પણ અસર કરવાનો છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે આ ભારત-યુકે ડીલથી આપણી રોજીંદી જિંદગી અને ખિસ્સા પર કેવી અસરો પડશે.
૧. લક્ઝરી બ્રિટિશ કાર ખરીદવી બનશે સસ્તી
જો તમને આલીશાન ગાડીઓનો શોખ છે, તો તમારા માટે આ કરાર સારા સમાચાર લઈને આવ્યો છે. એસ્ટન માર્ટિન, બેન્ટલી, જેગુઆર લેન્ડ રોવર (બ્રિટનમાં બનેલા મોડલ્સ), મેકલેરેન અને રોલ્સ રોયસ જેવી બ્રિટિશ લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સ હવે ભારતમાં સસ્તી થશે.
-
પહેલા શું સ્થિતિ હતી? અત્યાર સુધી ભારત આવી આયાતી બ્રિટિશ કાર પર ૧૧૦ ટકા જેટલી ભારે ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી વસૂલતું હતું.
-
હવે શું બદલાશે? આ કરાર હેઠળ આગામી ૧૫ વર્ષમાં આ ડ્યુટી ઘટાડીને માત્ર ૧૦ ટકા કરી દેવામાં આવશે. જો કે, આ ઘટાડો ધીમે-ધીમે તબક્કાવાર થશે. શરૂઆતના વર્ષમાં ટેરિફ રેટ ક્વોટા (TRQ) અંતર્ગત માત્ર ૨૦,૦૦૦ પ્રીમિયમ પેટ્રોલ અને ડીઝલ કારને જ આ રાહતનો લાભ મળશે.
એક મહત્વની વાત: ભારતે પોતાના સ્થાનિક ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગને બચાવવા માટે સસ્તી ઈલેક્ટ્રિક (EV), હાઈબ્રિડ અને હાઈડ્રોજન ગાડીઓને પ્રથમ પાંચ વર્ષ માટે આ ડ્યુટી કટમાંથી બહાર રાખી છે. પ્રીમિયમ ઈવી માટે અલગ ક્વોટા છઠ્ઠા વર્ષથી શરૂ થશે.
A historic milestone for India-UK relations.
Delighted to note that the India-UK Comprehensive Economic and Trade Agreement will enter into force on 15th July 2026.
This agreement will significantly boost our bilateral trade and investment.
It will also unlock numerous… pic.twitter.com/I0bMCjdtg4
— Narendra Modi (@narendramodi) June 17, 2026
૨. મોંઘી સ્કોચ વ્હિસ્કી અને જીનના ભાવ ઘટશે
આ કરારથી જે સેક્ટરને સૌથી મોટો અને તાત્કાલિક ફાયદો થવા જઈ રહ્યો છે તે છે પ્રીમિયમ આલ્કોહોલ માર્કેટ.
-
ડ્યુટીમાં મોટો ઘટાડો: ભારત હાલમાં યુકેથી આયાત થતી સ્કોચ વ્હિસ્કી અને જીન પર ૧૫૦ ટકા જેટલી જંગી આયાત ડ્યુટી લગાવે છે. હવે કરાર લાગુ થતાં જ આ ડ્યુટી તાત્કાલિક ઘટીને ૭૫ ટકા થઈ જશે અને આગામી ૧૦ વર્ષમાં તે ઘટીને ૪૦ ટકા સુધી આવી જશે.
-
ગ્રાહકોને શું ફાયદો? બજારના નિષ્ણાતોના મતે, આનાથી પ્રીમિયમ સ્કોચ બ્રાન્ડ્સના રિટેલ ભાવમાં ૫ થી ૧૦ ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો કે, અંતિમ કિંમત અલગ-અલગ રાજ્યોની એક્સાઈઝ ડ્યુટી અને ડિસ્ટ્રીબ્યુટરના માર્જિન પર પણ આધાર રાખશે. ભારતીય બ્રાન્ડ્સના ઉત્પાદકોને આનાથી કોઈ મોટું નુકસાન નહીં થાય કારણ કે ભારતમાં આયાતી સ્કોચનો વપરાશ ખૂબ જ મર્યાદિત છે.
૩. કઈ વસ્તુઓ રાતોરાત સસ્તી નહીં થાય?
ઘણા લોકોને એવું લાગે છે કે બુધવારથી જ બ્રિટનથી આવતી તમામ વસ્તુઓ સસ્તી થઈ જશે, પણ એવું નથી. બ્રિટિશ ચોકલેટ, કોસ્મેટિક્સ, પ્રીમિયમ ફૂડ આઈટમ્સ અને ફેશન ગુડ્સ પર ટેરિફ ઘટવાને કારણે સમય જતાં તે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનશે, પરંતુ ફ્રેઇટ ચાર્જ (ભાડું), ડોલર-રૂપિયાનો એક્સચેન્જ રેટ, જીએસટી (GST) અને રિટેલર્સના નફાને કારણે કિંમતોમાં અચાનક મોટો ઘટાડો જોવા મળશે નહીં.
૪. ભારતીય નિકાસકારો (Exporters) માટે ખુશીના સમાચાર
આ કરારનો અસલી વિજેતા ભારતનો નિકાસ ક્ષેત્ર છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતથી યુકેમાં મોકલવામાં આવતી અંદાજે ૯૯ ટકા પ્રોડક્ટ્સને હવે ‘ઝીરો-ડ્યુટી’ (કોઈ ટેક્સ વિના) પ્રવેશ મળશે. આનાથી વૈશ્વિક બજારમાં આપણી વસ્તુઓ સસ્તી અને વધુ આકર્ષક બનશે.
ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના અહેવાલ મુજબ, નીચેના સેક્ટર્સને સૌથી વધુ ફાયદો થવાની આશા છે:
-
ગારમેન્ટ અને ટેક્સટાઈલ: ભારત દર વર્ષે બ્રિટનમાં ૧.૩ બિલિયન ડોલરથી વધુના કપડાં મોકલે છે. હવે ટેક્સ હટી જતાં ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગ અન્ય દેશોની સરખામણીએ વધુ મજબૂત બનશે.
-
ફૂટવેર અને લેધર: બ્રિટનમાં થતી ભારતની કુલ ફૂટવેર નિકાસનો હિસ્સો ૧૦ ટકાથી વધુ છે. આ સેક્ટર માટે પણ હવે પ્રગતિના નવા દ્વાર ખુલશે.
-
પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને સીફૂડ: રેડી-ટુ-ઈટ મીલ્સ, સોસ, બેકરી પ્રોડક્ટ્સ અને પરંપરાગત ભારતીય ખાદ્ય પદાર્થોની નિકાસ વધશે. જો કે, આપણે યુકેના કડક ફૂડ સેફ્ટી સ્ટાન્ડર્ડ્સનું પાલન કરવું પડશે.
૫. ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ અને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ
બ્રિટન દર વર્ષે ૯૨ બિલિયન ડોલરથી વધુની ઓટોમોબાઈલ વસ્તુઓની આયાત કરે છે, જેમાં ભારતનો હિસ્સો અત્યારે માત્ર ૦.૪ ટકા જેવો નહિવત છે. ટેરિફ ઘટવાથી ભારતીય વાહન ઉત્પાદકો અને સ્પેરપાર્ટ્સ બનાવતી કંપનીઓ માટે યુકેના માર્કેટમાં મોટું સ્થાન જમાવવાની સોનેરી તક ઊભી થઈ છે.
૬. નોકરીયાત વર્ગ માટે મોટી રાહત: સોશિયલ સિક્યોરિટી ડીલ
આ કરારમાં માત્ર સામાનની આપ-લે જ નહીં, પરંતુ માનવ સંસાધનો (Professionals) માટે પણ એક શાનદાર જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, જેને ‘ડબલ કોન્ટ્રીબ્યુશન કન્વેન્શન’ કહેવામાં આવે છે.
-
શું ફાયદો થશે? સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈ ભારતીય આઈટી (IT) કે સર્વિસ સેક્ટરનો પ્રોફેશનલ થોડા સમય માટે યુકે કામ કરવા જાય, ત્યારે તેણે ભારત અને યુકે બંને જગ્યાએ સામાજિક સુરક્ષા (Social Security) નો ટેક્સ ચૂકવવો પડતો હતો.
-
નવો નિયમ: હવે શોર્ટ-ટર્મ અસાઇનમેન્ટ (પાંચ વર્ષ સુધી) માટે યુકે જનારા કર્મચારીઓએ માત્ર ભારતમાં જ યોગદાન આપવાનું રહેશે. આનાથી ભારતીય આઈટી કંપનીઓનો ખર્ચ ઘટશે અને આપણા ટેલેન્ટેડ યુવાનો માટે વિદેશમાં કામ કરવાની તકો સરળ બનશે.
૭. કયા સેક્ટરમાં ફાયદો મર્યાદિત રહેશે?
બધા જ સેક્ટરમાં માત્ર ટેક્સ ઘટવાથી નિકાસ વધી જતી નથી. જીટીઆરઆઈ (GTRI) ના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવના મતે, આ કરાર આપણને બજાર સુધી પહોંચવાની સુવિધા આપે છે, નિકાસની કોઈ ગેરંટી આપતો નથી.
-
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (દવાઓ), કેમિકલ્સ, પ્લાસ્ટિક, લોખંડ અને સ્ટીલ જેવા ક્ષેત્રોમાં ટેક્સ કરતાં બ્રિટનના કડક પર્યાવરણીય નિયમો, ક્વોલિટી સર્ટિફિકેટ્સ અને ટેકનિકલ સ્ટાન્ડર્ડ્સ વધુ મહત્વના છે. જો ભારતીય કંપનીઓ પોતાની ગુણવત્તામાં સુધારો નહીં કરે, તો આ તક હાથમાંથી સરકી શકે છે.
ભવિષ્યની મોટી તકો
વર્ષ ૨૦handle૫ ના આંકડા જોઈએ તો, યુકેએ સમગ્ર વિશ્વમાંથી લગભગ ૯૨૯ બિલિયન ડોલરના સામાનની આયાત કરી હતી, જેમાંથી ભારતનો હિસ્સો માત્ર ૧.૬ ટકા (૧૫.૨ બિલિયન ડોલર) જ હતો. આ દર્શાવે છે કે આપણી પાસે વિકાસ કરવા માટે ઘણું મોટું આકાશ બાકી છે.
ભારત સરકાર હાલમાં પોતાના નિકાસ બજારોને વધુ સુરક્ષિત કરવા માટે વિશ્વના મોટા દેશો સાથે આવા કરારો કરી રહી છે. એક ગ્રાહક તરીકે અને એક દેશ તરીકે, આ ભારત-યુકે એફટીએ (FTA) લાંબા ગાળે આપણા અર્થતંત્રને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે તે નક્કી છે.
