UNમાં ભારતનો સંદેશ: મહિલાઓને નેતૃત્વમાં સ્થાન મળશે તો જ વિશ્વમાં શાંતિ અને સુરક્ષા મજબૂત બનશે
વિશ્વના અનેક વિસ્તારોમાં યુદ્ધ અને હિંસાના બનાવો વધી રહ્યા છે ત્યારે ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)માં મહિલાઓની સુરક્ષા, સશક્તિકરણ અને નેતૃત્વમાં તેમની ભાગીદારી વધારવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. ભારતે જણાવ્યું છે કે મહિલાઓને રાજકીય નેતૃત્વ, નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા અને સશસ્ત્ર દળોમાં વધુ તકો આપવી એ માત્ર સમાનતાનો મુદ્દો નથી, પરંતુ શાંતિ અને સુરક્ષા સ્થાપિત કરવા માટે પણ જરૂરી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં ‘મહિલાઓ, શાંતિ અને સુરક્ષા’ વિષય પર યોજાયેલી ખુલ્લી ચર્ચામાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિ પી. હરીશે ભારતનો પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે મહિલાઓને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં યોગ્ય સ્થાન મળે તો સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં અને લાંબા ગાળાના ઉકેલો શોધવામાં મદદ મળી શકે છે.
સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મહિલાઓની સ્થિતિ ચિંતાજનક
ભારતે ચર્ચા દરમિયાન મહિલાઓ અને બાળકીઓ સામેના જોખમો અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અહેવાલોને ટાંકીને જણાવાયું કે વિશ્વભરમાં 75 કરોડથી વધુ મહિલાઓ અને બાળકીઓ સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોની નજીક રહે છે. યુદ્ધ અને હિંસાના કારણે તેમને સ્થળાંતર, જાતીય હિંસા, આરોગ્ય સેવાઓના અભાવ અને શિક્ષણમાં વિક્ષેપ જેવી ગંભીર સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે.
ભારતના પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું કે સંઘર્ષ દરમિયાન જાતીય હિંસાનો ઉપયોગ લોકોને ડરાવવા અને રાજકીય હેતુઓ સિદ્ધ કરવા માટે થઈ રહ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આવી પરિસ્થિતિમાં મહિલાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી અને તેમને શાંતિ સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયામાં સક્રિય રીતે સામેલ કરવી અત્યંત જરૂરી છે.
રાજકારણમાં મહિલાઓની ભાગીદારીનું મહત્ત્વ
ભારતે પોતાના અનુભવનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં મહિલાઓ માટે એક તૃતીયાંશ બેઠકો અનામત રાખવાના નિર્ણયથી મોટી સંખ્યામાં મહિલાઓને નેતૃત્વની તક મળી છે. 1993માં શરૂ થયેલી આ પહેલે મહિલાઓને સ્થાનિક સ્તરે નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં જોડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
ભારતે મહિલા અનામત અધિનિયમ, 2023નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ કાયદો લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વ માટે એક તૃતીયાંશ અનામતની જોગવાઈ કરે છે, જેનો અમલ સંબંધિત બંધારણીય જોગવાઈઓ અને પ્રક્રિયાઓ સાથે જોડાયેલો છે.
ભારતના મતે, મહિલાઓને રાજકીય ક્ષેત્ર ઉપરાંત ખાનગી ક્ષેત્રમાં પણ ઉચ્ચ હોદ્દાઓ અને નિર્ણય લેવાની જવાબદારી મળવી જોઈએ. શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને નાણાકીય સુવિધાઓ સુધી મહિલાઓની પહોંચ વધારવાથી તેઓ વધુ આત્મનિર્ભર બની શકે છે.
સેનામાં મહિલાઓની ભૂમિકા વધી રહી છે
ભારતે સશસ્ત્ર દળોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધારવા માટે કરવામાં આવેલા સુધારાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ભારતીય સેનામાં મહિલા અધિકારીઓને કાયમી કમિશન આપવાની વ્યવસ્થા અને વિવિધ લડાયક ભૂમિકાઓમાં તેમની ભરતીને મહિલાઓ માટે આગળ વધવાની મહત્ત્વપૂર્ણ તક તરીકે રજૂ કરવામાં આવી.
ભારતના પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું કે હવે મહિલાઓ ફાઇટર પાઇલટથી લઈને સૈન્ય રાજદ્વારી સુધીની વિવિધ જવાબદારીઓ નિભાવી રહી છે. ભારતીય મહિલા અધિકારીઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના શાંતિરક્ષણ અભિયાનોમાં પણ સેવા આપી રહી છે.
નવી દિલ્હીમાં આવેલી યુનાઇટેડ નેશન્સ પીસકીપિંગ માટેની તાલીમ સંસ્થા દ્વારા મહિલા શાંતિરક્ષકોને તાલીમ આપવામાં આવે છે. આવી પહેલો સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા વધારવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
ટેક્નોલોજીથી પણ મહિલાઓને સશક્ત બનાવી શકાય
ભારતે ટેક્નોલોજીને મહિલાઓના સશક્તિકરણનું એક અસરકારક સાધન ગણાવ્યું હતું. ડિજિટલ સુવિધાઓ, ફરિયાદ નોંધાવવાની સુરક્ષિત વ્યવસ્થા અને માહિતીના આધારે આયોજન દ્વારા સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં મહિલાઓને વધુ સારી મદદ પહોંચાડી શકાય છે.
ભારતના મતે, મહિલાઓ સ્થાનિક સમસ્યાઓને સારી રીતે સમજી શકે છે અને વિવિધ સમુદાયો વચ્ચે વિશ્વાસ તથા સંવાદ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેથી શાંતિ સમજૂતીઓ અને સંઘર્ષના ઉકેલ માટેની બેઠકોમાં મહિલાઓની હાજરી માત્ર ઔપચારિક ન હોવી જોઈએ, પરંતુ તેમના વિચારોને પણ મહત્વ મળવું જોઈએ.
કાયમી શાંતિ માટે સમાન ભાગીદારી જરૂરી
ભારતનો મુખ્ય સંદેશ સ્પષ્ટ હતો કે માત્ર યુદ્ધ અટકાવવું પૂરતું નથી. શાંતિ લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તે માટે સુરક્ષા સાથે આરોગ્ય, શિક્ષણ, રોજગાર અને સામાજિક વિકાસને પણ પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.
મહિલાઓને નેતૃત્વ અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં સમાન તક મળે, તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત થાય અને તેમની વાત સાંભળવામાં આવે, તો વિશ્વમાં વધુ ન્યાયપૂર્ણ અને સ્થિર સમાજનું નિર્માણ થઈ શકે છે. ભારતે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સભ્ય દેશોને મહિલાઓ, શાંતિ અને સુરક્ષા સંબંધિત પ્રતિબદ્ધતાઓને વાસ્તવિક પગલાંમાં ફેરવવા અપીલ કરી છે.
