ઈરાન ટૂંક સમયમાં હોર્મુઝ ટ્રાન્ઝિટ મિકેનિઝમ અને ફી વસૂલાતની જાહેરાત કરશે; અમેરિકા-ચીન વચ્ચે ઈરાનના પરમાણુ હથિયારો મામલે મોટી સહમતી
પશ્ચિમ એશિયાના તણાવપૂર્ણ વાતાવરણ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી અને સૈન્ય હલચલ તેજ થઈ ગઈ છે. વ્યુહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ઈરાન એક મોટો આર્થિક અને કાનૂની દાવ ખેલવાની તૈયારીમાં છે. ઈરાનના એક સાંસદ (MP) ના જણાવ્યા અનુસાર, તેહરાન (ઈરાન સરકાર) ટૂંક સમયમાં જ હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો માટે એક નવું ટ્રાન્ઝિટ મિકેનિઝમ જાહેર કરશે અને ત્યાંથી પસાર થવા બદલ સત્તાવાર ફી (ટેક્સ) વસૂલવાનું શરૂ કરશે.
બીજી તરફ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ચીનની પોતાની ત્રણ દિવસીય સત્તાવાર મુલાકાત દરમિયાન ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મુલાકાત કરી હતી. આ બેઠક બાદ ટ્રમ્પે મોટો ખુલાસો કરતા જણાવ્યું કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને ચીન એ વાત પર સંપૂર્ણપણે સહમત થયા છે કે “ઈરાન કોઈ પણ સંજોગોમાં પરમાણુ હથિયારો વિકસાવી શકે નહીં” અને વૈશ્વિક વેપાર માટે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ નો માર્ગ હંમેશા ખુલ્લો રહેવો જોઈએ.
સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) અંગે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ચોંકાવનારું નિવેદન
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો અને તાજેતરના યુદ્ધવિરામ અંગે વાત કરતા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે એક મોટું અને રસપ્રદ નિવેદન આપ્યું છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે તેઓ વ્યક્તિગત રીતે આ યુદ્ધવિરામની “બહુ પક્ષમાં નહોતા”.
ટ્રમ્પે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું કે, “હું ખરેખર આ યુદ્ધવિરામની તરફેણમાં ન હોત, પરંતુ અમે પાકિસ્તાનની વિનંતી અને ભલામણને કારણે આ પગલું ભર્યું છે. પાકિસ્તાનના લોકો શાનદાર છે, ત્યાંના ફિલ્ડ માર્શલ અને વડાપ્રધાન અદ્ભુત વ્યક્તિઓ છે, અને તેમના પ્રત્યેના આદર ખાતર અમે આ સહમતી દર્શાવી છે.”
ઇઝરાયેલ અને લેબેનોન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ વધુ ૪૫ દિવસ માટે લંબાયો
પશ્ચિમ એશિયાથી રાહતના વધુ એક મોટા સમાચાર એ છે કે, હિંસાની તાજી ઘટનાઓ છતાં ઇઝરાયેલ અને લેબેનોન વચ્ચેનો યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) વધુ ૪૫ દિવસ માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રાલયે (US State Department) મધ્યસ્થી તરીકેની ભૂમિકા ભજવ્યા બાદ આ નિર્ણય સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ટોમી પિગોટે જણાવ્યું હતું કે, “૧૬ એપ્રિલથી અમલમાં આવેલી હિંસાની સ્થગિતતા (Cessation of Hostilities) ને વધુ ૪૫ દિવસ માટે લંબાવવામાં આવશે, જેથી આ વિસ્તારમાં કાયમી શાંતિ માટે આગળ પ્રગતિ કરી શકાય.” તેમણે ઉમેર્યું કે આ મામલે કાયમી રાજકીય સમજૂતી પર પહોંચવા માટે અમેરિકી વિદેશ મંત્રાલય આગામી ૨ અને ૩ જૂને વાટાઘાટોનું આયોજન કરશે, જ્યારે તે પહેલાં ૨૯ મેના રોજ પેન્ટાગોન બંને દેશોની સેનાઓના પ્રતિનિધિમંડળોને એકસાથે લાવશે.
યુએઈ (UAE) એ ઈરાનના યુદ્ધના દાવાઓને સખત શબ્દોમાં ફગાવ્યા
ઈરાન દ્વારા ધનાઢ્ય અખાતી દેશ યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત (UAE) પર યુદ્ધમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો. આ આરોપો સામે યુએઈએ આકરો વિરોધ નોંધાવ્યો છે અને ઈરાનના આ દાવાઓને સદંતર ફગાવી દીધા છે.
યુએઈના રાજ્ય મંત્રી ખલીફા બિન શાહીન અલ મરારે એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું કે, “યુએઈ અને અન્ય દેશોને નિશાન બનાવીને કરવામાં આવેલા ઈરાની આતંકવાદી હુમલાઓને યોગ્ય ઠેરવવા માટે તેહરાન દ્વારા જે પ્રયાસો અને મિથ્યા દાવાઓ કરવામાં આવી રહ્યા છે, તેને યુએઈ સંપૂર્ણપણે અને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં નકારે છે.”
હોર્મુઝમાંથી વધુ જહાજો પસાર થઈ રહ્યા છે: ઈરાની મીડિયાનો દાવો
ઈરાનના સરકારી ટેલિવિઝન દ્વારા દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, ઈરાન હવે વ્યુહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી વધુ ને વધુ જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપી રહ્યું છે. ઈરાન પ્રશાસનનું કહેવું છે કે, વૈશ્વિક સ્તરે “ઘણા દેશોએ હોર્મુઝ માટે ઈરાન દ્વારા લાગુ કરાયેલા નવા કાનૂની પ્રોટોકોલ (નિયમો) નો સ્વીકાર કરી લીધો છે”, જેના કારણે ત્યાંથી દરિયાઈ પરિવહન સુગમ બન્યું છે.
અમેરિકા સાથે વાતચીત અને ચીનની મદદ માટે ઈરાન તૈયાર
આ તમામ તણાવ વચ્ચે ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ જણાવ્યું છે કે, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા) એ એવા સંકેતો આપતા સંદેશાઓ મોકલ્યા છે કે તે ઈરાન સાથેની વાતચીત અને વાટાઘાટોને આગળ ધપાવવા માટે ઈચ્છુક છે.
વિદેશ મંત્રી અરાગચીએ વધુમાં ઉમેર્યું કે, પશ્ચિમ એશિયાના આ સંકટને ઉકેલવા માટે ઈરાન કોઈ પણ દેશના સમર્થન અને સહયોગને આવકારવા માટે તૈયાર છે, જેમાં ચીનનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેમણે જણાવ્યું, “અમે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે મદદ કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા તમામ દેશોના પ્રયાસોની પ્રશંસા કરીએ છીએ, અને ખાસ કરીને આ મામલે ચીનની સકારાત્મક ભૂમિકાને અમે આવકારીએ છીએ.”
