ઇઝરાયેલમાં નેતન્યાહૂની ખુરશી ખતરામાં! અરબ પક્ષોએ ગાદી આઇઝનકોટને આપ્યું સમર્થન, સરકાર બદલાવાની શક્યતા વધી
મધ્ય પૂર્વના રાજકારણમાં ફરી એકવાર મોટો ઉલટફેર જોવા મળી રહ્યો છે. ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની સત્તા હવે જોખમમાં મુકાતી દેખાઈ રહી છે. તાજેતરની સામાન્ય ચૂંટણીમાં કોઈપણ પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી ન મળતાં સરકાર રચવાનું ગણિત અટવાઈ ગયું છે. આ દરમિયાન ઇઝરાયેલના અરબ રાજકીય પક્ષોએ વિપક્ષી નેતા ગાદી આઇઝનકોટને સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરતાં રાજકીય હલચલ તેજ બની છે. આ સમર્થનથી નેતન્યાહૂ માટે ફરી સરકાર બનાવવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
અરબ પક્ષોના સમર્થનથી બદલાયું રાજકીય ગણિત
ઇઝરાયેલમાં 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં કોઈપણ ગઠબંધનને સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી 61 બેઠકો મળી નથી. 120 સભ્યોની નેસેટ (ઇઝરાયેલની સંસદ)માં નેતન્યાહૂના નેતૃત્વવાળા ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળી છે. બીજી તરફ, પૂર્વ સૈન્ય પ્રમુખ ગાદી આઇઝનકોટના નેતૃત્વવાળા વિપક્ષી જૂથને 48 બેઠકો મળી છે.
આ ચૂંટણીમાં અરબ પક્ષોએ ઐતિહાસિક સફળતા મેળવી છે. અરબ બહુમતી ધરાવતા બે મુખ્ય રાજકીય જૂથો, જોઇન્ટ લિસ્ટ અને રામે મળીને કુલ 19 બેઠકો જીતી છે. જેમાં જોઇન્ટ લિસ્ટને 11 અને રામને 8 બેઠકો મળી છે.
આ બંને પક્ષોનું સમર્થન આઇઝનકોટ માટે સરકાર બનાવવાનો માર્ગ સરળ બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે બંને મુખ્ય રાજકીય જૂથો વચ્ચે બહુમતીનો આંકડો મેળવવા માટે સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે.
નેતન્યાહૂના જૂના સાથીએ પણ આપ્યો ઝટકો
નેતન્યાહૂ માટે મુશ્કેલી માત્ર અરબ પક્ષોના વિપક્ષને મળેલા સમર્થન પૂરતી સીમિત નથી. તેમના પરંપરાગત સાથી પક્ષ યુનાઇટેડ તોરાહ જ્યુડાઇઝમે પણ મોટો ઝટકો આપ્યો છે.
આ પક્ષે રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હર્ઝોગ સાથેની બેઠક દરમિયાન નેતન્યાહૂ કે આઇઝનકોટ બેમાંથી કોઈના નામની ભલામણ કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ પક્ષ પાસે સાત બેઠકો છે. ધાર્મિક વિદ્યાર્થીઓને ફરજિયાત સૈન્ય સેવામાંથી મુક્તિ આપવાના મુદ્દે સરકાર સાથે મતભેદ હોવાને કારણે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
આ નિર્ણયથી નેતન્યાહૂના સમર્થનનું રાજકીય ગણિત વધુ નબળું પડ્યું છે.
કોણ છે ગાદી આઇઝનકોટ?
ગાદી આઇઝનકોટ ઇઝરાયેલના પૂર્વ સૈન્ય વડા રહી ચૂક્યા છે. તેઓ યશાર પાર્ટીનું નેતૃત્વ કરે છે અને નેતન્યાહૂની નીતિઓના આકરા ટીકાકાર માનવામાં આવે છે.
તેમણે ચૂંટણી દરમિયાન રાષ્ટ્રીય એકતા અને રાજકીય સ્થિરતાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. નેતન્યાહૂના શાસન દરમિયાન થયેલી સુરક્ષા સંબંધિત નિષ્ફળતાઓ અને 7 ઓક્ટોબર, 2023ના હમાસના હુમલા અંગે જવાબદારી નક્કી કરવાની માગ પણ વિપક્ષ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે.
અરબ પક્ષો સરકારમાં જોડાશે કે બહારથી સમર્થન આપશે?
આ સમગ્ર ઘટનામાં સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે અરબ પક્ષો આઇઝનકોટને સમર્થન આપવા તૈયાર છે, પરંતુ તેમની સરકારમાં સીધી રીતે સામેલ થવાની બાબત હજુ સ્પષ્ટ નથી.
જોઇન્ટ લિસ્ટના નેતા અહમદ તિબીએ સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ નેતન્યાહૂને સત્તાથી દૂર કરવા માટે બહારથી પણ સરકારને સમર્થન આપી શકે છે. બીજી તરફ, અરબ પક્ષો પેલેસ્ટાઇનના પ્રશ્ન, અરબ વિસ્તારોમાં વધતા ગુનાઓ અને નાગરિકોના અધિકારો જેવા મુદ્દાઓ પર પોતાની માગણીઓ પણ રજૂ કરી રહ્યા છે.
જોકે, આઇઝનકોટના કેટલાક સાથી પક્ષો અરબ પક્ષોના સમર્થનને લઈને અસહજ છે. તેથી સરકાર રચવાની પ્રક્રિયામાં રાજકીય ખેંચતાણ થવાની શક્યતા છે.
હવે રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણય પર સૌની નજર
ઇઝરાયેલના રાષ્ટ્રપતિ આઇઝેક હર્ઝોગ રાજકીય પક્ષો સાથે ચર્ચા કરીને નક્કી કરશે કે કોને સરકાર રચવાનો પ્રથમ મોકો આપવો. 11 નવેમ્બર સુધીમાં આ અંગે નિર્ણય થવાની અપેક્ષા છે. સરકાર રચવા માટે પસંદ કરાયેલા નેતાને શરૂઆતમાં 28 દિવસનો સમય મળશે, જેને જરૂર પડ્યે 14 દિવસ સુધી વધારી શકાય છે.
હાલની સ્થિતિમાં આઇઝનકોટની સ્થિતિ મજબૂત બની છે, પરંતુ નેતન્યાહૂની રાજકીય સફરનો અંત આવી ગયો છે એવું કહેવું વહેલું ગણાશે.
