અમેરિકી પ્રતિબંધો વચ્ચે જેપી મોર્ગનના CEO જેમી ડિમોનની ટ્રમ્પને સ્પષ્ટ સલાહ: ભારત અને ગ્લોબલ માર્કેટને ન બનાવો નિશાન
જ્યારે બે મોટી આર્થિક સત્તાઓ અને ભૌગોલિક-રાજકીય (geopolitical) પરિબળો વચ્ચે સંઘર્ષ હોય, ત્યારે કોર્પોરેટ દિગ્ગજોના નિવેદનો ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. હાલમાં મુંબઈમાં—જે ભારતની આર્થિક રાજધાની છે—આવી જ સ્થિતિ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં જેપીમોર્ગન ચેઝ એન્ડ કંપનીના ચેરમેન અને સીઈઓ જેમી ડિમન મુલાકાતે આવ્યા છે. તેમની મુલાકાત દરમિયાન, તેમણે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મહત્વપૂર્ણ સલાહ આપી હતી—જે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, વૈશ્વિક તેલ બજારો અને અમેરિકા-ભારત સંબંધોના સંદર્ભમાં ખૂબ મહત્વની છે.
ટ્રમ્પના નવા પ્રતિબંધો અને ડિમોનની ચિંતા
સપ્ટેમ્બર 2026 માં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ ‘લિંડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ’ પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ નવા કાયદા હેઠળ રાષ્ટ્રપતિને એ અધિકાર મળી ગયો છે કે તેઓ રશિયા પાસેથી કાચું તેલ (Crude Oil) અને ગેસ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો ભારે-ભરખમ ટેરિફ લગાવી શકે છે. હેતુ સ્પષ્ટ છે—રશિયા પર આર્થિક દબાણ બનાવીને યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને અટકાવવું.
પરંતુ, જેપી મોર્ગનના સીઈઓ જેમી ડિમોનનું માનવું છે કે આ નીતિની અસર ભારત અને આખી દુનિયાના એનર્જી માર્કેટ પર ખૂબ ખરાબ પડી શકે છે. મુંબઈમાં જેપી મોર્ગનની વાર્ષિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કૉન્ફરન્સમાં ભાગ લેવા આવેલા ડિમોને એક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે અમેરિકાએ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા માટે ભારત અને ગ્લોબલ ઓઈલ માર્કેટને સજા ન આપવી જોઈએ.
અચાનક સપ્લાયર બદલવું કેમ મુશ્કેલ છે?
અચાનક સપ્લાયર બદલવું કેમ મુશ્કેલ છે?ડિમોને વ્યવહારિક પક્ષ રજૂ કરતા સમજાવ્યું કે ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટનું ગણિત એટલું સરળ નથી જેટલું કાગળ પર લાગે છે.
રિફાઈનરીઓની ટેકનિકલ બનાવટ: દુનિયાભરની રિફાઈનરીઓને એક નિશ્ચિત અને ખાસ ગ્રેડના કાચા તેલને પ્રોસેસ કરવાના હિસાબે ડિઝાઇન કરવામાં આવે છે. તેમના માટે રાતોરાત પોતાનો સપ્લાયર બદલવો ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ અઘરો અને નુકસાનકારક હોય છે.
બજારમાં ઉથલપાથલનો ડર: ડિમોને કહ્યું કે જો કોઈ દેશ કોઈ ખાસ જગ્યાથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરી દેશે, તો તેણે મજબૂરીમાં બીજી જગ્યાથી લેવું પડશે. એ જરૂરી નથી કે તે નવું તેલ તે રિફાઈનરીની ટેકનોલોજી અને જરૂરિયાતો મુજબનું જ હોય.
ટ્રમ્પની વિચારસરણીનો હવાલો: જોકે ડિમોને એ પણ સ્વીકાર્યું કે તેઓ રશિયન તેલને લઈને વાશિંગ્ટનની ચિંતાઓને સમજે છે, પરંતુ તેમને પૂરો વિશ્વાસ છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ તેલ કે અન્ય કોઈ બજારમાં કોઈ બિનજરૂરી ઉથલપાથલ કે ગરબડ નથી ઇચ્છતા.
“અસલી ફોકસ યુક્રેનની મદદ પર હોવું જોઈએ”
જેમી ડિમોનનું માનવું છે કે રશિયાને નબળું પાડવા અથવા યુક્રેન સંકટને ઉકેલવા માટે બીજા રસ્તાઓ પર ભાર મૂકવો જોઈએ. તેમણે સૂચવ્યું કે અમેરિકાનું અસલી ફોકસ યુક્રેનની સીધી રીતે અને વધુ મદદ કરવા પર હોવું જોઈએ.
તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે તેલ પર ભારે-ભરખમ ટેરિફ લગાવવો અથવા પ્રતિબંધોના માધ્યમથી અન્ય દેશોને ઘેરવું કદાચ સાચો રસ્તો નથી. ડિમોને આશા વ્યક્ત કરી કે અમેરિકા આ સમગ્ર મા matéria ને ઊંડાણપૂર્વક સમજશે. રશિયાનો સામનો કરવા માટે કડક પગલાં લેવા જરૂરી છે, પરંતુ આવું કરતી વખતે ભારત જેવા મિત્ર દેશો અને ગ્લોબલ ઓઈલ માર્કેટને નુકસાન ન પહોંચવું જોઈએ.
ભારત મુલાકાતના અર્થ
ડિમોનનું આ નિવેદન ત્યારે આવ્યું છે જ્યારે તે મુખ્ય ભારતીય કોર્પોરેટ નેતાઓ અને અધિકારીઓ સાથે મુખ્ય બેઠકોમાં જોડાઈ રહ્યા છે. વિશ્વભરના રોકાણકારો નજીકથી જોઈ રહ્યા છે કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના સમયગાળા વચ્ચે ભારત તેની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક હિતોને સંતુલિત કરતી વખતે સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ કેવી રીતે અપનાવી રહ્યું છે. JPMorgan ચીફની ટિપ્પણી એ હકીકત પર ભાર મૂકે છે કે વૈશ્વિક વ્યાપાર નેતાઓ સ્વીકારે છે કે જો ભારત જેવા વિશાળ બજારને અવગણવામાં આવે તો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર સરળતાથી કાર્ય કરી શકશે નહીં.
