માર્ક ઝકરબર્ગનો ખતરનાક પ્લાન? જે એઆઈ ટૂલ બનાવવામાં મદદ કરી, એણે જ છીનવી લીધી એન્જિનિયરની નોકરી!
ટેકનોલોજીની દુનિયામાં અત્યારે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ભારે દબદબો છે. વૈશ્વિક સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta)—જે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વૉટ્સએપ જેવી એપ્સ ચલાવે છે—તે પણ તેના તમામ કર્મચારીઓને આ એઆઈ ક્રાંતિ તરફ ધકેલી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી કંપનીમાં સતત ટીમોની અદલાબદલી થઈ રહી છે. મેનેજર્સ સતત કામની ઝડપ, પાતળું માળખું અને ‘એઆઈ-ફર્સ્ટ’ (AI-First) નાની ટીમો બનાવવાની વાતો કરી રહ્યા છે. કંપનીની અંદર દરેક કર્મચારી માટે એક જ સ્પષ્ટ સંદેશ હતો: કાં તો એઆઈના આ નવા યુગમાં તમારી જાતને ઢાળી દો, અથવા પાછળ રહી જવા માટે તૈયાર રહો.
પરંતુ આ બધી દોડધામ વચ્ચે અચાનક કંપનીમાં છટણી (Layoffs) નો નવો રાઉન્ડ શરૂ થયો, જેણે દરેકને ચોંકાવી દીધા. આ દરમિયાન સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (ભૂતપૂર્વ ટ્વિટર) પર એક વાયરલ થયેલી પોસ્ટે આખી ચર્ચાને અત્યંત ગંભીર અને ભાવનાત્મક વળાંક આપી દીધો છે.
X પર વાયરલ થયેલી પોસ્ટ અને ‘AI વીક’ નો આંચકો
જુલિયન (Julian) નામના એક યુઝર દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી આ પોસ્ટને અત્યાર સુધીમાં લાખો વ્યુઝ મળી ચૂક્યા છે અને ટેક જગતમાં તેની જોરદાર ચર્ચા થઈ રહી છે. પોસ્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે મેટાએ નોકરીઓ કાપતા પહેલાં પોતાના જ કર્મચારીઓ પાસે કંપનીની અંદર જ એઆઈ ટૂલ્સ બનાવડાવ્યા હતા. જોકે, આ દાવાઓની સત્તાવાર રીતે સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી, પરંતુ તેની ટાઈમિંગ (સમય) એ લોકોનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
અહેવાલો અનુસાર, મેટાએ તાજેતરમાં જ સિંગાપોર, યુરોપ અને અમેરિકા સહિતના ઘણા દેશોમાં મોટા પાયે છટણી શરૂ કરી છે. હજારો કર્મચારીઓને ૨૦ મે ના રોજ ટર્મિનેશન (નોકરીમાંથી મુક્ત કરવાના) ઇમેઇલ મળવાના શરૂ થયા હતા. કેટલાક કમનસીબ કર્મચારીઓને તો વહેલી સવારે ૪ વાગ્યે જ નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવાના મેઇલ આવી ગયા હતા.
શું હતો એઆઈ વીકનો પ્રોજેક્ટ? જુલિયનના જણાવ્યા મુજબ, મેટાએ થોડા મહિના પહેલા આખી કંપની માટે એક ‘એઆઈ વીક’ (AI Week) નું આયોજન કર્યું હતું. આ અઠવાડિયા દરમિયાન રોજના નિયમિત કામો અટકાવી દેવામાં આવ્યા હતા અને તમામ કર્મચારીઓને એઆઈ ટૂલ્સ અને તેની વર્કફ્લો સમજવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું. આ કવાયતના અંતે, કર્મચારીઓએ એવા આંતરિક એઆઈ પ્રોડક્ટ્સના પ્રારંભિક વર્ઝન (Early Versions) તૈયાર કરવાના હતા, જેને ભવિષ્યમાં કંપની પોતાના ફાયદા માટે આગળ વધારી શકે.
પોતે જ તૈયાર કરી પોતાની રિપ્લેસમેન્ટ (બદલી)?
આ વાયરલ સ્ટોરીનો બીજો ભાગ એવો છે જેણે ઇન્ટરનેટ પર લોકોના હૃદયને હચમચાવી દીધા છે. જુલિયને દાવો કર્યો કે તેની પત્નીએ કંપનીના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને એન્જિનિયરો સાથે મળીને મહિનાઓ સુધી આવા જ એક એઆઈ પ્રોડક્ટને વધુ સચોટ બનાવવાનું કામ કર્યું હતું. આ કામ કરતી વખતે પણ તેના મનમાં એક છૂપો ડર સતત સતાવી રહ્યો હતો કે—તે જે ટૂલ (સાધન) બનાવી રહી છે, તે ભવિષ્યમાં તેની જ નોકરી છીનવી લેશે.
અને આખરે એ જ ડર સાચો સાબિત થયો. જુલિયને પોતાની પોસ્ટમાં લખ્યું: “આજની પરિસ્થિતિ જુઓ: તેને કંપનીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવી છે.”
આ વાર્તાએ વ્હાઇટ-કોલર (ઓફિસમાં કામ કરતા) કર્મચારીઓમાં એઆઈને કારણે નોકરી ગુમાવવાના ડરને વધુ ઘેરો બનાવ્યો છે. અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે એઆઈ માત્ર ફેક્ટરીઓ અથવા વારંવાર થતા એકસરખા કામો (Repetitive Jobs) ને જ અસર કરશે. પરંતુ હવે આ ડર આલીશાન ઓફિસો, આઇટી કેમ્પસ, મીટિંગ રૂમ અને સોફ્ટવેર એન્જિનિયરિંગ ટીમો સુધી પહોંચી ગયો છે. એઆઈ બનાવનારા લોકો જ હવે વિચારવા લાગ્યા છે કે શું તેઓ અજાણતામાં પોતાની જ રિપ્લેસમેન્ટને ટ્રેનિંગ આપી રહ્યા છે? સોશિયલ મીડિયા પર લોકો આ સ્ટોરીને એક ભયાનક ભવિષ્ય (Dystopian Future) તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
માર્ક ઝકરબર્ગની નવી પ્રાથમિકતા: નાની અને ઝડપી ટીમો
મેટાની અંદર આ ઘટનાઓ પાછળ કંપનીની એક મોટી બિઝનેસ રણનીતિ કામ કરી રહી છે. બ્લૂમબર્ગ દ્વારા રિવ્યુ કરવામાં આવેલા મેટાના હેડ ઓફ પીપલ (Janelle Gale) ના એક આંતરિક મેમો અનુસાર, કંપની હવે મોટી ટીમો રાખવા માંગતી નથી. તેઓ એવા નાના ‘એઆઈ-ફોકસ્ડ’ જૂથો બનાવવા માંગે છે જે વધુ માલિકીભાવ સાથે ખૂબ જ ઝડપથી (Move Faster) નિર્ણયો લઈ શકે.
અહેવાલો દર્શાવે છે કે મેટાએ પોતાના અંદાજે ૭,૦૦૦ જેટલા કર્મચારીઓને અલગ-અલગ વિભાગોમાંથી હટાવીને એઆઈ-કેન્દ્રિત ટીમો અને એઆઈ એજન્ટ પ્રોજેક્ટ્સમાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા છે. કંપનીના સીઈઓ માર્ક ઝકરબર્ગ (Mark Zuckerberg) માટે અત્યારે એઆઈ જ સર્વોચ્ચ અને નિર્ણાયક પ્રાથમિકતા છે. ગૂગલ (Google) અને ઓપનએઆઈ (OpenAI) જેવી કંપનીઓ સાથેની આકરી સ્પર્ધામાં ટકી રહેવા માટે મેટા આ વર્ષે એઆઈ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ ૧૦૦ અબજ ડોલરથી વધુનો જંગી ખર્ચ કરી શકે છે.
કર્મચારીઓમાં ચિંતા અને રોકાણકારોની નજર
કંપનીમાં વધી રહેલી આ ચિંતા અને તણાવને શાંત કરવા માટે માર્ક ઝકરબર્ગે કર્મચારીઓને એક પત્ર પણ લખ્યો હતો. તેમાં તેમણે આશ્વાસન આપ્યું હતું કે તેઓ આ વર્ષે બીજી કોઈ ‘કંપની-વાઇડ’ (આખી કંપની સ્તરની) મોટી છટણીની અપેક્ષા રાખતા નથી, જો કે ચોક્કસ વિભાગોમાં નાની-મોટી છટણી થઈ શકે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે મેટાના કર્મચારીઓ હવે મેનેજમેન્ટ અને અમલદારશાહીના બહુવિધ સ્તરો વગર નાના ‘એઆઈ-નેટિવ પોડ્સ’ (AI-native pods) માં કામ કરી રહ્યા છે.
તેમ છતાં, કંપનીની અંદર કર્મચારીઓનો અસંતોષ ઓછો થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો. તાજેતરમાં જ ૧,૦૦૦ થી વધુ કર્મચારીઓએ એક પિટિશન (અરજી) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેમાં મેટા દ્વારા એઆઈ ટ્રેનિંગ માટે કર્મચારીઓના પર્સનલ ડિવાઇસના ડેટા એકત્રિત કરવા સામે સખત વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો.
બીજી તરફ, વોલ સ્ટ્રીટ અને મોટા રોકાણકારો પણ મેટાના આ આડેધડ ખર્ચ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે. બ્લૂમબર્ગના વિશ્લેષકોના મતે, આ તાજેતરની છટણીથી મેટાને આશરે ૩ અબજ ડોલરની બચત થઈ શકે છે. જોકે, કંપનીના એઆઈ પાછળના કુલ અંદાજિત ખર્ચ (જે આ વર્ષે ૧૪૫ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી શકે છે) ની સરખામણીમાં આ બચત ખૂબ જ નાની છે, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે કંપની ખર્ચ ઘટાડવા માટે કેટલી ગંભીર છે.
