ઓછો પગાર છે? ગેરંટી વગર મેળવો ₹1.25 લાખ સુધીની લોન, જાણો RBI ના નવા નિયમો
ઘણીવાર એવું બને છે કે પગાર ઓછો હોય અને અચાનક કોઈ મોટો ખર્ચ આવી પડે, ત્યારે સામાન્ય માણસ મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે. બેંકો પાસે જઈએ તો તેઓ ગેરંટી કે મિલકતના કાગળો માંગે છે, જે દરેક પાસે હોતા નથી. જો તમારી વાર્ષિક આવક 3 લાખ રૂપિયા સુધીની છે, તો તમારા માટે ‘માઇક્રોફાઇનાન્સ લોન’ (Microfinance Loan) એક વરદાન સાબિત થઈ શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના નિયમો મુજબ, આ એક એવી લોન છે જે ખાસ કરીને ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારોને કોઈપણ ગેરંટી વગર આપવામાં આવે છે.
માઇક્રોફાઇનાન્સ લોન શું છે અને તે કોને મળી શકે?
માઇક્રોફાઇનાન્સ લોન એ નાના કદનું દેવું છે જે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગના ઉત્થાન માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. તેની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે ‘કોલેટરલ ફ્રી’ (Collateral Free) છે, એટલે કે આ લોન લેવા માટે તમારે સોનું, જમીન કે અન્ય કોઈ મિલકત ગીરો રાખવાની જરૂર નથી.
RBI ની ગાઈડલાઈન મુજબ, જે પરિવારની વાર્ષિક આવક 3 લાખ રૂપિયા થી ઓછી છે, તેઓ આ લોન માટે પાત્ર છે. આ લોન માત્ર ખેડૂતો માટે જ નહીં, પણ નાના વેપારીઓ, મજૂરો અને પગારદાર વ્યક્તિઓ માટે પણ ઉપલબ્ધ છે જેમને મુખ્ય પ્રવાહની બેંકો પાસેથી લોન લેવામાં મુશ્કેલી પડે છે. જો કોઈ સંસ્થા તમારી પાસેથી લોન સામે સિક્યોરિટી માંગે છે, તો તેને નિયમ મુજબ માઇક્રોફાઇનાન્સ લોન ગણી શકાય નહીં.
કયા કામો માટે તમે આ લોનનો ઉપયોગ કરી શકો છો?
માઇક્રોફાઇનાન્સ લોનનો હેતુ માત્ર પૈસા આપવાનો નથી, પણ વ્યક્તિને આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે. તમે નીચે મુજબની જરૂરિયાતો માટે 1.25 લાખ કે તેથી વધુની લોન મેળવી શકો છો:
-
નાનો વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે: જો તમે નાની દુકાન, સિલાઈ મશીન, પશુપાલન કે ગૃહ ઉદ્યોગ શરૂ કરવા માંગો છો, તો આ લોન તમારી પ્રારંભિક મૂડી બની શકે છે.
-
શિક્ષણ માટે (Education Loan): બાળકોની શાળાની ફી ભરવા કે ઉચ્ચ અભ્યાસના ખર્ચ માટે આ લોન મદદરૂપ થાય છે.
-
કટોકટીના ખર્ચ (Emergency Expenses): અચાનક આવેલી મેડિકલ ઈમરજન્સી કે ઘરના સમારકામ માટે જ્યારે તાત્કાલિક રોકડની જરૂર હોય ત્યારે આ લોન લેવી હિતાવહ છે.
-
કૃષિ અને આનુષંગિક કાર્યો: બિયારણ, ખાતર ખરીદવા અથવા ખેતીમાં વપરાતા નાના સાધનો માટે આ લોન ઉપયોગી છે.
-
કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ લોન: ઘરની જરૂરિયાતની વસ્તુઓ ખરીદવા માટે પણ ઘણી સંસ્થાઓ માઇક્રોફાઇનાન્સ પૂરું પાડે છે.
લોન મેળવવાની પ્રક્રિયા અને જરૂરી દસ્તાવેજો
માઇક્રોફાઇનાન્સ લોન મેળવવી એ સામાન્ય બેંક લોન કરતા ઘણી સરળ છે. આ લોન આપતી સંસ્થાઓ (MFIs), સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંકો અને કેટલીક સહકારી મંડળીઓ તમારા વિસ્તારમાં સક્રિય હોય છે.
જરૂરી દસ્તાવેજો:
-
આધાર કાર્ડ અથવા મતદાર ઓળખપત્ર.
-
રેશન કાર્ડ (આવકના પુરાવા તરીકે અથવા રહેઠાણના પુરાવા તરીકે).
-
આવકનું પ્રમાણપત્ર અથવા સ્વ-ઘોષણાપત્ર કે તમારી આવક 3 લાખથી ઓછી છે.
-
બેંક પાસબુકની નકલ.
આ લોન ઘણીવાર ‘સેલ્ફ હેલ્પ ગ્રુપ’ (SHG) અથવા ‘જોઈન્ટ લાયબિલિટી ગ્રુપ’ (JLG) ના માધ્યમથી આપવામાં આવે છે. જેમાં ગ્રુપના સભ્યો એકબીજાની જવાબદારી સ્વીકારે છે, જેના કારણે ગેરંટીની જરૂર પડતી નથી. લોન મંજૂર થતાની સાથે જ પૈસા સીધા તમારા બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવે છે.
વ્યાજ દર અને ચુકવણીની શરતો
જોકે આ લોન ગેરંટી વગરની હોય છે, છતાં તેના વ્યાજ દરો RBI દ્વારા નિયંત્રિત હોય છે. માઇક્રોફાઇનાન્સ સંસ્થાઓ મનસ્વી રીતે વ્યાજ વસૂલી શકતી નથી. વ્યાજ દર સામાન્ય રીતે 18% થી 24% ની વચ્ચે હોઈ શકે છે, જે સાહુકારો (Money lenders) ના ઊંચા વ્યાજ કરતા ઘણું ઓછું છે.
ચુકવણી માટે તમને લવચીક વિકલ્પો મળે છે. તમે સાપ્તાહિક, પખવાડિક અથવા માસિક હપ્તામાં લોન પરત કરી શકો છો. સમયસર લોન ભરવાથી તમારો ક્રેડિટ સ્કોર સુધરે છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં તમને મોટી લોન મળવાની શક્યતા વધી જાય છે. યાદ રાખો કે માઇક્રોફાઇનાન્સનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય તમને દેવાના જાળમાં ફસાવવાનો નથી, પણ તમને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવાનો છે.
