બાવકા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત હિરાભાઇ ડામોરની પ્રાકૃતિક ખેતીની સફળતા
દાહોદના બાવકા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત હિરાભાઇ ડામોર આજે પ્રાકૃતિક ખેતી ક્ષેત્રે એક પ્રેરણારૂપ નામ બની ગયા છે. વર્ષ ૨૦૧૪થી આત્મા પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાઈને અને ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજી પાસેથી વિશેષ તાલીમ મેળવીને તેમણે રાસાયણિક ખેતીને તિલાંજલિ આપી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવી છે. આજે તેઓ ખેતીમાંથી વાર્ષિક રૂ. ૩ લાખથી વધુની શુદ્ધ આવક મેળવી રહ્યા છે.
વૈવિધ્યસભર પાક અને આધુનિક પદ્ધતિ
હિરાભાઇ માત્ર પરંપરાગત અનાજ જ નહીં, પરંતુ બજારની માંગ મુજબના રોકડિયા પાક અને ફળોની ખેતી કરે છે:
-
શિયાળુ પાક: ઘઉં, ચણા અને મકાઈ.
-
શાકભાજી: પાલક, ડુંગળી, લસણ, ટામેટા, ભીંડા, મરચા અને રીંગણ.
-
રોકડિયા પાક: ગુલાબના ફૂલો અને વિશેષ આકર્ષણ રૂપે સ્ટ્રોબેરીના ૧,૦૦૦ રોપાનું વાવેતર.
પ્રાકૃતિક ખેતીના ફાયદા અને જમીનનું સુધારણ
હિરાભાઇના અનુભવ મુજબ, પ્રાકૃતિક ખેતી એ માત્ર ઉત્પાદન વધારવાનો માર્ગ નથી, પણ જમીનને પુનર્જીવિત કરવાની પ્રક્રિયા છે:
-
ખર્ચમાં ઘટાડો: બહારથી મોંઘા ખાતર કે દવા લાવવાને બદલે ઘરે જ જીવામૃત અને ઘન-જીવામૃત બનાવી શકાય છે.
-
જળ સંચય: જમીનમાં ભેજ સંગ્રહવાની શક્તિ વધે છે, જેના કારણે પિયત (પાણી) ની જરૂરિયાત ઓછી રહે છે અને ભૂગર્ભ જળના તળ ઊંચા આવે છે.
-
આરોગ્યપ્રદ ઉત્પાદન: કેમિકલ મુક્ત અનાજ અને શાકભાજી પૂરતા પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
સામાજિક જવાબદારી: અન્ય ખેડૂતોને માર્ગદર્શન
હિરાભાઇ પોતે ખેતી કરવાની સાથે અન્ય ત્રણ ગ્રામ પંચાયતોના ખેડૂતોને પણ તાલીમ આપે છે. તેઓ માને છે કે આજની યુવા પેઢીમાં વધતા હાર્ટ એટેક અને અન્ય રોગોનું મુખ્ય કારણ રાસાયણિક ખેતી દ્વારા પકવેલ ઝેરી ખોરાક છે. તેમણે દાહોદના તમામ ખેડૂતોને વિનંતી કરી છે કે પોતાના પરિવારને નિરોગી રાખવા માટે ગાય આધારિત ખેતી તરફ વળવું એ જ સમયની માંગ છે.
