સાવધાન! 2026માં ITR ભરતા પહેલા જાણી લો આ નવો નિયમ, હવે એક નહીં આપવા પડે બે સરનામાં!
આયકર વિભાગે કરદાતાઓ માટે અસેસમેન્ટ યર (AY) 2026-27 ના ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફોર્મ્સ નોટિફાય કરી દીધા છે. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આ વખતે ટેક્સ ફાઇલિંગની પ્રક્રિયાને વધુ સચોટ અને પારદર્શક બનાવવાનો છે. જો તમે પણ એ કરોડો ભારતીયોમાંના એક છો જેઓ 31 જુલાઈ 2026 ની ડેડલાઇન સુધીમાં પોતાનું ટેક્સ રિટર્ન ભરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, તો તમારા માટે એ જાણવું ખૂબ જરૂરી છે કે આ વખતે ફોર્મમાં સરનામાથી લઈને સંપર્ક માહિતી સુધી ઘણા મહત્વપૂર્ણ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
હવે એક નહીં, બે સરનામાં આપવા પડશે: ‘સેકન્ડરી એડ્રેસ’નો નવો નિયમ
પાછલા વર્ષો સુધી ITR ફોર્મ ભરતી વખતે ટેક્સપેયર્સે માત્ર તેમના વર્તમાન અથવા કાયમી સરનામાની વિગત આપવી પડતી હતી. પરંતુ હવે વિભાગે ડેટાની સચોટતા અને વધુ સારા સંપર્ક માટે ‘સેકન્ડરી એડ્રેસ’ (Secondary Address) ની કોલમ ફરજિયાત કરી છે.
-
કેમ થયો આ ફેરફાર? ટેક્સમેનના સંશોધન અને પ્રતિસાદના આધારે એવું જોવા મળ્યું હતું કે ઘણીવાર એક સરનામા પર સંપર્ક ન થઈ શકવાની સ્થિતિમાં વિભાગ અને કરદાતા વચ્ચે કમ્યુનિકેશન ગેપ આવી જાય છે.
-
કયા ફોર્મ પર લાગુ? આ ફેરફાર ITR-1 થી લઈને ITR-7 સુધીના તમામ ફોર્મ્સમાં કરવામાં આવ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે હવે તમારે તમારા મુખ્ય સરનામા ઉપરાંત એક વૈકલ્પિક સરનામું પણ તૈયાર રાખવું પડશે.
સંપર્ક માહિતીનું નવું સ્વરૂપ (Redesignate)
મોબાઈલ નંબર અને ઈમેલ આઈડીને લઈને પણ ફોર્મમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી તમે બે મોબાઈલ નંબર અને બે ઈમેલ આઈડી આપતા હતા, પરંતુ હવે વિભાગે તેમને ‘પ્રાઈમરી’ અને ‘સેકન્ડરી’ કોન્ટેક્ટ ડિટેલ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કર્યા છે. આનાથી આયકર વિભાગને એ સ્પષ્ટ રહેશે કે કયા નંબર કે ઈમેલ પર સૌથી પહેલા સંપર્ક કરવો.
પ્રતિનિધિ (Representative Assessee) માટે રાહત
જો કોઈ કારણસર કરદાતા પોતે પોતાનું રિટર્ન ફાઇલ કરી શકતા નથી અને તેમની વતી કોઈ પ્રતિનિધિ (Representative) આ કામ કરી રહ્યા છે, તો તેમના માટે પ્રક્રિયા ઘણી સરળ બનાવવામાં આવી છે.
-
પહેલા શું હતું? પહેલા પ્રતિનિધિએ પોતાની લાંબી વિગતો જેવી કે PAN અને આખું સરનામું આપવું પડતું હતું.
-
હવે શું થશે? નવા ફોર્મમાં હવે માત્ર ત્રણ પાયાની માહિતી માંગવામાં આવશે:
-
પ્રતિનિધિનું નામ.
-
પ્રતિનિધિનું ઈમેલ આઈડી.
-
પ્રતિનિધિનો કોન્ટેક્ટ નંબર. બાકીની જટિલ વિગતો હટાવી દેવામાં આવી છે જેથી ફાઇલિંગ પ્રક્રિયા ઝડપી બની શકે.
-
કેપિટલ ગેઇન્સ રિપોર્ટિંગ: માથાકૂટનો અંત
રોકાણકારો માટે સૌથી મોટી રાહત કેપિટલ ગેઇન્સના રિપોર્ટિંગને લઈને આવી છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન ટેક્સ રેટમાં ફેરફારને કારણે ગણતરીને બે અલગ-અલગ ભાગોમાં દર્શાવવી પડતી હતી, જે ઘણું જટિલ કામ હતું.
હવે અસેસમેન્ટ યર 2026-27 માટે:
-
કેપિટલ ગેઇન્સને બે ભાગમાં વહેંચવાની જરૂરિયાત નાબૂદ કરવામાં આવી છે.
-
આખા વર્ષ માટે હવે એક જ ટેક્સ રેટ લાગુ છે, તેથી હવે તમારે જૂના અને નવા રેટ મુજબ અલગ-અલગ ગણતરી કરવાની માથાકૂટ નહીં કરવી પડે.
કરદાતાઓ માટે જરૂરી સલાહ
આયકર વિભાગે ફોર્મને વધુ ‘યુઝર ફ્રેન્ડલી’ બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, પરંતુ નિયમોનું પાલન કરવું હજુ પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે. કરદાતાઓને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ પોતાનું ITR ફાઇલ કરતા પહેલા એક વૈકલ્પિક સરનામું, ચાલુ મોબાઈલ નંબર અને સક્રિય ઈમેલ આઈડી ચોક્કસપણે તૈયાર રાખે.
