વૈશ્વિક ટેક જાયન્ટ્સ માટે ભારતે ખોલ્યા લાલ જાજમ: ટેક્સના નિયમો બદલાયા, જાણો દેશને શું થશે મોટો ફાયદો?
ભારત સરકાર વૈશ્વિક સ્તરે દેશને મેન્યુફેક્ચરિંગ અને ટેક્નોલોજી હબ બનાવવા માટે ટેક્સ પોલિસીમાં મોટા ફેરફારો કરી રહી છે. હાલમાં જ લોકસભામાં પસાર કરાયેલ ટેક્સેશન એન્ડ અધર લોઝ (અમેન્ડમેન્ટ) બિલ, 2026 એ આ દિશામાં એક ઐતિહાસિક પગલું છે. આ નવા બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુનિયાભરની મોટી કંપનીઓને ભારતમાં લાંબા ગાળાના રોકાણ માટે આકર્ષિત કરવાનો છે, જેમાં ખાસ કરીને બે વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રો—ડેટા સેન્ટર્સ (Data Centres) અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ (Electronics Manufacturing) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
આ નવું વિધેયક ગત વર્ષે 5 જૂનના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા વટહુકમનું સ્થાન લેશે. વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓ લાંબા સમયથી ભારતની ટેક્સ નીતિઓમાં સ્થિરતા અને સ્પષ્ટતાની માંગ કરી રહી હતી. આ બિલ દ્વારા સરકારે વિદેશી રોકાણકારોને નીતિ વિષયક નિશ્ચિતતા (Policy Certainty) પૂરી પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ચાલો સમજીએ કે આ બિલ અંતર્ગત કયા કયા મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે અને તે વૈશ્વિક રોકાણ આકર્ષવામાં કેટલું મદદરૂપ થશે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ: 2041 સુધી ટેક્સમાં મોટી રાહત
ભારતને વૈશ્વિક ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સપ્લાય ચેઇનનું કેન્દ્ર બનાવવા માટે આ બિલમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. વિદેશી કંપનીઓ જે ભારતીય કોન્ટ્રેક્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ (જેમ કે ફોક્સકોન, પેગાટ્રોન વગેરે) પાસે ઇલેક્ટ્રોનિક માલસામાનનું ઉત્પાદન કરાવે છે, તેમના માટે આવકવેરા મુક્તિની અવધિ લંબાવીને 31 માર્ચ, 2041 સુધી કરી દેવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત, જે વિદેશી કંપનીઓ ભારતીય ઉત્પાદકોને સપ્લાય કરવા માટે કસ્ટમ્સ-બોન્ડેડ વેરહાઉસીસ (Customs-Bonded Warehouses) માં ઇલેક્ટ્રોનિક કમ્પોનન્ટ્સ (સ્પેરપાર્ટ્સ) સંગ્રહિત કરે છે, તેમને પણ 15 વર્ષ સુધીની ટેક્સ મુક્તિ આપવાની જાહેરાત કરાઈ છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગમાં ફેક્ટરીઓ નાખવા અને સપ્લાય ચેઇન ઊભી કરવા માટે અબજો રૂપિયાના કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (મોટા મૂડી રોકાણ) ની જરૂર પડે છે. ટેક્સ મુક્તિની આટલી લાંબી મર્યાદા મળવાથી હવે વિદેશી કંપનીઓ નીડર બનીને ભારતમાં 10 થી 15 વર્ષનો રોંગ-ટર્મ પ્લાન બનાવી શકશે.
શું કહેવું છે ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓનું?
આ નવા બિલ અંગે ઇન્ડસ્ટ્રીના નિષ્ણાતો ખૂબ જ હકારાત્મક વલણ ધરાવે છે. ‘સમરકૂલ હોમ એપ્લાયન્સીસ લિમિટેડ’ ના સેલ્સ એન્ડ માર્કેટિંગ ડિરેક્ટર આશુતોષ ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે, “આ સુધારો ઉદ્યોગ જગતને એક સ્પષ્ટ નીતિ અને રોકાણ-અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટર એવું છે જ્યાં લાંબા ગાળાની મૂડી રોકવી પડે છે, તેથી ટેક્સની સ્પષ્ટતા ખૂબ જ જરૂરી હતી.”
તેમણે ઉમેર્યું કે, આ બિલના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પ્રોડક્શન વધશે અને વિદેશી રોકાણની મદદથી ધીમે ધીમે ભારતમાં જ કમ્પોનન્ટ્સનું લોકલાઇઝેશન (સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન) શક્ય બનશે. આનાથી માત્ર ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટરને જ નહીં, પરંતુ દેશમાં મજબૂત સપ્લાયર ઇકોસિસ્ટમ, ઉત્કૃષ્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, કુશળ રોજગારી (Skilled Employment) અને ડોમેસ્ટિક વેલ્યુ ચેઇનને મોટો ફાયદો થશે.
તેવી જ રીતે, ‘લેસોલ ગ્રુપ’ ના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર નમન શાહે પણ સરકારના આ પગલાને આવકાર્યું છે. તેમના મતે, “આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો અને સપ્લાય-ચેઇન પાર્ટનર્સ માટે સૌથી મોટી ચિંતા એ હોય છે કે ટેક્સના નિયમો વારંવાર બદલાવા ન જોઈએ. આ બિલ રોકાણકારોની એ ચિંતાને દૂર કરે છે.” શાહે વધુમાં જણાવ્યું કે આનાથી વૈશ્વિક ટેક જાયન્ટ્સ અને ભારતીય ઉત્પાદકો વચ્ચે કોલાબોરેશન (ભાગીદારી) વધશે, જે વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની સ્પર્ધાત્મકતા અને ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવામાં મદદ કરશે.
ડેટા સેન્ટર્સ સ્થાપવા માટે નિયમોમાં મોટી છૂટછાટ
આજના ડિજિટલ યુગમાં ડેટા એ નવું ઓઇલ છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગના જમાનામાં ડેટા સેન્ટર્સની માંગ આખા વિશ્વમાં રોકેટ ગતિએ વધી રહી છે. ભારત આ તકનો લાભ ઉઠાવવા માંગે છે, તેથી આ બિલમાં ડેટા સેન્ટર્સ માટેના નિયમો ખૂબ જ હળવા કરવામાં આવ્યા છે.
નવા કાયદા હેઠળ, જો કોઈ વિદેશી કંપની ભારતીય ડેટા સેન્ટર્સનો ઉપયોગ કરવા માંગતી હોય, તો તેના માટે અગાઉથી લેવી પડતી મંજૂરીઓ (Approvals) અને નોટિફિકેશન પ્રક્રિયાની શરતોને સંપૂર્ણપણે હટાવી દેવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, હવે વિદેશી કંપનીઓ માટે ભારતમાં પોતાના ડેટા સેન્ટરની માલિકી (Direct Ownership) ધરાવવી ફરજિયાત નથી; તેઓ લીઝ્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (ભાડાના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) દ્વારા પણ પોતાના ડેટા સેન્ટર ઓપરેટ કરી શકશે.
આ ફેરફારથી ગૂગલ, માઇક્રોસોફ્ટ, એમેઝોન અને મેટા જેવી મોટી વૈશ્વિક કંપનીઓ માટે ભારતમાં ડેટા સ્ટોરેજની ક્ષમતા વધારવી ખૂબ જ આસાન બની જશે. તેઓ ભારતીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોવાઇડર્સ સાથે મળીને ઝડપથી પોતાના ઓપરેશન્સ શરૂ કરી શકશે.
શું ભારત ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ આકર્ષવામાં સફળ રહેશે?
આ સવાલનો ટૂંકો જવાબ છે – ‘હા’. ચાઇના પ્લસ વન (China+1) નીતિ હેઠળ દુનિયાની મોટી કંપનીઓ ચીન સિવાય અન્ય દેશોમાં પોતાના મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ્સ ટ્રાન્સફર કરવા માંગે છે. તેવામાં ભારતનું આ નવું ટેક્સેશન બિલ વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે એક મજબૂત આમંત્રણ સમાન છે.
જ્યારે કોઈ દેશ 2041 સુધી એટલે કે આગામી 15 વર્ષ સુધી ટેક્સ માળખામાં સ્થિરતાની ગેરંટી આપે છે, ત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દેશની વિશ્વસનીયતા ખૂબ વધી જાય છે. ડેટા સેન્ટર્સના નિયમો હળવા થવાથી ડિજિટલ ઇકોનોમી મજબૂત બનશે અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટરમાં ટેક્સ મુક્તિ મળવાથી ભારત આગામી સમયમાં એપલ કે સેમસંગ જેવી બ્રાન્ડ્સ માટે માત્ર એસેમ્બલી હબ નહીં, પણ અસલી મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ બનીને ઉભરી શકે છે. એકંદરે, આ બિલ ભારતની આર્થિક પ્રગતિ અને ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટના નકશા પર દેશને નવી ઊંચાઈએ લઈ જવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
