૨ ઓક્ટોબરે ખિસ્સામાં રોકડ રાખવી પડશે: દેશભરના વેપારીઓ UPI સ્કેનર અને બોક્સ કાળા કપડાથી ઢાંકશે
દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવનાર યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) ની સેવાઓ આગામી ૨ ઓક્ટોબરે દેશભરની મોટાભાગની દુકાનો અને વાણિજ્યિક પ્રતિષ્ઠાનોમાં બંધ જોવા મળી શકે છે. દેશના મુખ્ય વેપારી સંગઠનોએ UPI વ્યવહારો પર પ્રસ્તાવિત નવો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) અને વધારાના ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ લાદવાના નિર્ણય સામે સખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે. ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા વ્યાપાર મંડળ (FAIVM), કોન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઈન્ડિયા ટ્રેડર્સ (CAIT) અને ફેડરેશન ઓફ રીટેલ ટ્રેડર્સ વેલ્ફેર અસોસિએશન જેવા અગ્રણી સંગઠનોએ સંયુક્ત રીતે ૨ ઓક્ટોબર, ગાંધી જયંતીના પવિત્ર દિવસે “નો UPI ડે” (No UPI Day) પાળવાનું એલાન કર્યું છે.
આ વિરોધ પ્રદર્શનનો અર્થ એ છે કે ૨ ઓક્ટોબરના રોજ દેશના વિવિધ ભાગોમાં નાના-મોટા દુકાનદારો, રિટેલર્સ અને વેપારીઓ ગ્રાહકો પાસેથી UPI સ્કેનર કે ક્યુઆર કોડ દ્વારા પેમેન્ટ સ્વીકારશે નહીં. ગ્રાહકોએ તે દિવસે કોઈપણ પ્રકારની ખરીદી, સામાન કે સેવાઓ માટે રોકડ (Cash) અથવા ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરવો પડશે.
શું છે વેપારીઓના વિરોધનું મુખ્ય કારણ?
તાજેતરમાં સરકાર અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા રૂ. ૨,૦૦૦ થી વધુના ચોક્કસ UPI વ્યવહારો પર ૦.૪ ટકા જેટલો મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) વસૂલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. જોકે આ ચાર્જ સીધો ગ્રાહકો પાસેથી લેવાનો હોતો નથી અને વેપારીઓ પર જ લાગુ થાય છે, પરંતુ વેપાર મંડળોનું કહેવું છે કે રિટેલ વેપારીઓનો નફાનો માર્જિન પહેલાથી જ ખૂબ ઓછો હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ૧૦,૦૦૦ કે ૫૦,૦૦૦ રૂપિયાના મોટા વ્યવહારો પર વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો તેમના માટે આર્થિક રીતે અત્યંત બોજારૂપ સાબિત થશે.
વેપારી નેતાઓએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે, UPI એ પારદર્શક, સરળ અને સુરક્ષિત માધ્યમ હોવાને કારણે જ દેશના ખૂણેખૂણામાં વેપારીઓએ તેને ઉત્સાહભેર અપનાવ્યું હતું. હવે તેના પર તબક્કાવાર ચાર્જ લાદીને વેપારીઓ પર રોકાણ અને સંચાલનનો નવો બોજ નાખવો બિલકુલ અયોગ્ય છે. જો અત્યારે આ ચાર્જનો વિરોધ નહીં કરવામાં આવે, તો ભવિષ્યમાં આ દર વધુ વધારીને વેપારીઓના નફાને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરી દેવામાં આવશે તેવી ભીતિ તેઓ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
અનોખી ‘ગાંધીગીરી’ અને દેશવ્યાપી પોસ્ટર ઝુંબેશ
૨ ઓક્ટોબરે મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ હોવાથી વેપારીઓએ સત્યાગ્રહના માર્ગે વિરોધ કરવાનો અનોખો રસ્તો અપનાવ્યો છે. આ દિવસે તમામ વેપારીઓ પોતપોતાની દુકાનોના પ્રવેશદ્વાર, કૅશ કાઉન્ટર અને QR કોડ સ્કેનર બોર્ડ પર “No UPI Day” ના વિશેષ બોર્ડ તથા પોસ્ટરો લગાવશે. કેટલાંક સંગઠનોએ તો પોતાના સાઉન્ડબૉક્સ અને QR સ્કેનર્સને કાળા કપડાથી ઢાંકીને વિરોધ નોંધાવવાનું આહ્વાન કર્યું છે.
વેપારી સંગઠનોના હોદ્દેદારોનું માનવું છે કે, આ આંદોલન દ્વારા માત્ર સરકાર સુધી જ નહીં પરંતુ દેશની આમ જનતા સુધી પણ સંદેશ પહોંચાડવામાં આવશે કે કેવી રીતે વેપારીઓ પર ડિજિટલ ટેક્સનો ગુપ્ત બોજ નાખવામાં આવી રહ્યો છે. એકલા વેપારીનો અવાજ કદાચ દબાઈ જાય, પરંતુ જ્યારે દેશના કરોડો નાના-મોટા દુકાનદારો એકસાથે અવાજ ઉઠાવશે ત્યારે સરકારે આ MDR ચાર્જ પર પુનર્વિચાર કરવો જ પડશે.
ગ્રાહકો અને સામાન્ય જનતા પર શું અસર પડશે?
આગામી ૨ ઓક્ટોબરે રજાનો દિવસ હોવાથી મોટી સંખ્યામાં લોકો ખરીદી, હોટેલિંગ કે ફરવા માટે બહાર નીકળતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જો UPI ચાલશે નહીં તો ગ્રાહકોને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
સંગઠનોએ ગ્રાહકોને અગાઉથી જ વિનંતી કરી છે કે તેઓ ૨ ઓક્ટોબરના રોજ જરૂરી રોકડ રકમ પોતાની પાસે રાખે અથવા એટીએમ (ATM) અને ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ચુકવણી કરવા માટે તૈયાર રહે. વેપારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ ગ્રાહકોને કોઈ અગવડ પહોંચાડવા નથી માગતા, પરંતુ પોતાના અસ્તિત્વ અને વ્યાપારી અધિકારોની રક્ષા માટે આ કડક આંદોલનાત્મક પગલું ભરવું અનિવાર્ય બની ગયું છે.
જો આગામી દિવસોમાં સરકાર વેપારી મંડળો સાથે વાટાઘાટો કરીને આ MDR ચાર્જ પાછો ખેંચવા કે તેમાં રાહત આપવા અંગે સત્તાવાર ખાતરી નહીં આપે, તો આ આંદોલન ૨ ઓક્ટોબર પછી પણ વધુ તીવ્ર બની શકે છે તેવી ચેતવણી પણ આપવામાં આવી છે.
