38 દિવસથી લાશો માટે ભટકી રહ્યા છે પરિવાર, પાકિસ્તાની સેના પર ગંભીર આક્ષેપ
પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK)માં હાલ જે કંઈ પણ થઈ રહ્યું છે, તે કોઈ મોટી સુનામીના એંધાણ જેવું છે. મુઝફ્ફરાબાદથી લઈને રાવલકોટ સુધી, રસ્તાઓ પર સામાન્ય જનતાનો આક્રોશ ઉકળી રહ્યો છે. 38 દિવસથી ચાલી રહેલા આ વિદ્રોહે પાકિસ્તાની ક્રૂર સેના અને ત્યાંની સરકારના પાયા હચમચાવી દીધા છે. પરિસ્થિતિ એટલી નાજુક છે કે લોકો હવે પોતાના જીવની પરવા કર્યા વિના ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાની શાસનને પડકારી રહ્યા છે.
લોટ અને વીજળીની માંગ પર વરસી રહી છે ગોળીઓ
PoKની જનતાનો ‘ગુનો’ શું હતો? શું સસ્તો લોટ માંગવો, દાળ-રોટીના ભાવ ઘટાડવા અને સસ્તી વીજળીની માંગ કરવી એ એટલો મોટો ગુનો બની ગયો છે કે તેના બદલામાં તેમને ગોળીઓ આપવામાં આવે? 7 જૂનથી પાકિસ્તાની સેના અને રેન્જર્સે નિઃશસ્ત્ર દેખાવકારો પર જે કહેર વર્તાવ્યો છે, તેણે માનવતાને શરમમાં મૂકી દીધી છે. છેલ્લા 38 દિવસના લોહિયાળ સંઘર્ષમાં 73 લોકોના મોત થયા છે. પરંતુ અસલી ક્રૂરતા તો તે પછી શરૂ થઈ.
પાકિસ્તાની સેનાએ આ 73 મૃતકોમાંથી 56 લોકોના મૃતદેહો હજુ સુધી તેમના પરિવારજનોને સોંપ્યા નથી. વિચારો, તે પરિવારો પર શું વીતતી હશે, જેમને પોતાના સ્વજનોના મૃતદેહ પણ નસીબ નથી થયા. આ ઉપરાંત, ઘાયલોને હોસ્પિટલમાંથી ઉઠાવી જવા—આ કોઈ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય યુદ્ધના નિયમોની વિરુદ્ધ છે. રેન્જર્સે 219 ઘાયલોને હોસ્પિટલમાંથી અપહરણ કરીને કોઈપણ એફઆઈઆર કે કાયદાકીય પ્રક્રિયા વગર જેલમાં પૂરી દીધા છે. આ સીધી રીતે માનવાધિકારનું ઘોર ઉલ્લંઘન છે.
‘હોસ્પિટલમાંથી ઘાયલોને ઉઠાવવા એ યુદ્ધના નિયમોની વિરુદ્ધ છે’
આંદોલનના મુખ્ય આયોજક સરદાર અમાન ખાને રાવલકોટના ઈદગાહ મેદાનમાં જ્યારે ગર્જના કરી, ત્યારે ત્યાં હાજર ભીડનો ગુસ્સો ચરમસીમા પર હતો. તેમણે પાકિસ્તાની સેનાને સીધા ‘દહેશતગર્દ’ (આતંકવાદી) ગણાવ્યા. અમાન ખાને કહ્યું, “દુનિયાના કોઈ પણ જંગમાં એવો નિયમ નથી કે તમે હોસ્પિટલમાંથી ઘાયલોને ઉઠાવી જાઓ. પાકિસ્તાની ફોજે બરાબર એવું જ કર્યું છે.”
તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જ્યાં સુધી તેમના સાથીઓના મૃતદેહ તેમને મળી ન જાય અને તમામ ધરપકડ કરાયેલા લોકો મુક્ત ન થાય, ત્યાં સુધી આ આંદોલન અટકશે નહીં. આ માત્ર એક પ્રદર્શન નથી, પરંતુ પોતાના સ્વાભિમાનને બચાવવા માટેની એક આખરી જંગ બની ગઈ છે.
27 જુલાઈની ચૂંટણી પર સસ્પેન્સ
PoKમાં 27 જુલાઈના રોજ ચૂંટણી યોજાવાની છે. અમાન ખાને સરકારને સીધો પડકાર ફેંક્યો છે કે જો આ ચૂંટણીઓ ગોલમાલ (ધાંધલી)થી ભરેલી હશે, તો જનતા તેને જરાય સ્વીકારશે નહીં. જનતાએ હવે નક્કી કરી લીધું છે કે તેઓ આવી કઠપૂતળી સરકારને ચાલવા નહીં દે, જે સેનાના ઈશારે નાચે છે.
શું બલૂચિસ્તાન જેવી હાલત PoKમાં પણ થશે?
અમાન ખાનના શબ્દોમાં ભવિષ્યની એક ભયાનક તસવીર દેખાઈ રહી છે. તેમણે તે તમામ અધિકારીઓ—ડીસી, એસપી, ડીએસપી અને એસએચઓ—ને ચેતવણી આપી છે જેઓ પાકિસ્તાની રેન્જર્સને સાથ આપી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે તેમની ‘ઉલ્ટી ગણતરી’ શરૂ થઈ ચૂકી છે. બલૂચિસ્તાનનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે ચેતવણી આપી કે જો પાકિસ્તાને તેની બર્બરતા બંધ નહીં કરી, તો PoKના લોકો પણ એ જ રસ્તો અપનાવી શકે છે જે બલૂચિસ્તાનના વિદ્રોહીઓએ અપનાવ્યો હતો. તેમણે 15 જુલાઈના માર્ચને મુલતવી રાખીને સરકારને એક છેલ્લી તક આપી છે, પરંતુ સાથે એ પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું કે આ શાંતિપૂર્ણ ચહેરો તેમની નબળાઈ નથી, પરંતુ સંયમ છે.
એક જ્વાળામુખી જે ગમે ત્યારે ફાટી શકે છે
PoKના લોકો હવે ડરના ઓથારમાં જીવવા તૈયાર નથી. તેમણે પોતાના જીવને હથેળી પર રાખી લીધો છે. જે રીતે દેખાવકારો હવે પાકિસ્તાની સેના સામે અડીખમ ઊભા છે, તેનાથી સ્પષ્ટ છે કે આવનારા દિવસો પાકિસ્તાની સરકાર માટે વધુ મુશ્કેલ બનવાના છે. પાકિસ્તાની સેનાએ અત્યાર સુધી જે ક્રૂરતાનો પરિચય આપ્યો છે, તેણે PoKના લોકોના હૃદયમાં આઝાદીની આગને વધુ તેજ કરી દીધી છે.
શું આ વિદ્રોહ પાકિસ્તાન માટે અંતની શરૂઆત છે? તે તો આવનારો સમય જ બતાવશે, પરંતુ એક વાત નિશ્ચિત છે—PoKની જનતાએ હવે ઝૂકવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે.
