ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધની અણી પર: પાકિસ્તાનનો મોટો દાવો – ‘વાતચીત હજુ ચાલુ છે, અટકળો ખોટી છે’
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) અત્યારે દારૂગોળાના ઢગલા પર બેઠું છે. ઈરાન, ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચે વધતા જતા સૈન્ય તણાવને કારણે સમગ્ર વિશ્વની ચિંતા વધી છે. આ ભયાનક સ્થિતિ વચ્ચે પાકિસ્તાને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી કથિત ગુપ્ત વાતચીતને લઈને એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે. પાકિસ્તાન સરકારનું કહેવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે મધ્યસ્થી કરાવવાના તેમના પ્રયાસો રોકાયા નથી, પરંતુ બધું જ ‘ટ્રેક પર’ છે.
પાકિસ્તાન વિદેશ મંત્રાલયની સ્પષ્ટતા
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં અહેવાલો વહેતા થયા હતા કે પાકિસ્તાન દ્વારા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સમાધાન કરાવવાના પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા છે. જોકે, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદરાબીએ આ અહેવાલોને સદંતર ફગાવી દીધા છે. તેમણે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું કે, “વાતચીતમાં અવરોધ આવ્યાની વાતો પાયાવિહોણી છે. સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક બિન-સત્તાવાર સૂત્રો દ્વારા ફેલાવવામાં આવતી માહિતી ખોટી છે.”
વિદેશ મંત્રાલયમાં મળેલી એક બંધ બારણે બેઠકની માહિતીને ખોટી રીતે સમજવામાં આવી હતી, જેના કારણે આ વિવાદ ઊભો થયો છે. તેમણે મીડિયાને અપીલ કરી છે કે જ્યારે ક્ષેત્રમાં આટલો મોટો તણાવ હોય, ત્યારે સત્તાવાર પુષ્ટિ વગર કોઈ પણ સમાચાર ચલાવવા જોઈએ નહીં.
ઈરાને શું અમેરિકન પ્રતિનિધિ મંડળને મળવાની ના પાડી?
કેટલાક અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે પાકિસ્તાને ઈસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાનના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે મુલાકાત ગોઠવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ ઈરાને અમેરિકન પ્રતિનિધિ મંડળને મળવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન અને ચીન બંને મળીને ઈરાનને સમજાવવાની કોશિશ કરી રહ્યા છે, પરંતુ ઈરાન તરફથી કોઈ સકારાત્મક સંકેત મળી રહ્યા નથી.
જોકે, પાકિસ્તાની વિદેશ મંત્રાલયનું કહેવું છે કે તેઓ સતત ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયન અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીના સંપર્કમાં છે. પાકિસ્તાન માને છે કે જો વાતચીતનો રસ્તો બંધ થશે તો સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્રમાં વિનાશક યુદ્ધ ફાટી નીકળશે.
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિ
આ તણાવ પાછળની ઘટનાક્રમ ખૂબ જ ગંભીર છે. ફેબ્રુઆરી 2026 ના અંતમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલા બાદ સ્થિતિ વણસી હતી. એવા અહેવાલો પણ આવ્યા હતા કે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેનેઈ પર નિશાન સાધવામાં આવ્યું હતું, જેના પછી ઈરાને વળતો પ્રહાર કરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી હતી. આ સંઘર્ષ હવે સીધો ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના જંગમાં પરિવર્તિત થવાની અણી પર છે.
‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો
આ યુદ્ધની સૌથી મોટી અસર સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) પર પડી રહી છે. આ દુનિયાનો એવો સમુદ્રી રસ્તો છે જ્યાંથી વિશ્વનો 20% થી વધુ તેલનો પુરવઠો પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ રસ્તો બંધ કરી દે અથવા અહીં યુદ્ધ છેડાય, તો દુનિયાભરમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે અને ભારત સહિતના દેશોના અર્થતંત્ર પર તેની માઠી અસર પડી શકે છે. પાકિસ્તાન પણ અત્યારે ગંભીર આર્થિક કટોકટીમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, તેથી તે ઈચ્છે છે કે યુદ્ધ ટળે અને સ્થિતિ સામાન્ય થાય.
પાકિસ્તાનની મજબૂરી અને મધ્યસ્થી
પાકિસ્તાન માટે આ પરિસ્થિતિ ‘કાતરની બે ધાર’ જેવી છે. એક તરફ તેનું પાડોશી ઈરાન છે, જેની સાથે તે સંબંધો સુધારવા માંગે છે, તો બીજી તરફ અમેરિકા છે, જેની આર્થિક મદદ પર પાકિસ્તાન નિર્ભર છે. પાકિસ્તાન અત્યારે મધ્યસ્થી બનીને વિશ્વ સ્તરે પોતાની છબી સુધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, પરંતુ ઈરાનની આક્રમકતા જોતા આ કામ અત્યંત મુશ્કેલ જણાય છે.
