ક્રૂડ ઓઇલની અસ્થિરતા વચ્ચે તેલ કંપનીઓનો મોટો નિર્ણય
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) ના ભાવોમાં સતત થતી વધઘટ અને વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે સામાન્ય જનતા માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. આજે ૧૫ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશની અગ્રણી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્થિર રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. મે મહિનામાં ઇંધણના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ૩ રૂપિયાનો ઝીંકાયેલો વધારો હજુ પણ ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર બોજ બની રહ્યો છે, ત્યારે આજે ભાવો ન વધતા વાહનચાલકોએ આંશિક રાહત અનુભવી છે. જોકે, મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતાને કારણે આગામી દિવસોમાં તેલના ભાવો પર દબાણ વધવાની આશંકાઓ સેવાઈ રહી છે.
ભારતીય ઇંધણ બજાર માટે આજનો દિવસ શાંતિપૂર્ણ રહ્યો છે. ઇન્ડિયન ઓઇલ, ભારત પેટ્રોલિયમ અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ જેવી દેશની સરકારી તેલ કંપનીઓએ આજે સવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના સપ્લાય ચેઇન પર વૈશ્વિક યુદ્ધ અને તણાવની સીધી અસર જોવા મળી રહી છે. ગયા મહિને, એટલે કે મે ૨૦૨૬ માં તેલ કંપનીઓએ કિંમતોની સમીક્ષા કરીને ભાવમાં ૩ રૂપિયાનો વધારો કર્યો હતો, જેના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને રોજીંદી ચીજવસ્તુઓના ભાવ પર પણ અસર પડી હતી.
દેશના મહાનગરો અને વિવિધ શહેરોના આજના ભાવ
કોઈપણ જટિલ કોષ્ટક વિના, જો દેશના વિવિધ ભાગોમાં ઇંધણના ભાવો પર નજર કરીએ તો ગ્રાહકોએ આજે જૂના ભાવ જ ચૂકવવા પડશે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં આજે પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલ ₹૯૫.૨૦ પર સ્થિર છે. જ્યારે દેશની આર્થિક રાજધાની ગણાતા મુંબઈમાં સ્થાનિક ટેક્સ વધુ હોવાને કારણે પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૧૧.૨૧ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૭.৮૩ પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચી ગયો છે.
પૂર્વ ભારતના અગ્રણી શહેર કોલકાતાની વાત કરીએ તો ત્યાં પેટ્રોલ ₹૧૧૩.૪૭ અને ડીઝલ ₹૯૯.૮૨ માં વેચાઈ રહ્યું છે. દક્ષિણ ભારતના ચેન્નાઈ શહેરમાં પેટ્રોલનો દર ₹૧૦૭.૮૮ અને ડીઝલનો દર ₹૯૯.૬૫ પ્રતિ લિટર છે. ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં પેટ્રોલ ₹૧૦૧.૮૬ અને ડીઝલ ₹૯૫.૩૬ છે, જ્યારે તેની નજીક આવેલા નોઈડામાં પેટ્રોલનો ભાવ દિલ્હી જેટલો જ એટલે કે ₹૧૦૨.૧૨ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૫.૫૬ પ્રતિ લિટર નોંધાયો છે.
બિહારની સ્થિતિ થોડી અલગ છે. રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલનો ભાવ પ્રતિ લિટર આશરે ₹૧૧૩.૩૭ ની આસપાસ ચાલી રહ્યો છે. બિહારમાં વેટ (વેલ્યુ એડેડ ટેક્સ) અને અન્ય સ્થાનિક સેસ વધારે હોવાને કારણે અહીંના નાગરિકોએ દિલ્હી કે યુપી કરતા વધુ કિંમત ચૂકવવી પડે છે.
દરેક શહેરમાં ભાવો અલગ હોવાનું મુખ્ય કારણ
ઘણા વાહનચાલકોને પ્રશ્ન થાય છે કે આખા દેશમાં જ્યારે ઓઇલ કંપનીઓ એક જ છે, તો શહેરો પ્રમાણે ભાવ કેમ બદલાય છે? આનું મુખ્ય કારણ એ છે કે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લાગતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી આખા દેશમાં સરખી હોય છે, પરંતુ તેના પર દરેક રાજ્ય સરકાર પોતાની ઈચ્છા અને જરૂરિયાત મુજબ અલગ-અલગ ટકાવારીમાં વેટ (VAT) અને લોકલ બોડી ટેક્સ વસૂલ કરે છે. આ ઉપરાંત, મુખ્ય ઓઇલ ડેપોથી પેટ્રોલ પંપ સુધી ઇંધણ પહોંચાડવાનો નૂર ચાર્જ (ભાડું) અને પેટ્રોલ પંપના ડીલરનું કમિશન પણ દરેક વિસ્તાર પ્રમાણે અલગ હોય છે, જેથી અંતિમ કિંમતમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે.
ભવિષ્યમાં ભાવ વધશે કે ઘટશે?
આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અત્યારે ભલે તેલ કંપનીઓએ સામાન્ય લોકોને રાહત આપી હોય, પરંતુ આ સ્થિતિ લાંબો સમય નહીં ટકે. જો મધ્ય પૂર્વના દેશોમાં તણાવ વધુ વકરશે અને ક્રૂડ ઓઇલની આયાત મોંઘી થશે, તો કંપનીઓ આગામી દિવસોમાં આ બોજ ગ્રાહકો પર નાખવા મજબૂર બનશે.
ગ્રાહકો પોતાના મોબાઈલમાંથી એક સામાન્ય SMS મોકલીને અથવા ઇન્ડિયન ઓઇલની સત્તાવાર એપ્લિકેશન દ્વારા રોજ સવારે ૬ વાગ્યે પોતાના શહેરના બદલાયેલા ભાવો જાણી શકે છે.
આજે ૧૫ જૂને કિંમતો સ્થિર રહેવી એ મોંઘવારીના આ સમયમાં મધ્યમ વર્ગ માટે દૈનિક બજેટ સંભાળવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે. જોકે, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓને જોતા વાહનચાલકોએ આગામી સમયમાં સંભવિત આર્થિક ફેરફારો માટે સજ્જ રહેવું પડશે.
