દર સેકન્ડે ₹૬૨,૦૦૦ ની કમાણી! સરકારી બેંકોના નફામાં ૧૧.૧% નો ઐતિહાસિક ઉછાળો.
ભારતીય બેંકિંગ ક્ષેત્ર માટે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન સાબિત થયું છે. જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ (PSBs) જે ઝડપે અને મજબૂતી સાથે નફાકારકતામાં ઉછાળો નોંધાવ્યો છે, તેણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રના દિગ્ગજોને પણ આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે.
ભારતનું બેંકિંગ ક્ષેત્ર અત્યારે પરિવર્તનના એવા તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે જ્યાં ‘ખોટ’ શબ્દ ઈતિહાસ બની ગયો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ ના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) એ ફરી એકવાર વિશ્વ સ્તરે પોતાની ક્ષમતા પુરવાર કરી છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો મુજબ, આ વર્ષે બેંકોએ અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ ₹૧.૯૮ લાખ કરોડનો ચોખ્ખો નફો કરીને એક નવો વિક્રમ સ્થાપિત કર્યો છે.
નફાની ગણતરી અને વૃદ્ધિ
આ આંકડાઓ કેટલી હદે પ્રભાવશાળી છે તેનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ગત નાણાકીય વર્ષમાં આ બેંકોએ સરેરાશ દર સેકન્ડે ₹૬૨,૦૦૦ થી વધુનો નફો કમાયો છે. વાર્ષિક ધોરણે નફામાં ૧૧.૧ ટકાનો વધારો થયો છે. બેંકોની કુલ આવક અને સ્વસ્થ ધિરાણ પ્રક્રિયાને કારણે કાર્યકારી નફો પણ ₹૩.૨૧ લાખ કરોડના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આ સતત ચોથું વર્ષ છે જ્યારે તમામ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો નફાકારક રહી છે, જે સરકારના બેંકિંગ સુધારાઓની સફળતા દર્શાવે છે.
વ્યવસાયમાં જોરદાર વિસ્તરણ
૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધીમાં જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનો કુલ વ્યવસાય વધીને ₹૨૮૩.૩ લાખ કરોડ થયો છે, જે પાછલા વર્ષની તુલનામાં ૧૨.૮ ટકાની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.
-
થાપણો: જનતાનો બેંકો પરનો વિશ્વાસ વધ્યો છે, જેના કારણે થાપણો ૧૦.૬ ટકા વધીને ₹૧૫૬.૩ લાખ કરોડ થઈ છે.
-
ધિરાણ (Loans): અર્થતંત્રના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ધિરાણની માંગમાં ૧૫.૭ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે, જે કુલ ₹૧૨૭ લાખ કરોડ સુધી પહોંચ્યો છે. આ વૃદ્ધિ દેશમાં થઈ રહેલા માળખાગત વિકાસ અને આર્થિક ગતિવિધિઓનું પ્રતિબિંબ છે.
NPA માં ઐતિહાસિક ઘટાડો: સૌથી મોટી સિદ્ધિ
ભારતીય બેંકો માટે સૌથી મોટો પડકાર ‘નોન-પર્ફોર્મિંગ એસેટ્સ’ (NPA) રહ્યો છે, પરંતુ આ વર્ષે તેમાં ધરખમ સુધારો થયો છે. ગ્રોસ NPA રેશિયો ઘટીને ૧.૯૩% અને નેટ NPA રેશિયો માત્ર ૦.૩૯% રહી ગયો છે. આ સ્તર ઐતિહાસિક રીતે સૌથી નીચું છે. વધુમાં, બેંકોએ ૯૦% થી વધુનો પ્રોવિઝનિંગ કવરેજ રેશિયો (PCR) જાળવી રાખ્યો છે, જે ભવિષ્યના જોખમો સામે બેંકોની બેલેન્સ શીટને મજબૂત બનાવે છે.
વસૂલાત અને શિસ્ત
બેંકોએ માત્ર નવું ધિરાણ જ નથી કર્યું, પરંતુ જૂના અટકેલા નાણાંની વસૂલાતમાં પણ સફળતા મેળવી છે. રાઈટ-ઓફ ખાતાઓ સહિત કુલ ₹૮૬,૯૭૧ કરોડની વસૂલાત કરવામાં આવી છે. આ સફળતા પાછળ અસરકારક જોખમ વ્યવસ્થાપન અને કડક ક્રેડિટ શિસ્ત જવાબદાર છે. સ્લિપેજ રેશિયો પણ ઘટીને ૦.૭% થઈ ગયો છે, જેનો અર્થ છે કે હવે લોન લેનારા ગ્રાહકો સમયસર નાણાં પરત કરી રહ્યા છે.
જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનું આ પ્રદર્શન ભારતીય અર્થતંત્રને ૫ ટ્રિલિયન ડોલરના લક્ષ્યાંક તરફ લઈ જવા માટેનું સૌથી મોટું ચાલક બળ છે. મજબૂત મૂડી સ્થિતિ અને સુધારેલી સંપત્તિ ગુણવત્તા સાથે, આ બેંકો હવે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવા માટે સજ્જ છે. આ આંકડાઓ માત્ર નફો નથી દર્શાવતા, પરંતુ ભારતની નાણાકીય સ્થિરતા અને તેજ ગતિએ વિકસતા અર્થતંત્રની ગવાહી આપે છે.
