હોર્મુઝ જળમાર્ગ બાદ કતાર પર આફત! ગેસ પ્લાન્ટમાં બ્લાસ્ટ થતા આખી દુનિયાની ઊંઘ હરામ
કતારના મહત્વપૂર્ણ ‘રસ લાફાન’ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં સ્થિત બરજાન ગેસ સપ્લાય પ્લાન્ટમાં રવિવારે રાત્રે એક ગંભીર દુર્ઘટના સર્જાઈ હતી. એક પ્રચંડ વિસ્ફોટ બાદ પ્લાન્ટમાં ભીષણ આગ ફાટી નીકળી હતી, જેને કારણે સમગ્ર વિસ્તારમાં અફરા-તફરી મચી ગઈ હતી. આ અકસ્માતમાં અત્યાર સુધીમાં 54 જેટલા કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા હોવાના અહેવાલ છે, જ્યારે 18 કર્મચારીઓ હજુ પણ લાપતા છે. આ ઘટનાએ માત્ર કતાર જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના ઊર્જા ક્ષેત્રમાં ચિંતાનું મોજું ફેલાવી દીધું છે।
શું હતી આ દુર્ઘટનાની પાછળની સ્થિતિ?
આ કરૂણ ઘટના તે સમયે બની જ્યારે કર્મચારીઓ પ્લાન્ટમાં ફરીથી કામગીરી શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે, ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલી બોમ્બમારી અને ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Hormuz Strait) પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે કતાર તેના ગ્રાહકોને ગેસની સપ્લાય કરવામાં અસમર્થ હતું. આ સુરક્ષા અને વ્યવસ્થાપન સંબંધિત મુશ્કેલીઓને ધ્યાનમાં રાખીને કતારે અગાઉ પોતાનું ઉત્પાદન કામચલાઉ ધોરણે બંધ કરી દીધું હતું।
ઈરાન અને અન્ય દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી શાંતિ વાર્તા બાદ, જ્યારે ઈરાને હોર્મુઝ જળમાર્ગ પરની નાકાબંધી હળવી કરી, ત્યારે કતારે ફરીથી તેના નિકાસ ટર્મિનલને કાર્યરત કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. રવિવારે રાત્રે આ જ પ્રક્રિયા દરમિયાન, બરજાન ગેસ સપ્લાય પ્લાન્ટમાં અચાનક મોટો વિસ્ફોટ થયો અને આગ લાગી ગઈ।
અધિકારીઓ અને સરકારનું નિવેદન
સરકારી કંપની ‘કતાર એનર્જી’એ સત્તાવાર રીતે આ ઘટનાની પુષ્ટિ કરી છે. શરૂઆતના તબક્કે અધિકારીઓનું માનવું હતું કે નુકસાન મર્યાદિત છે અને માત્ર થોડા જ લોકો ઈજાગ્રસ્ત થયા છે. પરંતુ થોડા કલાકો પછી, જ્યારે સ્થિતિની ગંભીરતા સ્પષ્ટ થઈ, ત્યારે કતારના ગૃહ મંત્રાલયે હતાહતોની સાચી અને મોટી સંખ્યા જાહેર કરી હતી. 54 ઘાયલો અને 18 લાપતા વ્યક્તિઓની માહિતી મળતા જ રાહત અને બચાવ કામગીરીને વધુ તેજ કરવામાં આવી છે।
વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર અસર
કતાર વિશ્વના ટોચના પ્રાકૃતિક ગેસ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક છે. રસ લાફાન ઔદ્યોગિક વિસ્તાર કતારના ગેસ નિકાસનું હૃદય ગણાય છે. આ વિસ્તારમાં થયેલી આ દુર્ઘટનાને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં મોટી ઉથલપાથલ થવાની આશંકા સેવાઈ રહી છે. ગેસ સપ્લાયમાં વિક્ષેપ આવવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉર્જાના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે।
વિસ્ફોટને કારણે પ્લાન્ટને કેટલું નુકસાન થયું છે અને ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવામાં કેટલો સમય લાગશે, તેનો સચોટ અંદાજ હજુ સુધી લગાવી શકાયો નથી. અધિકારીઓ હાલમાં નુકસાનના ચોક્કસ આંકડા અને ઘટનાના મૂળ કારણોની તપાસ કરી રહ્યા છે. જે રીતે ઈરાન-કતાર સંબંધો અને હોર્મુઝ જળમાર્ગની પરિસ્થિતિ જટિલ હતી, તેમાં આ અકસ્માત એક મોટો ફટકો સાબિત થયો છે।
