66 વર્ષની વયે કમાણીનો નવો કીર્તિમાન! જાણો કમળાબહેન અને તેમની વહુએ ઘરે બેઠા કેવી રીતે બદલી કિસ્મત
ગાંધીનગરથી આશરે ૨૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલું શેરથા ગામ સામાન્ય રીતે તેના મસાલેદાર અને ગુણવત્તાયુક્ત મરચાંના સ્વાદ માટે સમગ્ર ગુજરાતમાં પ્રખ્યાત છે. પરંતુ આજે આ ગામની ઓળખ માત્ર મરચાં પૂરતી સીમિત નથી રહી. શેરથાની નારી શક્તિએ પોતાની કોઠાસૂઝ, પરિશ્રમ અને કૌશલ્યના બળે ગામની એક નવી જ સન્માનજનક ઓળખ ઊભી કરી છે.
અહીંની મહિલાઓએ ‘જય ગજાનંદ મિશન મંગલમ સખી મંડળ’ ના નેજા હેઠળ એકત્ર થઈને આકર્ષક અને રંગબેરંગી રાખડીઓ બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે. ભાઈના કાંડા પર સ્નેહનું બંધન બાંધતી આ રાખડીઓ આજે શેરથાની બહેનો માટે આર્થિક સ્વાવલંબન અને આત્મનિર્ભરતાનું એક મજબૂત માધ્યમ બની ચૂકી છે.
૬૬ વર્ષની વયે ખુમારી: કમળાબહેન વાઘેલાની પ્રેરણાદાયી સફર
શેરથા ગામના ચબુતરાવાળા વાસની શેરીમાંથી પસાર થતાં જ હાથમાં ઊનની દોરી અને રંગબેરંગી મોતી પરોવતો એક અનુભવી ચહેરો નજરે પડે છે – કમળાબહેન વાઘેલા. ૬૬ વર્ષની વય વટાવી ચૂક્યા હોવા છતાં કમળાબહેનનો ઉત્સાહ અને પરિશ્રમ યુવાનોને પણ શરમાવે તેવો છે.
ચેહરા પર એક સહજ અને મનોહર સ્મિત સાથે તેઓ કહે છે:
“રાખડી બનાવવી મને ખૂબ ગમે છે. આ કામમાં મને અંદરથી એક અલગ જ આનંદ અને સંતોષ મળે છે.”
જીવનના છ-છ દાયકાના તડકા-છાયડા જોઈ ચૂકેલા કમળાબહેન આજે પણ પોતાના પરિવાર માટે આર્થિક અને માનસિક રીતે ટેકારૂપ બની રહ્યા છે. તેમની આ ખુમારી અને મહેનત તેમના પોતાના પરિવાર ઉપરાંત આખા ગામની બહેનો માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બની છે.
નવરાશના સમયનો સદુપયોગ: ગણેશ મૂર્તિઓથી લઈને ઘર-સુશોભનની ચીજોનું નિર્માણ
કમળાબહેનની જેમ જ ગામની અન્ય બહેનો પણ સખી મંડળના માધ્યમથી વિવિધ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓ કરી પોતાના પરિવારને આર્થિક સહયોગ આપી રહી છે. વર્ષ ૨૦૧૮ થી આ મંડળ સાથે જોડાયેલા સભ્ય પ્રજ્ઞાબહેન પોતાના અનુભવો શેર કરતા જણાવે છે કે, તેઓ માત્ર રક્ષાબંધનની રાખડીઓ પૂરતા સીમિત નથી.
તેઓ કહે છે:
“અમે રાખડી ઉપરાંત આગામી ગણેશ-ઉત્સવ માટે માટીના પર્યાવરણપૂરક ગણેશજીની મૂર્તિઓ તૈયાર કરીએ છીએ, તેમજ ઘર-સુશોભનની આકર્ષક ચીજવસ્તુઓ (તરણ, વોલ હેંગિંગ્સ વગેરે) પણ બનાવીએ છીએ. ઘરનું તમામ કામકાજ આટોપ્યા પછી મળતા ફ્રી ટાઇમમાં આ કામ કરીને બહેનો મહિને અઢી થી ત્રણ હજાર રૂપિયાની કમાણી કરી લે છે.”
આ નાની લાગતી કમાણી ગામડાના સામાન્ય પરિવારો માટે ખૂબ મોટો આશરો બને છે, ખાસ કરીને બાળકોના સારા શિક્ષણ અને શાળાની ફી ભરવામાં આ નાણાં અત્યંત ઉપયોગી નીવડે છે.
મંડળના અન્ય સભ્યો હેતલબહેન અને નૈનાબહેન પણ એક જ સૂર પુરાવતા કહે છે કે, આ પ્રવૃત્તિએ બહેનોને ઘરની બહાર ગયા વિના, પોતાના ઘરે બેઠાં જ સન્માનપૂર્વક આર્થિક સ્વાવલંબન પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરી છે.
સાસુ-વહુની જુગલબંધી: કેન્ટીન બિઝનેસથી મહિને ₹૨૦,૦૦૦ ની કમાણી!
કમળાબહેનની આ આત્મનિર્ભરતાની ભાવના તેમની પુત્રવધૂ રંજનબહેન વાઘેલા માટે રોલમોડલ સાબિત થઈ છે. કમળાબહેને આપેલી પ્રેરણા અને પ્રોત્સાહનના કારણે જ રંજનબહેને પોતાના પગભર થવાનો નિર્ણય લીધો.
રંજનબહેન પોતાની સફળતાનો શ્રેય આપતાં કહે છે:
“બા (સાસુજી) ના સતત સાથ-સહકાર અને માર્ગદર્શનથી જ હું મિશન મંગલમ હેઠળ સરકારી તાલીમ અને આર્થિક સહાય પ્રાપ્ત કરી શકી છું. આજે હું ‘જય ગજાનંદ મિશન મંગલમ કેન્ટીન’ સફળતાપૂર્વક ચલાવી રહી છું. આ કેન્ટીનમાંથી મને દર મહિને રૂ. ૨૦,૦૦૦ ની ચોખ્ખી આવક થાય છે, જે રકમ મારી દીકરીઓના ઉચ્ચ અભ્યાસ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે ખૂબ કામમાં આવે છે.”
એક જ પરિવારની બે પેઢીઓની આ સફળતા દર્શાવે છે કે જો મહિલાઓને યોગ્ય પ્રોત્સાહન મળે, તો તેઓ સમગ્ર પરિવારનું ચિત્ર બદલી શકે છે.
GLPC અને રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશનની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
શેરથાની આ બહેનોની સફળતા પાછળ ‘ગુજરાત લાઇવલીહૂડ પ્રમોશન કંપની’ (GLPC) અને ‘રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન’ (NRLM) નો પણ સિંહફાળો રહ્યો છે. આ સરકારી યોજનાઓ હેઠળ ગ્રામીણ મહિલાઓને માત્ર નાણાકીય સહાય જ નહીં, પરંતુ પ્રોડક્ટ ડિઝાઇનની તાલીમ, બિઝનેસ મેનેજમેન્ટ અને માર્કેટિંગ પ્લેટફોર્મ પણ પૂરું પાડવામાં આવે છે.
‘જય ગજાનંદ મિશન મંગલમ સખી મંડળ’ ની બહેનો રાખડી અને અન્ય ગૃહ ઉદ્યોગની પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વ્યક્તિગત રીતે માસિક રૂ. ૨,૫૦૦ થી ૩,૦૦૦ ની આવક મેળવે છે, જે તેમની વાર્ષિક આવકમાં આશરે રૂ. ૩૬,૦૦૦ જેટલો વધારો કરે છે.
પરિણામ: સ્નેહના તાંતણાથી આર્થિક સુરક્ષાનું નિર્માણ
રક્ષાબંધનનો તહેવાર આમ તો ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને રક્ષાના વચનનું પ્રતીક છે. પરંતુ શેરથા ગામની આ આત્મનિર્ભર મહિલાઓની કહાની સાબિત કરે છે કે તેઓ માત્ર ઊન કે રેશમના દોરાથી રાખડી જ નથી ગૂંથતી, પરંતુ પોતાની મહેનત અને ખુમારીથી પોતાના સમગ્ર પરિવારની આર્થિક સુરક્ષાના તાંતણાને પણ વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે.
