શેખ હસીનાનો પલટવાર: ‘રાજકીય હત્યા’ના દાવા વચ્ચે યુનુસ સરકારને ઘેરી; ‘ચિકન નેક’ અને લઘુમતીઓની સુરક્ષા પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી
બાંગ્લાદેશના પદભ્રષ્ટ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાએ ઇન્ટરનેશનલ ક્રાઇમ્સ ટ્રિબ્યુનલ (ICT) દ્વારા તેમને ફટકારવામાં આવેલી મૃત્યુદંડની સજા પર તીખી પ્રતિક્રિયા આપતા તેને “ન્યાયિક વેશમાં કરવામાં આવેલી રાજકીય હત્યા” ગણાવી છે. ભારતમાં શરણ લઈ રહેલા હસીનાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ વર્તમાન સંજોગોમાં બાંગ્લાદેશ પરત નહીં ફરે અને તેમણે મુખ્ય સલાહકાર મોહમ્મદ યુનુસને પડકાર ફેંક્યો કે તેઓ આ મામલાને હેગ (The Hague) સ્થિત આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયાલયમાં લઈ જાય.
ન્યાયિક ચુકાદા પર સવાલ અને વાપસીની શરતો
નવેમ્બર 2024માં બાંગ્લાદેશની એક અદાલતે હસીનાને ‘માનવતા વિરુદ્ધના અપરાધો’ માટે દોષિત ઠેરવ્યા હતા, ત્યારબાદ તેમને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હતી. શેખ હસીનાએ એક ઈમેલ ઈન્ટરવ્યુમાં જણાવ્યું હતું કે તેમને પોતાનો બચાવ કરવા અને પોતાની પસંદગીના વકીલની નિમણૂક કરવાના અધિકારથી વંચિત રાખવામાં આવ્યા હતા. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે તેઓ ત્યારે જ પરત ફરશે જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં કાયદેસરની સરકાર અને સ્વતંત્ર ન્યાયતંત્ર પુનઃસ્થાપિત થશે.
લઘુમતીઓની સુરક્ષા અને કટ્ટરવાદનો ઉદય
બાંગ્લાદેશની વર્તમાન સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા હસીનાએ આરોપ લગાવ્યો કે યુનુસ વહીવટ હેઠળ ઉગ્રવાદી તત્વો શક્તિશાળી બન્યા છે. તેમણે તાજેતરમાં એક હિન્દુ વ્યક્તિની હત્યા અને શરીફ ઉસ્માન હાદીની હત્યાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે દેશમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે પડી ભાંગી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, જેલોમાંથી આતંકવાદીઓની મુક્તિ અને કટ્ટરપંથી જૂથોની વધતી સક્રિયતાએ માત્ર બાંગ્લાદેશ જ નહીં પરંતુ પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે પણ ખતરો ઊભો કર્યો છે.
ભારત-બાંગ્લાદેશ સંબંધો અને ‘ચિકન નેક’ વિવાદ
ભારત સાથેના સંબંધોમાં આવેલી કડવાશ પર હસીનાએ વચગાળાની સરકારના નિવેદનોને “બિનજવાબદાર” ગણાવ્યા હતા. ખાસ કરીને ભારતના વ્યૂહાત્મક “સિલીગુડી કોરિડોર” (ચિકન નેક) અંગે આપવામાં આવેલી ધમકીઓ પર તેમણે કહ્યું કે કોઈ પણ સમજદાર નેતા પોતાના પડોશીને આ રીતે ઉશ્કેરશે નહીં, જેના પર તે વેપાર અને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે નિર્ભર છે.
વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણથી, ભારતે આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે કાલાદાન મલ્ટી-મોડલ પ્રોજેક્ટને ઝડપથી પૂર્ણ કરવાની તૈયારી કરી લીધી છે, જેથી ઉત્તર-પૂર્વ રાજ્યો માટે વૈકલ્પિક માર્ગ ઉપલબ્ધ થઈ શકે.
ચૂંટણી અને વચગાળાની સરકારની કાયદેસરતા
મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે ફેબ્રુઆરી 2026માં ચૂંટણી યોજવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. જોકે, શેખ હસીનાએ આ ચૂંટણીઓની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે અવામી લીગ વિનાની કોઈપણ ચૂંટણી માત્ર “રાજ્યાભિષેક” હશે, ચૂંટણી નહીં. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે યુનુસ સરકાર ‘ડોક્ટ્રિન ઓફ નેસેસિટી’ (જરૂરિયાતના સિદ્ધાંત) હેઠળ શાસન કરી રહી છે, પરંતુ સેના અને રાજકીય પક્ષોનું દબાણ તેમને વહેલી ચૂંટણી કરાવવા માટે મજબૂર કરી શકે છે.
બાંગ્લાદેશ અત્યારે અસ્થિર સંક્રમણ કાળમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. જ્યાં એક તરફ શેખ હસીના તેને પોતાની રાજકીય હત્યાનું કાવતરું ગણાવી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ વચગાળાની સરકાર સંસ્થાકીય સુધારા અને ચૂંટણીઓ દ્વારા નવી વ્યવસ્થા બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેનો સંબંધ એક નાજુક દોર જેવો છે, જેને જો કટ્ટરવાદની કાતરથી કાપવામાં આવે તો તેની અસર સમગ્ર દક્ષિણ એશિયાની શાંતિ પર પડી શકે છે.
