અવકાશ ક્ષેત્રે ભારતની મોટી છલાંગ! Skyroot Aerospace એ મેળવ્યું મોટું ફંડિંગ, જાણો કેવી રીતે આ કંપની એલોન મસ્કની SpaceX ને આપશે ટક્કર
ભારતીય સ્પેસ સેક્ટર (અંતરિક્ષ ક્ષેત્ર) માં અત્યારે એક નવો ઇતિહાસ રચાઈ રહ્યો છે. એક સમય હતો જ્યારે અવકાશના મિશનો માત્ર સરકારી એજન્સીઓ પૂરતા મર્યાદિત હતા, પરંતુ હવે ભારતની ખાનગી કંપનીઓ પણ વૈશ્વિક સ્તરે ડંકો વગાડી રહી છે. આ કડીમાં હૈદરાબાદ સ્થિત સ્પેસ સ્ટાર્ટઅપ Skyroot Aerospace એ એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. કંપનીએ તાજેતરમાં 60 મિલિયન ડોલર (આશરે 570 કરોડ રૂપિયા) નું નવું ફંડિંગ મેળવ્યું છે, જેની સાથે જ તે ભારતની પહેલી સ્પેસ-ટેક યુનિકોર્ન બની ગઈ છે. જ્યારે કોઈ સ્ટાર્ટઅપની વેલ્યુએશન 1 બિલિયન ડોલર (અંદાજે 8,300 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) ને વટાવી જાય, ત્યારે તેને ‘યુનિકોર્ન’ કહેવામાં આવે છે. સ્કાઈરૂટની આ સફળતા માત્ર એક કંપનીની પ્રગતિ નથી, પરંતુ ભારતની ખાનગી સ્પેસ ઉદ્યોગની ક્ષમતાનું પ્રમાણ છે.
દુનિયાના દિગ્ગજ રોકાણકારોનો વિશ્વાસ
સ્કાઈરૂટના આ ફંડિંગ રાઉન્ડમાં વિશ્વના નામાંકિત રોકાણકારોએ ભાગ લીધો છે. રામ શ્રીરામની Sherpalo Ventures, સિંગાપોરનું સોવરેન વેલ્થ ફંડ GIC, અને BlackRock જેવા મોટા નામોએ આ કંપનીમાં નાણાં રોક્યા છે. આ સિવાય ગ્રીનકો ગ્રુપના ફાઉન્ડર્સ, અર્કમ વેન્ચર્સ અને નવા રોકાણકારો તરીકે પ્લેબુક પાર્ટનર્સ તેમજ શાંઘવી ફેમિલી ઓફિસે પણ હિસ્સો લીધો છે. શેરપાલો અને જીઆઈસીએ સંયુક્ત રીતે આ રાઉન્ડનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.
ભૂતપૂર્વ ઈસરો વૈજ્ઞાનિકોની કમાલ
Skyroot Aerospace ની સ્થાપના વર્ષ 2018 માં કરવામાં આવી હતી. તેના સ્થાપકો પવન કુમાર ચંદના અને નાગા ભરત ડાકા બંને ભારતીય અંતરિક્ષ અનુસંધાન સંગઠન (ISRO) ના ભૂતપૂર્વ વૈજ્ઞાનિકો છે. ઈસરોમાં કામ કરવાનો તેમનો બહોળો અનુભવ આજે ખાનગી ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ લાવી રહ્યો છે. હૈદરાબાદમાં હેડક્વાર્ટર ધરાવતી આ કંપની મુખ્યત્વે એવા રોકેટ (લોન્ચ વ્હીકલ) બનાવવા પર ધ્યાન આપી રહી છે જે નાના સેટેલાઇટ્સને અવકાશમાં મોકલી શકે.
ટેકનોલોજી અને સિદ્ધિઓ: શું ખાસ કરે છે સ્કાઈરૂટ?
કંપનીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય નાના ઉપગ્રહોને ઓછા ખર્ચે અને ખૂબ જ ઓછા સમયમાં અંતરિક્ષની ભ્રમણકક્ષા સુધી પહોંચાડવાનો છે.
-
Vikram-S: વર્ષ 2022 માં કંપનીએ ‘વિક્રમ-એસ’ રોકેટ લોન્ચ કરીને ઈતિહાસ રચ્યો હતો. તે ભારતનું પહેલું ખાનગી રીતે વિકસાવવામાં આવેલું રોકેટ હતું.
-
સ્વદેશી એન્જિન: કંપનીએ ‘ધવન-1’ (ભારતનું પ્રથમ ખાનગી ક્રાયોજેનિક એન્જિન) અને ‘કલામ-100’ તેમજ ‘કલામ-250’ જેવા સોલિડ-ફ્યુઅલ મોટર્સ વિકસાવ્યા છે.
-
3D પ્રિન્ટિંગ: સ્કાઈરૂટ અત્યારે અત્યાધુનિક 3D પ્રિન્ટેડ એન્જિન ટેકનોલોજી પર પણ કામ કરી રહી છે, જે ઉત્પાદનનો ખર્ચ અને સમય બંને ઘટાડશે.
વિક્રમ-1 લોન્ચ પર સૌની નજર
કંપનીના કો-ફાઉન્ડર પવન કુમાર ચંદના જણાવે છે કે, હાલમાં તેમની ટીમ Vikram-1 લોન્ચ માટે ખૂબ જ ઉત્સાહિત છે. આ ભારતનું પ્રથમ પ્રાઈવેટ ઓર્બિટલ રોકેટ હશે. તે ખાસ કરીને નાના સેટેલાઇટ્સને પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ લોન્ચ ભારત માટે સ્પેસ માર્કેટમાં નવા દ્વાર ખોલશે.
ભવિષ્યના મોટા મિશન: વિક્રમ-2 અને તેનાથી આગળ
નવા મળેલા ફંડનો ઉપયોગ માત્ર વિક્રમ-1 ના લોન્ચ માટે જ નહીં, પરંતુ કંપનીની મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષમતા વધારવા માટે પણ કરવામાં આવશે. કંપની હવે Vikram-2 ના વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જે 1-ટન ક્લાસનું લોન્ચ વ્હીકલ હશે. આ રોકેટમાં એડવાન્સ ક્રાયોજેનિક સ્ટેજનો ઉપયોગ થશે, જેનાથી કંપની વધુ ભારે સેટેલાઇટ્સ અને લાંબા અંતરના મિશનો પાર પાડી શકશે.
વેલ્યુએશનમાં જંગી ઉછાળો
સ્કાઈરૂટ એરોસ્પેસની સફળતાનો અંદાજ તેની વેલ્યુએશન પરથી લગાવી શકાય છે. વર્ષ 2023 માં કંપનીની કિંમત આશરે 519 મિલિયન ડોલર હતી, જે હવે વધીને 1.1 બિલિયન ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે. એટલે કે માત્ર એક-બે વર્ષમાં જ કંપનીની વેલ્યુ બમણી થઈ ગઈ છે. અત્યાર સુધીમાં કંપનીએ કુલ 160 મિલિયન ડોલર (આશરે 1,500 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) નું ફંડિંગ એકત્ર કર્યું છે.
