ખામેનીના નિવેદન પર ભડક્યા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ; કહ્યું- “અમેરિકા લાચાર નહોતું, હવે ઈરાનને એક પૈસો પણ નહીં મળે!”
વૈશ્વિક રાજકારણના પટલ પર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો હંમેશાં તણાવપૂર્ણ અને અનિશ્ચિત રહ્યા છે. તાજેતરમાં બંને દેશો વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ કરાર પર હસ્તાક્ષર થવા છતાં વૈશ્વિક મડાગાંઠ ઉકેલાવાનું નામ નથી લઈ રહી. ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીના એક નિવેદનથી ગુસ્સે ભરાયેલા અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન સામે સીધું યુદ્ધ છેડી દીધું છે. ખામેનીના એ દાવાને ટ્રમ્પે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યો છે જેમાં કહેવાયું હતું કે અમેરિકા આ ડીલ માટે ભયાવહ અને ઉત્સુક હતું. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ આક્રમક વલણ અપનાવતા જાહેરાત કરી દીધી છે કે ઈરાનને હવે અમેરિકા તરફથી આર્થિક રાહત તરીકે એક પણ પૈસો કે એક સેન્ટ પણ મળશે નહીં.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબી મંત્રણા બાદ શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર તો થઈ ગયા છે, પરંતુ બંને દેશોના નેતાઓ વચ્ચેનો શાબ્દિક સંઘર્ષ હવે ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ્સ શેર કરીને ઈરાનને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરવાની ખુલ્લી ધમકી આપી છે. ટ્રમ્પનું આ આક્રમક નિવેદન ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મોજતબા ખામેનીના તે ભાષણ પછી આવ્યું છે, જેમાં ખામેનીએ દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા જ આ સોદો કરવા માટે ઉતાવળું હતું અને ટ્રમ્પે તેના માટે તમામ રાજકીય યુક્તિઓ વાપરી હતી.
“અમે ભયાવહ નહોતા, ઈરાન સંપૂર્ણપણે બરબાદ થઈ ચૂક્યું છે”
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખામેનીના આરોપોને ફગાવી દેતા વળતો દાવો કર્યો છે કે તાજેતરમાં થયેલા લશ્કરી સંઘર્ષ બાદ ઈરાન એક દેશ તરીકે અને લશ્કરી શક્તિ તરીકે અંદરથી તૂટી ગયું છે. ટ્રમ્પના મતે, “અમે આ કરાર માટે બિલકુલ આતુર નહોતા, પરંતુ ઈરાનની સ્થિતિ એટલી ખરાબ હતી કે તેઓ પોતે વાટાઘાટોની ટેબલ પર આવ્યા હતા. ઈરાન પાસે હવે બજારમાં ટકી શકે તેવું કોઈ અસરકારક હવાઈ દળ (એરફોર્સ), નૌકાદળ (નેવી), એન્ટી-એરક્રાફ્ટ સિસ્ટમ કે આધુનિક રડાર બચ્યા નથી. તેમની સૈન્ય ક્ષમતા તેના જૂના સ્તરની સરખામણીએ સાવ નબળી પડી ગઈ છે.” ટ્રમ્પે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે અમેરિકા ઈરાનને હવે કોઈ પણ પ્રકારની આર્થિક મદદ કે પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ આપીને નાણાકીય લાભ પહોંચાડશે નહીં.
અમેરિકાના આંતરિક રાજકારણમાં ડેમોક્રેટ્સ પર કટાક્ષ
આ આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદની વચ્ચે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકાના વિરોધ પક્ષ ડેમોક્રેટિક નેતાઓને પણ આડે હાથ લીધા છે. ડેમોક્રેટ્સના કેટલાક નેતાઓએ એવો દાવો કર્યો હતો કે આ કરાર પછી ઈરાન ચાર મહિના પહેલા કરતા વધુ મજબૂત સ્થિતિમાં આવી ગયું છે. આના પર કટાક્ષ કરતા ટ્રમ્પે પોતાની શૈલીમાં કહ્યું, “છતાં પણ ડેમોક્રેટ્સ કહી રહ્યા છે કે ઈરાનની સ્થિતિ સુધરી છે. શું તમે આ મૂર્ખામીની કલ્પના કરી શકો છો? કેટલાક રાજકારણીઓ કેટલા હદ સુધી મૂર્ખ હોઈ શકે છે તે આના પરથી સાબિત થાય છે.”
મોજતબા ખામેનીએ કરાર પાછળની મજબૂરી સ્પષ્ટ કરી
આ તરફ, ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા મોજતબા ખામેનીએ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ આપેલા પોતાના પ્રથમ સત્તાવાર નિવેદનમાં સ્વીકાર્યું હતું કે તેઓ વ્યક્તિગત અને સૈદ્ધાંતિક રીતે અમેરિકા સાથેના આ કરારની વિરુદ્ધમાં હતા. પરંતુ ઈરાનના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન અને સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યુરિટી કાઉન્સિલના સભ્યોએ તેમને ભરોસો આપ્યો હતો કે આ ડીલથી ઈરાન દેશનું અને તેના સહયોગી પ્રતિકાર મોરચા (રેઝિસ્ટન્સ ફ્રન્ટ) ના હિતોનું રક્ષણ થશે. આ ખાતરી બાદ જ તેમણે ભારે મનથી આ સોદા પર પોતાની મંજૂરીની મહોર મારી હતી.
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, કરાર છતાં બંને દેશોના રાષ્ટ્રીય વડાઓ જે રીતે એકબીજા પર આક્ષેપો કરી રહ્યા છે, તે જોતા પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં લાંબા ગાળાની શાંતિ સ્થપાશે કે નહીં તે અંગે મોટો પ્રશ્નાર્થ ઊભો થાય છે.
