કાર્યકાળ પૂરો થાય તે પહેલાં પોતાના અધિકારીઓને માફી આપશે ટ્રમ્પ? જાણો શું કહ્યું
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદનને કારણે ફરી એકવાર રાષ્ટ્રપતિની pardon power, એટલે કે માફી આપવાની સત્તા, ચર્ચામાં આવી છે. તાજેતરના અહેવાલ મુજબ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે તેઓ પોતાના વહીવટી તંત્ર સાથે કામ કરી રહેલા કેટલાક અધિકારીઓને તેમના કાર્યકાળના અંત પહેલાં રાષ્ટ્રપતિની માફી આપી શકે છે.
ટ્રમ્પના આ નિવેદનની ચર્ચા એટલા માટે થઈ રહી છે કારણ કે અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિને ફેડરલ ગુનાઓના મામલામાં માફી અથવા સજા ઘટાડવાની બંધારણીય સત્તા છે. જોકે, આ સત્તાનો ઉપયોગ કયા લોકો માટે અને કયા સંજોગોમાં થાય છે તે હંમેશા અમેરિકન રાજકારણમાં ચર્ચાનો વિષય રહ્યો છે.
હાલની માહિતી મુજબ ટ્રમ્પે ચોક્કસ અધિકારીઓનાં નામ જાહેર કર્યા નથી કે કોઈ ચોક્કસ માફીનો સત્તાવાર આદેશ જાહેર કર્યો નથી. તેથી અત્યારે આ બાબતને સંભાવના અને નિવેદન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે, અંતિમ નિર્ણય તરીકે નહીં.
ટ્રમ્પે શું કહ્યું?
હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સના અહેવાલ અનુસાર, ટ્રમ્પે પોતાના વહીવટી તંત્રના સભ્યોને ભવિષ્યમાં માફી આપવાની સંભાવના અંગે ખુલ્લું વલણ દર્શાવ્યું છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ટ્રમ્પની બીજી ટર્મ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિની clemency powerનો ઉપયોગ સતત ચર્ચામાં રહ્યો છે.
અગાઉ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલે પણ અહેવાલ આપ્યો હતો કે ટ્રમ્પે પોતાના નજીકના અધિકારીઓને ભવિષ્યમાં માફી આપવાની વાત કરી હતી. અહેવાલમાં તેમના નિવેદનને હળવા અંદાજમાં કરવામાં આવેલી ટિપ્પણી તરીકે પણ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને તેમાં ઓવલ ઓફિસની આસપાસ કામ કરતા લોકો અંગે ઉલ્લેખ હતો.
આ નિવેદનો પરથી એ સ્પષ્ટ છે કે ટ્રમ્પે પોતાના વહીવટી તંત્રના સભ્યો માટે ભવિષ્યમાં રાષ્ટ્રપતિની માફીનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખ્યો છે. જોકે, કયા અધિકારીઓને માફી મળશે, કયા કેસમાં મળશે અને ક્યારે મળશે તેની સત્તાવાર વિગતો હજુ જાહેર નથી.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિને માફી આપવાની સત્તા શું છે?
અમેરિકાના બંધારણ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિને ફેડરલ ગુનાઓ સંબંધિત માફી આપવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. તેને સામાન્ય રીતે presidential pardon અથવા executive clemency તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સત્તા હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ કોઈ વ્યક્તિને ફેડરલ ગુનાની સજા માફ કરી શકે છે. કેટલીક પરિસ્થિતિમાં સજા ઘટાડવા જેવી clemency પણ આપવામાં આવી શકે છે.
પરંતુ અહીં એક મહત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે. રાષ્ટ્રપતિની આ સત્તા ફેડરલ ગુનાઓ સુધી મર્યાદિત છે. અમેરિકાના કોઈ રાજ્યના કાયદા હેઠળ થયેલા ગુનામાં રાષ્ટ્રપતિ સીધી રીતે રાજ્યની સજા માફ કરી શકતા નથી. રાજ્ય સ્તરની pardon power સામાન્ય રીતે સંબંધિત રાજ્યના બંધારણ અને કાયદા પ્રમાણે ચાલે છે.
આથી જો ટ્રમ્પ પોતાના કોઈ અધિકારીને માફી આપે તો તે કયા પ્રકારના ગુનાને લગતી છે તે પણ મહત્વનું રહેશે.
કાર્યકાળના અંત પહેલાં માફી આપવાનો મુદ્દો કેમ ચર્ચામાં?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિઓ દ્વારા કાર્યકાળના અંતિમ સમયગાળામાં pardon powerનો ઉપયોગ થતો આવ્યો છે. કેટલાક રાષ્ટ્રપતિઓએ કાર્યકાળ પૂરો થવા પહેલાં મોટી સંખ્યામાં માફી અને સજા ઘટાડવાના આદેશો આપ્યા છે.
ટ્રમ્પના કિસ્સામાં આ ચર્ચા વધુ ધ્યાન ખેંચે છે કારણ કે તેમની બીજી ટર્મ દરમિયાન પણ અનેક clemency નિર્ણયો સામે આવ્યા છે. તેથી હવે જો વહીવટી તંત્રના વર્તમાન અથવા ભૂતપૂર્વ અધિકારીઓને માફી આપવામાં આવે તો તેના પર રાજકીય અને કાનૂની ચર્ચા થવાની શક્યતા રહે છે.
હાલમાં જોકે એ કહેવું યોગ્ય નથી કે ટ્રમ્પ ચોક્કસ અધિકારીઓને માફી આપવાના છે. ઉપલબ્ધ માહિતીમાં તેમણે સંભાવના અંગે વાત કરી છે, પરંતુ ચોક્કસ નામો અથવા અંતિમ આદેશની જાહેરાત થઈ નથી.
ટ્રમ્પના અગાઉના pardon નિર્ણયો પણ ચર્ચામાં રહ્યા
ટ્રમ્પના વર્તમાન કાર્યકાળમાં pardon અને commutationના અનેક નિર્ણયો સામે આવ્યા છે. જૂન 2026માં Reutersની તપાસમાં જણાવાયું હતું કે ટ્રમ્પના કેટલાક clemency નિર્ણયો પરંપરાગત Justice Department પ્રક્રિયાથી અલગ પ્રકારની પ્રક્રિયા અને વ્યક્તિગત અપીલો સાથે જોડાયેલા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. વ્હાઇટ હાઉસે જોકે રાષ્ટ્રપતિની બંધારણીય સત્તા અને સત્તાવાર vetting પ્રક્રિયાનો બચાવ કર્યો હતો.
Reutersના અહેવાલ અનુસાર, કેટલાક clemency કેસોમાં ટ્રમ્પ સુધી સીધી અપીલ પહોંચાડવા માટે તેમના નજીકના લોકો અને અન્ય પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓની ભૂમિકા અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવી હતી. આ મુદ્દે વહીવટી તંત્ર તરફથી કોઈ ગેરરીતિ થઈ હોવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો છે.
આથી જો ભવિષ્યમાં વહીવટી તંત્રના અધિકારીઓને માફી આપવામાં આવે તો તે પ્રક્રિયા કેવી રીતે હાથ ધરવામાં આવે છે તે પણ ચર્ચાનો મહત્વનો મુદ્દો બની શકે છે.
‘Pardon’ અને ‘Commutation’માં શું તફાવત?
ઘણા લોકો pardon અને commutationને એક જ માને છે, પરંતુ બંનેમાં તફાવત છે.
Pardon સામાન્ય રીતે કોઈ ફેડરલ ગુનાના કાનૂની પરિણામોને માફ કરવાની સત્તા છે. બીજી તરફ commutationમાં વ્યક્તિની સજા ઘટાડવામાં આવી શકે છે, પરંતુ તે ગુનાની સજા અથવા દોષિત ઠરાવને સંપૂર્ણપણે રદ કરતી નથી.
સરળ ભાષામાં કહીએ તો pardonમાં માફીનો વ્યાપ વધારે હોય છે, જ્યારે commutation મુખ્યત્વે સજામાં રાહત સાથે સંબંધિત છે.
ટ્રમ્પ જો પોતાના વહીવટી અધિકારીઓ માટે clemencyનો ઉપયોગ કરે તો તે pardon હશે કે commutation, તે દરેક કેસની વિગતો પર આધારિત રહેશે.
શું દરેક અધિકારીને આપમેળે માફી મળી શકે?
ના. ટ્રમ્પે જે વાત કરી છે તે કોઈ સામાન્ય અથવા આપમેળે લાગુ પડતી વ્યવસ્થા નથી. દરેક pardon માટે રાષ્ટ્રપતિનો અલગ નિર્ણય જરૂરી છે.
અત્યાર સુધી કોઈ સત્તાવાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી નથી કે જેમાં જણાવાયું હોય કે ટ્રમ્પ પોતાના કેટલા અધિકારીઓને માફી આપશે. તેથી હાલમાં સોશિયલ મીડિયા અથવા અન્ય જગ્યાએ ફરતી સંભવિત નામોની યાદીઓને સત્તાવાર માહિતી માનવી યોગ્ય નહીં બને.
રાષ્ટ્રપતિની બંધારણીય સત્તા હોવા છતાં તેના ઉપયોગ અંગે જાહેર અને રાજકીય ચર્ચા થઈ શકે છે. ખાસ કરીને જો માફી એવા વ્યક્તિને આપવામાં આવે જેના વિરુદ્ધ ગંભીર ફેડરલ કેસ હોય અથવા જે વહીવટી તંત્ર સાથે સીધો સંબંધ ધરાવતો હોય.
Justice Departmentની ભૂમિકા શું હોય છે?
અમેરિકામાં pardon માટે Justice Department પાસે પરંપરાગત પ્રક્રિયા અને Office of the Pardon Attorney જેવી વ્યવસ્થા રહી છે. સામાન્ય રીતે clemency માટે અરજીઓ અને ભલામણોની પ્રક્રિયા હોય છે.
જોકે રાષ્ટ્રપતિની બંધારણીય pardon power અંતે રાષ્ટ્રપતિ પાસે જ રહે છે. તાજેતરના ટ્રમ્પ વહીવટમાં clemency પ્રક્રિયાને લઈને પરંપરાગત પદ્ધતિ અને વ્યક્તિગત અપીલો વચ્ચેના તફાવત અંગે પણ ચર્ચા થઈ છે.
2025માં ટ્રમ્પ વહીવટે Justice Departmentના pardon officeના વડા લિઝ ઓયરને હટાવ્યા હતા. 2026માં ઓયરે પોતાની બરતરફી સામે કાનૂની કાર્યવાહી પણ કરી છે અને કેટલીક બાબતો અંગે આક્ષેપો કર્યા છે, જેને લઈને અલગ કાનૂની વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. આ દાવાઓ અંગે અંતિમ ન્યાયિક નિર્ણયને તેમના આક્ષેપોની પુષ્ટિ તરીકે જોવો યોગ્ય નથી.
હવે આગળ શું થઈ શકે?
હાલ સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે ટ્રમ્પે સંભાવનાનો સંકેત આપ્યો છે, પરંતુ કોઈ ચોક્કસ અધિકારી માટે સત્તાવાર pardon જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. આગામી સમયમાં જો કોઈ નામ અથવા આદેશ જાહેર થાય તો તે વ્યક્તિ સામે કયા ફેડરલ કેસ અથવા કાર્યવાહી છે અને માફીનો કાનૂની વ્યાપ કેટલો છે તે મહત્વનું રહેશે.
આ મુદ્દો અમેરિકાની રાષ્ટ્રપતિ સત્તા, ન્યાય વિભાગની પરંપરાગત પ્રક્રિયા અને રાજકીય જવાબદારી—ત્રણેય દૃષ્ટિકોણથી ચર્ચામાં રહી શકે છે.
ટ્રમ્પના નિવેદનથી હાલ એટલું જ સ્પષ્ટ થાય છે કે તેઓ પોતાના વહીવટી તંત્ર સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકોને ભવિષ્યમાં રાષ્ટ્રપતિની માફી આપવાના વિકલ્પને નકારી રહ્યા નથી. પરંતુ કોને માફી મળશે અને કયા કારણસર મળશે તે અંગે અંતિમ માહિતી સત્તાવાર નિર્ણય આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
તેથી હાલ આ સમગ્ર મામલાને ટ્રમ્પના નિવેદન અને સંભવિત ભવિષ્યના નિર્ણય તરીકે જોવો યોગ્ય છે, કોઈ જાહેર થયેલી pardon યાદી તરીકે નહીં.
