કોણ છે યૂફાંગ રોંગ? ચીનની જેલમાં બંધ પતિ માટે ટ્રમ્પ પાસે મદદની આશા, શી જિનપિંગ સામે ઉઠશે યુલિન ચેનનો મુદ્દો
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના સંબંધોમાં વેપાર, ટેક્નોલોજી અને વૈશ્વિક રાજનીતિ જેવા મોટા મુદ્દાઓની સાથે હવે એક અમેરિકન વૈજ્ઞાનિકની અટકાયતનો મામલો પણ ચર્ચામાં છે. ચીનમાં 2024થી કસ્ટડીમાં રહેલા અમેરિકન સિસ્મોલોજિસ્ટ યુલિન ચેનની પત્ની યૂફાંગ રોંગે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાસેથી પતિની મુક્તિ માટે મદદની આશા વ્યક્ત કરી છે.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગની અમેરિકાની મુલાકાત અને ટ્રમ્પ સાથેની મુલાકાત પહેલાં આ મામલો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. યૂફાંગ રોંગનું કહેવું છે કે વ્હાઇટ હાઉસના અધિકારીઓએ તેમને ખાતરી આપી છે કે ટ્રમ્પ શી જિનપિંગ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન તેમના પતિ યુલિન ચેનનો મુદ્દો ઉઠાવશે અને તેમની મુક્તિની માંગ કરશે.
આ સમગ્ર મામલો એટલા માટે પણ મહત્વનો છે કારણ કે ચેન સામાન્ય રીતે કોઈ રાજકીય વ્યક્તિ નથી, પરંતુ ભૂકંપ વિજ્ઞાન અને પરમાણુ પરીક્ષણોની ઓળખ સાથે જોડાયેલા સંશોધન માટે જાણીતા વૈજ્ઞાનિક છે.
કોણ છે યૂફાંગ રોંગ?
યૂફાંગ રોંગ અમેરિકન સિસ્મોલોજિસ્ટ યુલિન ચેનની પત્ની છે. છેલ્લા લગભગ બે વર્ષથી તેમના પતિ ચીનમાં કસ્ટડીમાં હોવાથી તેઓ તેમની મુક્તિ માટે અમેરિકી સરકાર અને અધિકારીઓ સમક્ષ સતત મુદ્દો ઉઠાવી રહ્યાં છે.
રોંગે તાજેતરમાં અમેરિકી અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરીને ચેનના કેસ અંગે પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, વ્હાઇટ હાઉસ, સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટ અને નેશનલ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલના અધિકારીઓ તરફથી તેમને કહેવામાં આવ્યું છે કે ટ્રમ્પ શી જિનપિંગ સાથે વાતચીતમાં ચેનના કેસને મહત્વ આપશે.
રોંગ માટે આ માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિનો મુદ્દો નથી. તેમના માટે આ તેમના પતિને ઘરે પરત લાવવાની લાંબી રાહનો સવાલ છે.
યુલિન ચેન કોણ છે?
યુલિન ચેન ચીનમાં જન્મેલા અમેરિકન નાગરિક અને સિસ્મોલોજિસ્ટ છે. તેમનું સંશોધન ભૂકંપના ડેટા અને ભૂગર્ભ પરમાણુ પરીક્ષણો વચ્ચેના તફાવતને સમજવા સાથે જોડાયેલું રહ્યું છે.
ખાસ કરીને ઉત્તર કોરિયા દ્વારા કરવામાં આવેલા ભૂગર્ભ પરમાણુ પરીક્ષણોને સિસ્મિક ડેટાની મદદથી ઓળખવા સંબંધિત કામ સાથે તેમનું નામ જોડાયેલું છે. તેમના સંશોધનને અમેરિકી સરકારના કેટલાક વિભાગો અને અમેરિકન એરફોર્સ રિસર્ચ લેબોરેટરી તરફથી ફંડિંગ મળ્યું હોવાનું તેમના પરિવાર અને તેમને મદદ કરતી સંસ્થાએ જણાવ્યું છે.
ચેન 2011માં અમેરિકન નાગરિક બન્યા હતા અને બોસ્ટન વિસ્તારમાં રહેતા હતા. તેમની પત્નીનું કહેવું છે કે તેમના પતિનું સંશોધન જાહેરમાં ઉપલબ્ધ ડેટા પર આધારિત હતું અને તેમણે ચીનના વૈજ્ઞાનિકો સાથે પણ કામ કર્યું હતું.
5 નવેમ્બર 2024ના રોજ શું થયું?
યુલિન ચેન નવેમ્બર 2024માં ચીન ગયા હતા. તેઓ પોતાના પરિવારને મળવા ઉપરાંત કેટલીક યુનિવર્સિટીઓમાં વ્યાખ્યાન આપવા માટે પણ ત્યાં ગયા હતા.
5 નવેમ્બર 2024ના રોજ તેઓ બેઇજિંગ એરપોર્ટ પરથી અમેરિકા પરત ફરવાની તૈયારીમાં હતા. આ દરમિયાન ચીની સુરક્ષા એજન્સીઓએ તેમની અટકાયત કરી હતી. ત્યારથી તેઓ ચીનમાં કસ્ટડીમાં છે.
પરિવાર તરફથી મળતી માહિતી અનુસાર, ચેનની વારંવાર પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી. તેમના કેસને લઈને જાસૂસીના આરોપોની પણ વાત સામે આવી છે. જોકે, ચેનના પરિવારનું કહેવું છે કે તેમનું સંશોધન જાહેર માહિતી પર આધારિત હતું અને તેમણે કોઈ ગોપનીય માહિતીનો દુરુપયોગ કર્યો નથી.
આ મુદ્દે ચીન અને અમેરિકાની સ્થિતિ એકસરખી નથી. અમેરિકી સ્ટેટ ડિપાર્ટમેન્ટે માર્ચ 2026માં ચેનને “wrongfully detained” તરીકે વર્ગીકૃત કર્યો હતો અને તેમની મુક્તિને અમેરિકી સરકારની પ્રાથમિકતાઓમાં સામેલ કરી હતી. બીજી તરફ ચીની સરકારે “wrongful detention”ના આરોપને નકારી કાઢ્યો છે અને કહ્યું છે કે સંબંધિત એજન્સીઓ કાયદા અનુસાર કેસ સંભાળી રહી છે.
ચેનના સંશોધનને લઈને વિવાદ શું છે?
યુલિન ચેનનું વૈજ્ઞાનિક કામ સામાન્ય રીતે સિસ્મિક તરંગો અને ભૂગર્ભ ઘટનાઓને સમજવા સાથે જોડાયેલું હતું. આવા ડેટાની મદદથી ભૂકંપ અને પરમાણુ પરીક્ષણ જેવી ઘટનાઓ વચ્ચે તફાવત ઓળખી શકાય છે.
ચેનના પરિવાર અને તેમને મદદ કરતી સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના સંશોધનમાં જાહેર રીતે ઉપલબ્ધ સિસ્મોલોજીકલ ડેટાનો ઉપયોગ થતો હતો. તેમણે ચીનના વૈજ્ઞાનિકો સાથે પણ સંશોધન કર્યું હતું.
પરંતુ ચીનમાં તેમની અટકાયત અને તેમના પર લાગેલા આરોપોને કારણે આ સંશોધન હવે રાજદ્વારી વિવાદનો ભાગ બની ગયું છે.
અહીં મહત્વની બાબત એ છે કે ચેન સામેના આરોપો અંગે અંતિમ ન્યાયિક નિષ્કર્ષને તેમના પરિવારના દાવા કે અમેરિકી સરકારના વર્ગીકરણ સાથે સરખાવી શકાય નહીં. બંને દેશો આ મામલાને અલગ રીતે રજૂ કરે છે.
લગભગ બે વર્ષથી પતિની રાહ જોઈ રહી છે રોંગ
યૂફાંગ રોંગ માટે સમય પસાર થતો જાય છે, પરંતુ તેમના પતિ હજુ ઘરે પાછા ફર્યા નથી. જુલાઈમાં સામે આવેલી માહિતી અનુસાર, ચેન લગભગ બે વર્ષથી ચીનમાં કસ્ટડીમાં હતા અને હજુ સુધી તેમના કેસમાં ટ્રાયલ અંગે પરિવારને સ્પષ્ટતા મળી નહોતી.
સપ્ટેમ્બર 2026માં રોંગે જણાવ્યું હતું કે તેમના પતિની અટકાયતને લગભગ 686 દિવસ થઈ ગયા છે. તેમણે ચેનના સ્વાસ્થ્ય અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ચેનને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ અને અન્ય આરોગ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ છે.
રોંગે મીડિયા સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે તેમના પતિની સ્થિતિ અંગે વિચારવાથી પણ તેમને ચિંતા થાય છે અને તેઓ જાણતા નથી કે ચેન દરરોજ કઈ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે.
અમેરિકી અધિકારીઓની મુલાકાત કેટલી વાર થાય છે?
ચેનના પરિવારને મળતી માહિતી મુજબ, અમેરિકી દૂતાવાસના અધિકારીઓને તેમની સાથે મુલાકાત કરવાની કેટલીક તકો મળી છે. જોકે, આ મુલાકાતો ચીની અધિકારીઓની હાજરીમાં થતી હોવાનું પરિવાર તરફથી જણાવાયું છે.
ચેન સાથેની કાઉન્સ્યુલર મુલાકાતોમાં તેમના કેસ અને સંશોધન અંગે પણ પૂછપરછ થઈ હોવાની માહિતી સામે આવી છે. પરિવાર માટે આવી મુલાકાતો એ આશ્વાસન આપે છે કે અમેરિકી અધિકારીઓ તેમના સંપર્કમાં છે, પરંતુ સાથે જ તેઓ પતિની લાંબી અટકાયતને લઈને ચિંતિત પણ છે.
ટ્રમ્પ પાસેથી કેમ છે મોટી આશા?
યૂફાંગ રોંગની આશા હવે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ વચ્ચેની ઉચ્ચ સ્તરીય મુલાકાત પર ટકેલી છે.
રોંગે 22 સપ્ટેમ્બરે વોશિંગ્ટનમાં અમેરિકી અધિકારીઓ સાથે બેઠક કરી હતી. તેમના કહેવા પ્રમાણે, તેમને વ્હાઇટ હાઉસ અને અન્ય સુરક્ષા અધિકારીઓ પાસેથી ખાતરી આપવામાં આવી કે ટ્રમ્પ શી સાથેની વાતચીતમાં તેમના પતિનું નામ અને કેસ ઉઠાવશે.
આ પહેલી વખત નથી જ્યારે ટ્રમ્પ અને શી વચ્ચે ચેનનો મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો હોય. પરિવારના જણાવ્યા પ્રમાણે, ટ્રમ્પે મે 2026માં બેઇજિંગમાં શી જિનપિંગ સાથેની મુલાકાત દરમિયાન પણ ચેનની અટકાયતનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. ત્યારબાદ પણ ચેનની મુક્તિ થઈ નથી.
ચીનમાં બીજો અમેરિકન નાગરિક પણ કસ્ટડીમાં
યુલિન ચેન એકલા અમેરિકન નાગરિક નથી જેમના કેસને લઈને વોશિંગ્ટન ચીન પર દબાણ કરી રહ્યું છે. મિન ઝિન નામના અન્ય અમેરિકન નાગરિકનો કેસ પણ ચર્ચામાં છે.
અમેરિકી સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, મિન ઝિનને જૂન 2026માં કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યા હતા અને તેમનો કેસ પણ “wrongfully detained” તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યો છે. આ બંને કેસને લઈને અમેરિકી સરકાર ચીન સાથે રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત કરી રહી છે.
આથી ટ્રમ્પ-શી મુલાકાતમાં અમેરિકન નાગરિકોની અટકાયતનો મુદ્દો વધુ મહત્વનો બની શકે છે.
શી જિનપિંગની અમેરિકી મુલાકાત અને મોટો રાજદ્વારી એજન્ડા
શી જિનપિંગની વોશિંગ્ટન મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર મતભેદ છે. વેપાર, ટેક્નોલોજી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, તાઇવાન અને ઈરાન જેવા મુદ્દાઓ બંને દેશોના સંબંધોમાં મહત્વ ધરાવે છે.
આવી સ્થિતિમાં કોઈ અમેરિકન નાગરિકની મુક્તિનો મુદ્દો દ્વિપક્ષીય વાતચીતમાં માનવતાવાદી અને રાજદ્વારી બંને મહત્વ ધરાવી શકે છે.
જોકે, ટ્રમ્પ શી સાથેની વાતચીત બાદ ચેનની મુક્તિ અંગે શું પરિણામ આવે છે તે હાલમાં સ્પષ્ટ નથી. રોંગે પણ પોતાની આશા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ અંતિમ નિર્ણય ચીનની કાર્યવાહી અને બંને સરકારો વચ્ચેની ચર્ચાઓ પર નિર્ભર રહેશે.
રોંગનું એક જ સપનું—પતિ ઘરે પરત આવે
લગભગ બે વર્ષથી પતિથી દૂર રહેલી યૂફાંગ રોંગ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિ કરતાં પતિની વાપસી વધુ મહત્વની છે.
તેમણે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે જો તેમને પોતાના પતિ સાથે મળવાની તક મળે તો તેઓ તેમને હિંમત જાળવી રાખવા અને આશા ન છોડવા કહેશે. તેમના માટે આ સંદેશ માત્ર થોડા શબ્દો નથી, પરંતુ લાંબી રાહ દરમિયાન ટકી રહેવાનો એક આધાર છે.
હાલમાં રોંગની નજર ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગની મુલાકાત પર છે. અમેરિકી અધિકારીઓએ તેમને આપેલી ખાતરી પ્રમાણે ટ્રમ્પ ચેનનો મુદ્દો ઉઠાવશે. હવે આ રાજદ્વારી વાતચીતથી શું પરિણામ આવે છે અને ચીન તરફથી કોઈ સકારાત્મક પગલું લેવામાં આવે છે કે નહીં, તેના પર ચેનના પરિવારની આશા ટકેલી છે.
