UGC વિવાદ: સુપ્રીમ કોર્ટ સુનાવણી માટે તૈયાર, વિરોધ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકાર પણ એક્શન મોડમાં
યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) ના નવા ‘ઈક્વિટી કમિટી’ નિયમો પર સર્જાયેલો વિવાદ હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ નવા નિયમોને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી કરવાની સંમતિ આપી દીધી છે. બીજી તરફ, દેશભરમાં વધી રહેલા વિરોધને જોતા ભારત સરકાર પણ આ મામલે ગંભીરતાથી મંથન કરી રહી છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં શું થઈ દલીલ?
જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની ખંડપીઠ સમક્ષ આ મામલો રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે:
- UGCના નવા રેગ્યુલેશનમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવની વ્યાખ્યા સંકુચિત અને બિન-સમાવેશક છે.
- નિયમોમાં અમુક ચોક્કસ વર્ગોને સુરક્ષાના દાયરામાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.
- અરજદારના જણાવ્યા અનુસાર, આ રેગ્યુલેશનથી સામાન્ય વર્ગ (General Category) વિરુદ્ધ ભેદભાવ થવાની શક્યતા છે.
ચીફ જસ્ટિસે આ મામલે નોંધ લેતા જણાવ્યું કે, “અમને ખ્યાલ છે કે શું થઈ રહ્યું છે, અમે આ કેસને ટૂંક સમયમાં લિસ્ટ કરીશું.”
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: ઈક્વિટી કમિટીની રચના
UGCએ 13 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ નવા નિયમો જાહેર કર્યા હતા. જે મુજબ તમામ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ભેદભાવની ફરિયાદોના નિવારણ માટે ‘ઈક્વિટી કમિટી’ બનાવવી ફરજિયાત છે. વિવાદના મુખ્ય મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:
- જનરલ કેટેગરીની બાદબાકી: નિયમ મુજબ આ કમિટીમાં OBC, SC, ST, દિવ્યાંગો અને મહિલા સભ્યો હોવા અનિવાર્ય છે, પરંતુ સામાન્ય વર્ગના પ્રતિનિધિત્વ અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા નથી.
- ભેદભાવની વ્યાખ્યા: અરજીમાં આક્ષેપ છે કે જાતિ આધારિત ભેદભાવને માત્ર SC, ST અને OBC વિરુદ્ધના ભેદભાવ તરીકે જ વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે.
સરકાર દ્વારા ફેરવિચારણાની શક્યતા
સોશિયલ મીડિયાથી લઈને રસ્તાઓ સુધી આ નિયમોનો વિરોધ થઈ રહ્યો છે. સવર્ણ સમુદાય અને અનેક ભાજપના નેતાઓએ પણ આ નિયમો સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર:
- સરકાર અત્યારે કાયદાકીય નિષ્ણાતો અને શિક્ષણવિદો સાથે પરામર્શ કરી રહી છે.
- ચોમેરથી આવતા દબાણને કારણે આ નિયમોમાં સુધારા વધારા કરવામાં આવી શકે છે.
નોંધ: આ વિવાદ શિક્ષણ જગતમાં સમાનતા અને અધિકારોની વ્યાખ્યાને લઈને ફરી એક નવી ચર્ચા જગાવી રહ્યો છે.
