શું શાકાહારી બનવાથી કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે?

શું શાકાહારી આહાર ખરેખર કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે છે? જાણો નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય અને લેટેસ્ટ રિસર્ચ

આજના આધુનિક યુગમાં સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની જાગૃતિ સતત વધી રહી છે. આપણે શું ખાઈએ છીએ તેની સીધી અસર આપણા શરીર અને મન પર પડે છે. ખાસ કરીને જ્યારે કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓની વાત આવે છે, ત્યારે ‘ડાયટ’ એટલે કે આહાર એક મુખ્ય વિષય બની જાય છે. વર્ષોથી એક ચર્ચા ચાલી રહી છે કે શું શાકાહારી (Vegetarian) આહાર માંસાહારી આહાર કરતા ચડિયાતો છે? અને શું તે ખરેખર કેન્સર જેવા જીવલેણ રોગ સામે રક્ષણ આપી શકે છે? તાજેતરમાં ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી દ્વારા કરવામાં આવેલા એક વ્યાપક અભ્યાસે આ ચર્ચાને ફરીથી વેગ આપ્યો છે.

ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીનું નવું સંશોધન શું કહે છે?

બ્રિટનની પ્રતિષ્ઠિત University of Oxford ના વૈજ્ઞાનિકોએ એક ખૂબ જ મોટું અને લાંબાગાળાનું સંશોધન કર્યું છે. આ અભ્યાસમાં લગભગ 18 લાખ લોકોના ડેટાનું ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ રિસર્ચની ખાસિયત એ હતી કે તેમાં માત્ર શાકાહારી કે માંસાહારી જ નહીં, પરંતુ વિવિધ પ્રકારની ખાણીપીણીની આદતો ધરાવતા જૂથોને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેમ કે

• માંસાહારી: જેઓ નિયમિત લાલ માંસ કે પ્રોસેસ્ડ મીટ લે છે.
• માછલી ખાનારા (Pescetarians): જેઓ માંસ નથી ખાતા પણ માછલી ખાય છે.
• પોલ્ટ્રી લેનારા: જેઓ માત્ર ચિકન કે ઈંડાનો ઉપયોગ કરે છે.
• શાકાહારી અને વીગન: જેઓ સંપૂર્ણપણે વનસ્પતિજન્ય ખોરાક પર નિર્ભર છે.

આ અભ્યાસ ‘British Journal of Cancer’ માં પ્રકાશિત થયો છે. રિસર્ચના તારણો મુજબ, જે લોકો શાકાહારી આહાર લે છે, તેમનામાં અમુક ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સર થવાનું જોખમ માંસાહારી લોકોની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછું જોવા મળ્યું છે.

કેન્સર સામે વૈજ્ઞાનિકો જંગ જીત્યા: નવી દવા સ્વાદુપિંડના દર્દીઓનું આયુષ્ય બમણું કરશે

એસીમાં સૂતી વખતે સાંધા જકડાઈ જાય છે? જાણો ડોક્ટર પાસેથી તેનું અસલી કારણ!

કયા પ્રકારના કેન્સરમાં કેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો?

• પેન્ક્રિયાટિક (સ્વાદુપિંડનું) કેન્સર: શાકાહારીઓમાં આનું જોખમ આશરે 21% ઓછું જોવા મળ્યું છે.
• બ્રેસ્ટ કેન્સર: સ્ત્રીઓમાં જોવા મળતા સ્તન કેન્સરના જોખમમાં 9% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
• પ્રોસ્ટેટ કેન્સર: પુરુષોમાં થતા આ કેન્સરનું જોખમ 12% જેટલું ઓછું માલૂમ પડ્યું છે.
• કિડની કેન્સર: સૌથી વધુ અસર અહીં જોવા મળી છે, જ્યાં જોખમમાં 28% નો ઘટાડો થયો છે.
• મલ્ટીપલ માયલોમા: આ એક પ્રકારનું બ્લડ કેન્સર છે, જેમાં શાકાહારી આહારને કારણે 31% જેટલું ઓછું જોખમ જોવા મળ્યું છે.

આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ડાયટ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારવામાં અને કોષોના અસામાન્ય વધારાને રોકવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.

શું શાકાહારી બનવાથી કેન્સર જલ્દી મટી જાય છે?

અહીં એક બાબત સમજવી અત્યંત જરૂરી છે, જે અવારનવાર સોશિયલ મીડિયા પર ખોટી રીતે ફેલાવવામાં આવે છે. સંશોધકો અને ડોક્ટરો સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે આ અભ્યાસ ‘જોખમ ઘટાડવા’ (Prevention) પર છે, નહીં કે ‘ઇલાજ’ (Cure) પર.

જો કોઈ વ્યક્તિને કેન્સર થઈ ગયું હોય, તો માત્ર શાકાહારી બની જવાથી તે બીમારી જલ્દી મટી જશે એવું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ આ રિસર્ચમાં મળ્યું નથી. કેન્સરની રિકવરી ઘણા બધા પરિબળો પર આધાર રાખે છે:

બીમારી કયા સ્ટેજ પર છે?

• દર્દીને કઈ મેડિકલ થેરાપી (કીમોથેરાપી, રેડિયેશન વગેરે) આપવામાં આવી રહી છે?
• દર્દીની ઉંમર અને તેની એકંદર શારીરિક ક્ષમતા કેટલી છે?

તેથી, ડાયટ એ સારવારનો પૂરક ભાગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે મુખ્ય તબીબી સારવારનો વિકલ્પ ક્યારેય બની શકતો નથી.

શાકાહારી આહાર કેન્સર સામે કેવી રીતે રક્ષણ આપે છે?

વનસ્પતિજન્ય ખોરાક એટલે કે ફળો, શાકભાજી, કઠોળ, દાળ અને આખા અનાજમાં એવા ઘણા તત્વો હોય છે જે કેન્સરના કોષોને વધતા અટકાવે છે:

તરસ નથી લાગતી? તો પણ તમે ડીહાઈડ્રેટેડ હોઈ શકો છો! જાણો કેમ ઓફિસમાં પાણી પીવું છે સૌથી જરૂરી

મનની અશાંતિને કહો અલવિદા! આયુર્વેદ મુજબ દરરોજ કરો આ સરળ કામ અને રહો હંમેશા તણાવમુક્ત

• ફાઈબરની વિપુલતા: શાકાહારી ખોરાકમાં ફાઈબર (રેસા) વધુ હોય છે, જે પાચનતંત્રને સાફ રાખે છે અને કોલોન (આંતરડાના) કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે છે.
• એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ: ફળો અને શાકભાજીમાં વિટામિન C, E અને બીટા-કેરોટીન જેવા એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ હોય છે, જે શરીરમાં ફ્રી રેડિકલ્સ સામે લડે છે. આ ફ્રી રેડિકલ્સ જ ડીએનએને નુકસાન પહોંચાડી કેન્સર પેદા કરે છે.
• સોજામાં ઘટાડો (Anti-inflammatory effect): શરીરમાં લાંબા સમય સુધી રહેતો સોજો કેન્સરનું કારણ બની શકે છે. પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ડાયટ શરીરના ઇન્ફ્લેમેશનને ઓછું કરે છે.
• ઓછું સેચ્યુરેટેડ ફેટ: માંસાહારની સરખામણીએ શાકાહારમાં સેચ્યુરેટેડ ફેટ ઓછું હોય છે, જે હૃદય રોગ અને કેન્સર બંને માટે ફાયદાકારક છે.
• BMI પર નિયંત્રણ: શાકાહારી લોકોનું બોડી માસ ઈન્ડેક્સ (BMI) એટલે કે વજન સામાન્ય રીતે નિયંત્રણમાં રહે છે. મેદસ્વીપણું એ કેન્સર માટેનું એક મોટું જવાબદાર પરિબળ છે.

માત્ર શાકાહારી હોવું જ પૂરતું નથી: ‘હેલ્ધી વેજીટેરિયન’ બનો

ઘણા લોકો માને છે કે જો તેઓ માંસ નથી ખાતા, તો તેઓ ગમે તેટલું તેલવાળું કે ગળ્યું ખાઈ શકે છે. પરંતુ ડોક્ટરો અહીં લાલબત્તી ધરે છે. જો તમારો શાકાહારી આહાર નીચે મુજબનો છે, તો તે કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવાને બદલે વધારી શકે છે:

• વધારે પડતું તળેલું (જંક ફૂડ).
• અતિશય ખાંડ અને મીઠાઈઓનો વપરાશ.
• મેંદામાંથી બનેલી વસ્તુઓ (પિઝા, બર્ગર, બિસ્કિટ).