મહિલાઓ માટે થાઈરોઈડ ડાયટ પ્લાન: શું ખાવું અને શું ટાળવું? જાણો નિષ્ણાતોની રામબાણ સલાહ.
આજના સમયમાં દર ૧૦ માંથી ૪ મહિલાઓ થાઈરોઈડની કોઈને કોઈ સમસ્યાથી પીડાઈ રહી છે. થાઈરોઈડ એ ગરદનના ભાગમાં આવેલી પતંગિયા આકારની એક ગ્રંથિ છે. જ્યારે આ ગ્રંથિ જરૂર કરતાં વધુ (Hyperthyroidism) અથવા ઓછું (Hypothyroidism) હોર્મોન ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારે શરીરમાં અનેક લક્ષણો દેખાય છે. તણાવ, ઊંઘનો અભાવ અને ખોટી ડાયટ આ સમસ્યાને વધુ જટિલ બનાવે છે.
થાઈરોઈડ બાદ કઈ વસ્તુઓનું સેવન ટાળવું જોઈએ? (Forbidden Foods)
મહિલા રોગ નિષ્ણાતો અને ડાયેટિશિયનના મતે, થાઈરોઈડની દવાઓ લેવાની સાથે કેટલીક ખાસ વસ્તુઓથી અંતર રાખવું જોઈએ:
સોયા અને સોયા ઉત્પાદનો: સોયાબીન, સોયા દૂધ કે સોયા ચંક્સમાં ‘આઈસોફ્લેવોન્સ’ હોય છે જે થાઈરોઈડ હોર્મોનના ઉત્પાદનમાં અવરોધ પેદા કરી શકે છે. ખાસ કરીને હાઈપોથાઈરોઈડિઝમ ધરાવતી મહિલાઓએ સોયા પ્રોડક્ટ્સ ઓછી કરવી જોઈએ.
ક્રુસિફેરસ શાકભાજી (કાચા): કોબી, ફુલાવર અને બ્રોકલી સ્વાસ્થ્ય માટે સારા છે, પરંતુ થાઈરોઈડના દર્દીઓએ તેને કાચા ન ખાવા જોઈએ. તેમાં રહેલા તત્વો આયોડિનના શોષણમાં દખલ કરે છે. જોકે, તેને સારી રીતે રાંધીને ખાવાથી નુકસાન થતું નથી.
ગ્લુટેન અને મેંદો: વધુ પડતો મેંદો, બ્રેડ, પાસ્તા અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ મેટાબોલિઝ્મને ધીમું કરે છે અને વજન વધારે છે.
ખાંડ અને મીઠાઈ: થાઈરોઈડમાં મેટાબોલિઝ્મ પહેલેથી જ નબળું હોય છે. વધુ ખાંડ ખાવાથી ઇન્સ્યુલિનનું સ્તર બગડે છે અને થાક વધુ લાગે છે.
વધુ પડતું કેફીન: ચા અને કોફીનો અતિરેક હોર્મોનલ સંતુલનને બગાડે છે અને દવાઓની અસર ઘટાડે છે.
શક્તિ આપનારો ખોરાક: શું ખાવું?
થાઈરોઈડને કંટ્રોલ કરવા માટે પોષક તત્વોથી ભરપૂર આહાર લેવો જોઈએ:
આયોડિન અને સેલેનિયમ: આયોડિનયુક્ત મીઠું અને સેલેનિયમ માટે અખરોટ તથા ઈંડા ફાયદાકારક છે.
ફાઈબરયુક્ત આહાર: આખા અનાજ, કઠોળ અને લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી પાચનતંત્ર સુધારે છે.
ફળો: સફરજન, નારંગી અને બેરી જેવા એન્ટીઓક્સીડેન્ટથી ભરપૂર ફળો ખાવા જોઈએ.
પ્રોબાયોટિક્સ: દહીં અને છાસ આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે અને થાઈરોઈડને નિયંત્રિત કરવા માટે ઉત્તમ છે.
જીવનશૈલીમાં કરવા જેવા ફેરફારો
દવા અને ડાયટ ઉપરાંત ૩ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું:
૧. નિયમિત કસરત: રોજ ૩૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવું અથવા પ્રાણાયામ (ઉજ્જયી પ્રાણાયામ) કરવાથી થાઈરોઈડ ગ્રંથિ ઉત્તેજિત થાય છે.
૨. પૂરતી ઊંઘ: રાત્રે ૭-૮ કલાકની ઊંઘ હોર્મોન્સને રિપેર કરવામાં મદદ કરે છે.
૩. તણાવ મુક્તિ: મેડિટેશન અને યોગ દ્વારા તણાવ ઘટાડવો, કારણ કે સ્ટ્રેસ હોર્મોન ‘કોર્ટિસોલ’ થાઈરોઈડની સ્થિતિ બગાડી શકે છે.
૧૯ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવવી એ સમયની માંગ છે. થાઈરોઈડ કોઈ ગંભીર રોગ નથી જો તેને શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલી અને સાચા આહાર દ્વારા સંભાળવામાં આવે. જો તમને વધુ પડતો થાક કે ગભરામણ અનુભવાય, તો તુરંત એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
