ભારત-યુએઈ વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મળશે નવી ઉડાન: રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદની ઐતિહાસિક મુલાકાત
ભારત અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) વચ્ચેના ગાઢ બનતા સંબંધોમાં આજે એક નવું પ્રકરણ ઉમેરાવા જઈ રહ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના આમંત્રણ પર યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદ અલ નાહયાન (MBZ) સોમવાર, ૧૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી તેમની આ ત્રીજી અને છેલ્લા દાયકામાં પાંચમી ભારત મુલાકાત છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતા વિશ્વાસ અને મજબૂત વ્યક્તિગત સંબંધોને દર્શાવે છે.
વ્યાપાર અને અર્થતંત્ર: ૧૦૦ બિલિયનનું મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્ય
૨૦૨૨ માં હસ્તાક્ષર કરાયેલ વ્યાપક આર્થિક ભાગીદારી કરાર (CEPA) પછી ભારત અને યુએઈના આર્થિક સંબંધો નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર:
- નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩-૨૪ માં બંને દેશો વચ્ચેનો કુલ વેપાર ૮૩.૬૪ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી ગયો છે.
- યુએઈ હવે ભારતનું ત્રીજું સૌથી મોટું વ્યાપારી ભાગીદાર અને બીજું સૌથી મોટું નિકાસ સ્થળ બની ગયું છે.
- બંને દેશોએ ૨૦૩૦ સુધીમાં બિન-તેલ વેપારમાં ૧૦૦ બિલિયન ડોલરનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. ૨૦૨૫ ના પ્રથમ છ મહિનામાં જ ૩૭.૬ બિલિયન ડોલરનો વેપાર નોંધીને આ દિશામાં મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે.
- યુએઈ ભારતમાં રોકાણ કરનારો સાતમો સૌથી મોટો દેશ છે, જેનું કુલ રોકાણ ૨૨ બિલિયન ડોલરથી વધુ થઈ ગયું છે.
ઊર્જા અને સંરક્ષણ સહયોગમાં વ્યૂહાત્મક વિસ્તરણ
આ મુલાકાત દરમિયાન ઊર્જા સુરક્ષા અને સંરક્ષણ ઔદ્યોગિક સહયોગ એજન્ડામાં સૌથી ઉપર રહેવાની અપેક્ષા છે. તાજેતરમાં, IOCL અને ADNOC વચ્ચે ૭ બિલિયન ડોલરનો મોટો LNG કરાર થયો છે, જેના હેઠળ ૨૦૨૬ થી ૧૪ વર્ષ સુધી ભારતને ગેસ સપ્લાય કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં બંને દેશોએ સંયુક્ત ઉત્પાદન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) જેવી ટેકનોલોજીના સહ-વિકાસ માટે પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવી છે.
ખાદ્ય સુરક્ષા અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર
ભારત-યુએઈ ફૂડ સિક્યુરિટી કોરિડોર હેઠળ, યુએઈએ ભારતમાં સંકલિત ફૂડ પાર્કમાં ૨ બિલિયન ડોલરથી વધુનું રોકાણ કરવાની યોજના બનાવી છે. સાથે જ, ‘ભારત માર્ટ’ (Bharat Mart) જેવી પહેલ ભારતીય નિકાસકારોને વૈશ્વિક બજારો સુધી સરળ પહોંચ પૂરી પાડશે.
પ્રવાસી ભારતીયોની મહત્વની ભૂમિકા
યુએઈમાં રહેતા લગભગ ૩૫ લાખ ભારતીયો (જે ત્યાંની વસ્તીના ૩૫% છે) બંને દેશો વચ્ચે જીવંત સેતુ તરીકે કામ કરે છે. આ પ્રવાસી સમુદાય માત્ર યુએઈના અર્થતંત્રમાં યોગદાન જ નથી આપી રહ્યો, પરંતુ ભારત માટે વિદેશી હૂંડિયામણનો મુખ્ય સ્ત્રોત પણ છે. ૨૦૨૨ માં ભારતને મળેલા કુલ રેમિટન્સમાં યુએઈનો હિસ્સો ૧૮% હતો.
નિષ્ણાતો માને છે કે રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદની આ મુલાકાત માત્ર દ્વિપક્ષીય વેપારને જ પ્રોત્સાહન નહીં આપે, પરંતુ ઝડપથી બદલાતા વૈશ્વિક પરિદ્રશ્યમાં વ્યૂહાત્મક સમન્વયને પણ ગાઢ બનાવશે. યુએઈના રાજદૂત ડૉ. અબ્દુલનાસિર અલશાલીએ કહ્યું તેમ, આ ભાગીદારી સહિયારી સમૃદ્ધિ અને નવીનતાના ભવિષ્યને આકાર આપવાની અપાર ક્ષમતા ધરાવે છે.
