સતત થાક અને ચીડિયાપણું? આ હોઈ શકે છે ડિપ્રેશનનો સંકેત, નિષ્ણાતોએ આપી ચેતવણી
આજની ભાગદોડભરી જિંદગીમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ધ્યાન ન આપવું એ સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે, પરંતુ સતત થાક, ચીડિયાપણું અને ઉદાસી એ માત્ર તણાવ કે ઊંઘની ઉણપના સંકેત ન હોઈ શકે. માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ડિપ્રેશનના પ્રારંભિક લક્ષણો હોઈ શકે છે, જેને નજરઅંદાજ કરવાથી ગંભીર સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે છે.
રોજિંદા થાક અને મૂડ સ્વિંગને હળવાશથી ન લો
દિલ્હીના ન્યુરોલોજિસ્ટ ડૉ. રાજેશ કુમાર જણાવે છે કે ઘણા લોકો લાંબા સમય સુધી સતત થાક અનુભવવાને, નાની નાની વાતો પર ગુસ્સે થવાને કે બિનજરૂરી ઉદાસીને સામાન્ય જીવનનો હિસ્સો માની લે છે. પરંતુ જો આ લક્ષણો બે અઠવાડિયા કે તેથી વધુ સમય સુધી સતત ચાલુ રહે, તો તે માત્ર તણાવ કે મૂડ સ્વિંગ નથી.
ડિપ્રેશનની અસર વ્યક્તિની વિચારવાની ક્ષમતા, કામની ગુણવત્તા અને સંબંધો પર પણ પડે છે. સમયસર ઓળખ ન થવા પર વ્યક્તિ ધીમે ધીમે સમાજથી કપાઈ જાય છે, આત્મવિશ્વાસ ઓછો થાય છે અને નિર્ણય લેવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
ડિપ્રેશનના સામાન્ય લક્ષણો
ડૉ. કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, ડિપ્રેશનના લક્ષણો વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- સતત ઉદાસી અથવા નિરાશા અનુભવવી.
- કારણ વગરનો થાક અને ઉર્જાનો અભાવ.
- ઊંઘમાં ફેરફાર અથવા ભૂખમાં અસમાનતા.
- કોઈપણ કામમાં મન ન લાગવું.
- પોતાને બીજાથી અલગ કરવા અથવા એકલા રહેવું.
- ગુસ્સો અને ચીડિયાપણું વધી જવું.
આના પાછળ કયા કારણો હોઈ શકે?
ડિપ્રેશન અનેક કારણોસર થઈ શકે છે. જેમાં લાંબા સમય સુધી તણાવ, માનસિક આઘાત, સંબંધોમાં સમસ્યાઓ, આર્થિક દબાણ, હોર્મોનલ ફેરફાર અથવા જીવનમાં મોટી ખોટનો સમાવેશ થાય છે. ક્યારેક તે શરીરમાં કેમિકલ અસંતુલનને કારણે પણ હોઈ શકે છે.
બચાવ અને ધ્યાન રાખવા જેવી બાબતો
નિષ્ણાતો કહે છે કે માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવી સૌથી જરૂરી છે. આ માટે કેટલાક ઉપાયો મદદરૂપ થઈ શકે છે:
- પોતાના માટે સમય: દરરોજ પોતાના માટે સમય કાઢવો અને પૂરતી ઊંઘ લેવી.
- કસરત અને આહાર: સંતુલિત આહાર અને હળવી કસરત, યોગ કે સવારનું ચાલવું.
- વાતચીત: તમારી લાગણીઓ કોઈ ભરોસાપાત્ર વ્યક્તિ સાથે શેર કરવી.
- ડિજિટલ ડિટોક્સ: મોબાઈલ અને સોશિયલ મીડિયાથી થોડું અંતર જાળવવું.
- વ્યાવસાયિક મદદ: જરૂર જણાય તો કાઉન્સેલિંગ અથવા માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી.
ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું?
ડૉ. કુમારનું કહેવું છે કે જો ઉદાસી, થાક કે ચીડિયાપણું બે અઠવાડિયાથી વધુ સમય સુધી રહે અને રોજિંદા જીવનને પ્રભાવિત કરવા લાગે, તો તરત જ નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. ખાસ કરીને જો નકારાત્મક વિચારો વારંવાર આવે અથવા એકલા રહેવાની ઈચ્છા વધી જાય.
માનસિક સ્વાસ્થ્યની અવગણના કરવી સરળ છે, પરંતુ તેના પરિણામો લાંબા ગાળે ગંભીર હોઈ શકે છે. તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્યને એટલું જ મહત્વ આપો જેટલું તમે તમારા શારીરિક સ્વાસ્થ્યને આપો છો.
