વિશ્વ યુદ્ધ તરફ એક ડગલું? ટ્રમ્પની સખત ચેતવણી અને નેતન્યાહૂનો મક્કમ નિર્ધાર – ઈરાનની મુશ્કેલી વધશે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠકે ઈરાન અને ગાઝા યુદ્ધ મામલે પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી એકવાર ગંભીર સ્થિતિ પેદા કરી છે. લગભગ ત્રણ કલાક ચાલેલી આ બેઠકમાં ટ્રમ્પે જે કડક વલણ અપનાવ્યું છે, તે સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ઈરાન પ્રત્યે અમેરિકાની નરમાશનો યુગ પૂરો થઈ ગયો છે.
નેતન્યાહૂ સાથેની બેઠક અને ટ્રમ્પનો એજન્ડા
ગઈકાલે ભારતીય સમય મુજબ મોડી રાત્રે યોજાયેલી આ બેઠકમાં મુખ્યત્વે બે મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ – ગાઝામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષનો અંત અને ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ. ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને વિશ્વાસ અપાવ્યો કે અમેરિકા ઇઝરાયેલની સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. જોકે, ટ્રમ્પનો અસલી ઈરાદો ઈરાનને એક ટેબલ પર લાવીને તેની સાથે નવો કરાર કરવાનો છે. ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે ઈરાન તેના આક્રમક વલણને ત્યાગીને અમેરિકાની શરતો મુજબ સંધિ કરે.
‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ શું છે?
ગયા વર્ષે જ્યારે ઈરાને અમેરિકી હિતો અને ઇઝરાયેલ પર પ્રહાર કરવાની કોશિશ કરી હતી, ત્યારે અમેરિકાએ ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ શરૂ કર્યું હતું. આ એક એવું સૈન્ય ઓપરેશન છે જેમાં મધ્યરાત્રિએ અચાનક ચોકસાઈપૂર્વકના (Precision) હુમલાઓ દ્વારા દુશ્મનના લશ્કરી ઠેકાણાઓ અને વ્યૂહાત્મક મથકોનો નાશ કરવામાં આવે છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન નવા કરાર પર સહી નહીં કરે, તો આ ઓપરેશનનો બીજો તબક્કો પહેલા કરતા પણ વધુ ઘાતક હશે.
હુમલાની ધમકી પાછળનું કારણ
ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂ સાથેની મુલાકાત બાદ મીડિયાને સંબોધતા કહ્યું કે, “ઈરાન સમજી લે કે અમેરિકા માત્ર વાતો કરવામાં માનતું નથી. જો તેઓ કરારનો ઇનકાર કરશે અને પરમાણુ હથિયારો બનાવવાનું ચાલુ રાખશે, તો અમેરિકા શાંત બેસશે નહીં.”
ટ્રમ્પના આ વલણ પાછળના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
ઇઝરાયેલની સુરક્ષા: ઈરાન સમર્થિત સંગઠનો (હિઝબુલ્લાહ, હમાસ) દ્વારા થતા હુમલાઓને રોકવા.
પરમાણુ નિયંત્રણ: ઈરાનને પરમાણુ શક્તિ બનતા અટકાવવું એ ટ્રમ્પની પ્રાથમિકતા છે.
પ્રાદેશિક પ્રભુત્વ: મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાની પકડ મજબૂત કરવી અને ઈરાનના વધી રહેલા પ્રભાવને નાથવો.
ઈરાનની સંભવિત પ્રતિક્રિયા
અત્યાર સુધી ઈરાનનું વલણ પણ આક્રમક રહ્યું છે. ટ્રમ્પની આ ધમકી બાદ તેહરાન તરફથી પ્રતિક્રિયા આવી શકે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા હુમલો કરે છે, તો હોર્મુઝની ખાડીમાં જહાજોની અવરજવર ખોરવાઈ શકે છે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક તેલના ભાવો પર પડશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી એકવાર પોતાની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ અને ‘પ્રેઝર ટેક્ટિક્સ’ (દબાણની નીતિ) પર પાછા ફર્યા છે. નેતન્યાહૂ સાથેની તેમની જોડી ઈરાન માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે. શું ઈરાન નમી જશે કે પછી વિશ્વ વધુ એક ભયાનક યુદ્ધની જ્વાળામાં હોમાશે, તેનો જવાબ આગામી થોડા અઠવાડિયામાં મળી જશે. ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ની તલવાર અત્યારે ઈરાનના શિરે લટકી રહી છે.
