ડાયાબિટીસમાં દહીં ખાવું જોઈએ કે નહીં? જાણો તમારા શરીરની તાસીર મુજબ શું છે ઉત્તમ.
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવા અને પેટને ઠંડક આપવા માટે દહીં અને છાશનો ઉપયોગ ઘરે-ઘરે થાય છે. પ્રોબાયોટિક્સથી ભરપૂર આ બંને ડેરી ઉત્પાદનો પાચન માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. પરંતુ, જ્યારે વાત ડાયાબિટીસ, કોલેસ્ટ્રોલ કે વજન ઘટાડવાની હોય, ત્યારે દહીં અને છાશ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો અત્યંત અનિવાર્ય બની જાય છે. ગુરુગ્રામના અંતરા (મેક્સ) વેલનેસ સેન્ટરના મેડિકલ ડિરેક્ટર ડો. પંકજ વર્માએ આ અંગે વિગતવાર માર્ગદર્શન આપ્યું છે.
શરીરની તાસીર અને દહીંનું સેવન
ડો. પંકજ વર્માના જણાવ્યા મુજબ, દહીં દરેક વ્યક્તિ માટે ફાયદાકારક હોતું નથી. આયુર્વેદિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો વાત્ત, પિત્ત અને કફ – આ ત્રણ તાસીર મુજબ આહાર નક્કી કરવો જોઈએ.
કોણે દહીં ખાવું જોઈએ? જે લોકો શારીરિક રીતે ખૂબ સક્રિય છે, જેમનું શરીર પાતળું છે અથવા જેમને ‘વાત્ત’ સંબંધિત સમસ્યાઓ છે, તેમના માટે દહીં એક શક્તિવર્ધક ખોરાક સાબિત થઈ શકે છે.
કોણે દહીં ટાળવું જોઈએ? જો તમને વારંવાર એસિડિટી થાય છે, શરીરમાં ગરમી વધુ રહે છે અથવા સાંધાના દુખાવાની સમસ્યા છે, તો દહીં તમારા માટે નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
શું દહીં કોલેસ્ટ્રોલ અને વજન વધારે છે?
તબીબી વિજ્ઞાન મુજબ દહીંની પ્રકૃતિ ‘અભિષ્યંદી’ છે, એટલે કે તે શરીરમાં રહેલી ચેનલોને બ્લોક કરી શકે છે અને ચીજોને સ્ટોર કરવાનું કામ કરે છે. ડો. પંકજ વર્મા કહે છે કે, “દહીં શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ વધારી શકે છે અને ફેટી લિવરની સમસ્યાને પણ ગંભીર બનાવી શકે છે.” જો તમારું વજન પહેલેથી જ વધારે છે, તો દહીંમાં રહેલી કેલરી તમારું વજન વધુ વધારી શકે છે.
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે છાશ કેમ શ્રેષ્ઠ?
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે બ્લડ શુગર કંટ્રોલમાં રાખવું સૌથી મોટો પડકાર હોય છે. દહીંની સરખામણીએ છાશ પાચનમાં ખૂબ જ હલકી હોય છે.
૧. ઓછી કેલરી: છાશમાં દહીં કરતા ઓછી કેલરી અને ફેટ હોય છે, જે ડાયાબિટીસમાં વજનને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ કરે છે.
૨. ઠંડી તાસીર: પાતળી છાશની પ્રકૃતિ ઠંડી હોય છે, જે ડાયાબિટીસને કારણે થતી આંતરિક ગરમી અને બળતરામાં રાહત આપે છે.
૩. પાચનમાં સુધારો: છાશ શરીરમાં રહેલા વિષીલા તત્વોને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે, જે લિવર અને કિડની માટે ફાયદાકારક છે.
છાશ અને દહીંના સેવનની સાચી રીત
જો તમારે દહીં કે છાશનો મહત્તમ લાભ લેવો હોય, તો એક્સપર્ટ્સ નીચે મુજબની ટિપ્સ આપે છે:
મસાલાનો ઉપયોગ: છાશ કે દહીંમાં શેકેલું જીરું, ધાણાજીરું પાવડર અને કાળું મીઠું (સંચળ) ઉમેરવાથી તે પાચનમાં વધુ સુપાચ્ય બને છે.
સમયનું ધ્યાન: રાત્રિના સમયે દહીં ખાવાનું ટાળવું જોઈએ, કારણ કે તે કફ દોષ વધારી શકે છે. બપોરનું ભોજન છાશ માટે ઉત્તમ સમય છે.
વેટ લોસ માટે: જો તમે વજન ઘટાડવા માંગતા હોવ, તો દહીંને બદલે માખણ કાઢી નાખેલી પાતળી છાશ પીવી જોઈએ.
દહીં અને છાશ બંને પોતપોતાની રીતે ગુણકારી છે, પરંતુ જો તમે ડાયાબિટીસ કે હાઈ કોલેસ્ટ્રોલથી પીડાતા હોવ, તો ‘છાશ’ એ તમારા માટે સુરક્ષિત અને વધુ સ્વાસ્થ્યપ્રદ વિકલ્પ છે. હંમેશા તમારા ડોક્ટરની સલાહ મુજબ આહારમાં ફેરફાર કરો.
