સાંધાના દુખાવા અને ઇમ્યુનિટી માટે રામબાણ છે આ ‘સુપરફૂડ’ સરગવાનું શાક
આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં આપણે અવારનવાર એ જ ગણ્યા-ગાંઠ્યા શાકભાજી ખાઈને કંટાળી જઈએ છીએ. બટાકા, કોબીજ અને પનીરની દુનિયામાંથી બહાર નીકળીને જો કંઈક એવું ટ્રાય કરવું હોય જે જીભનો સ્વાદ પણ બદલી દે અને શરીરને ભરપૂર પોષણ પણ આપે, તો સરગવો (Drumstick) શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
મહારાષ્ટ્રમાં તેને ‘શેવગા’ કહેવામાં આવે છે અને ત્યાંની ‘શેવગા કરી’ આખા દેશમાં તેની તીખી તરી અને લાજવાબ મસાલાઓ માટે પ્રખ્યાત છે. સરગવાની સીંગો વિટામિન્સ અને મિનરલ્સનો પાવરહાઉસ માનવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણીવાર લોકો તેને બનાવવાની સાચી રીતને લઈને મૂંઝવણમાં હોય છે. આજે હું તમારી સાથે શેર કરી રહી છું એકદમ પરંપરાગત અને રેસ્ટોરન્ટ સ્ટાઇલ ‘સરગવાનું મસાલેદાર શાક’ની રેસીપી, જે ખાઈને દરેક વ્યક્તિ તમારી કુકિંગના ફેન થઈ જશે.
સરગવો કેમ સુપરફૂડ છે?
રેસીપી શરૂ કરતા પહેલા એ જાણવું જરૂરી છે કે આપણે આ શાક કેમ ખાવું જોઈએ. સરગવામાં સંતરા કરતા સાત ગણું વધુ વિટામિન સી અને ગાજર કરતા દસ ગણું વધુ વિટામિન એ હોય છે. તે સાંધાના દુખાવા, પાચન અને ઇમ્યુનિટી વધારવા માટે રામબાણ છે. જ્યારે આટલા બધા ગુણોને ચટપટા મસાલાઓ સાથે રાંધવામાં આવે છે, ત્યારે તે ‘સોનામાં સુગંધ ભળે’ તેવું કામ કરે છે.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
આ રેસીપીનો જીવ તેના તાજા મસાલા અને સાંતળવાની રીત છે. ચાલો, સામગ્રી એકઠી કરીએ:
-
સરગવાની સીંગો: ૩-૪ (તાજી અને મધ્યમ જાડાઈની)
-
ડુંગળી: ૨ મોટી (ઝીણી સમારેલી)
-
ટમેટા: ૨ મધ્યમ (ખમણેલા અથવા પ્યુરી)
-
આદુ-લસણની પેસ્ટ: ૧ મોટી ચમચી
-
તેલ: ૩ મોટી ચમચી (સીંગતેલ કે સરસવનું તેલ શ્રેષ્ઠ રહે છે)
-
શેકેલી સીંગનો ભૂકો: ૨ મોટી ચમચી (ગ્રેવીને ઘટ્ટ કરવા માટે)
-
આખા મસાલા: ૧ નાની ચમચી રાઈ, ૧ નાની ચમચી જીરું, એક ચપટી હિંગ અને ૮-૧૦ મીઠા લીમડાના પાન.
-
પીસેલા મસાલા: ૧/૨ ચમચી હળદર, ૨ ચમચી કાશ્મીરી લાલ મરચું (રંગ માટે), ૧ ચમચી ધાણાજીરું પાવડર અને ૧ ચમચી ગરમ મસાલો.
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ.
-
લીલા ધાણા: ઝીણા સમારેલા.
બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ
સરગવાનું શાક બનાવવાની કળા તેને સાચી રીતે કાપવા અને મસાલા સાથે ‘પરતવા’ (સાંતળવા) માં છુપાયેલી છે.
૧. સરગવાને તૈયાર કરવો
સૌ પ્રથમ સરગવાની સીંગોને ધોઈ લો. હવે તેને ચપ્પુની મદદથી ૨-૩ ઇંચના ટુકડાઓમાં કાપી લો. ધ્યાન રહે, કાપતી વખતે સીંગોના રેશા થોડા-થોડા કાઢી લેવા, પરંતુ પૂરેપૂરી છાલ ન ઉતારવી. જો તમે આખી છાલ કાઢી નાખશો, તો રાંધતી વખતે સીંગો વિખેરાઈ જશે અને તેનો માવો ગ્રેવીમાં ભળી જશે.
૨. સીંગોને હળવી બાફવી
એક વાસણમાં પાણી ગરમ કરો, તેમાં થોડું મીઠું અને હળદર નાખો. કાપેલી સીંગોને માત્ર ૪-૫ મિનિટ માટે ઉકાળો. આનાથી સીંગોનો કાચો સ્વાદ નીકળી જાય છે અને તે મસાલાને વધુ સારી રીતે સોષે છે. આ પાણી ફેંકવું નહીં, તેનો ઉપયોગ ગ્રેવીમાં કરીશું.
૩. ખુશબૂદાર વઘાર
એક ભારે તળિયાવાળી કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. સૌથી પહેલા રાઈ અને જીરું નાખો. જ્યારે તે તતડવા લાગે, ત્યારે હિંગ અને મીઠો લીમડો નાખો. મીઠા લીમડાની સુગંધ આ મહારાષ્ટ્રીયન સ્ટાઇલ શાકની જાન હોય છે.
૪. મસાલો સાંતળવો
હવે ઝીણી સમારેલી ડુંગળી નાખો અને મધ્યમ તાપ પર તેને સોનેરી થાય ત્યાં સુધી સાંતળો. ડુંગળીને ઉતાવળમાં ન પકવવી, તેને ધીમે-ધીમે બ્રાઉન થવા દેવી. ત્યારબાદ આદુ-લસણની પેસ્ટ નાખી ૧ મિનિટ સાંતળો. હવે ટમેટાની પ્યુરી નાખો અને તેલ છૂટું પડે ત્યાં સુધી પકવો.
૫. મસાલાનો જાદુ
હવે તાપ એકદમ ધીમો કરી દો. તેમાં હળદર, લાલ મરચું અને ધાણાજીરું પાવડર ઉમેરો. થોડું પાણી નાખો જેથી મસાલા બળી ન જાય. જ્યારે મસાલામાંથી સરસ સુગંધ આવવા લાગે, ત્યારે તેમાં શેકેલી સીંગનો ભૂકો નાખો. આ ગ્રેવીને સોંધી સુગંધ અને ઘટ્ટ ટેક્સચર આપશે.
૬. સીંગોનું મિશ્રણ
તૈયાર મસાલામાં બાફેલી સરગવાની સીંગો નાખો. તેને મસાલા સાથે ૨-૩ મિનિટ સુધી બરાબર સાંતળો. હવે એ જ પાણી નાખો જેમાં સીંગો ઉકાળી હતી. ગ્રેવી કેટલી રાખવી તે તમારી પસંદ મુજબ નક્કી કરી શકાય.
૭. દમ પર પકવવું
કડાઈ પર ઢાંકણ ઢાંકી દો અને ૫-૭ મિનિટ માટે ધીમા તાપ પર ચઢવા દો. છેલ્લે ગરમ મસાલો નાખો અને ૧ મિનિટ વધુ પકવો. જ્યારે તરી (તેલનું પડ) ઉપર દેખાવા લાગે, ત્યારે સમજી લેવું કે તમારી લાજવાબ સબ્જી તૈયાર છે.
પીરસવાની સાચી રીત
આ મસાલેદાર શાકની અસલી મજા મકાઈ કે બાજરીના રોટલા સાથે આવે છે. જો તમે ભાતના શોખીન હોવ, તો જીરા રાઈસ અને ઉપરથી થોડું દેશી ઘી નાખીને તેને ખાઓ. મહારાષ્ટ્રમાં તેને અવારનવાર ‘ભાખરી’ અને ડુંગળી-લીંબુના સલાડ સાથે પીરસવામાં આવે છે.
ખાસ વાતો (Tips for Perfection)
-
સૂકું કોપરું: જો તમે થોડો વધુ પ્રયોગ કરવા માંગતા હોવ, તો સીંગના ભૂકા સાથે થોડું શેકેલું સૂકું કોપરું પણ પીસીને નાખી શકો છો.
-
ખટાશ: જો ટમેટા ઓછા ખાટા હોય, તો અંતમાં અડધા લીંબુનો રસ નાખવાથી સ્વાદ વધુ નિખરી આવશે.
-
તાજગી: સરગવો હંમેશા તાજો જ વાપરવો. જે સીંગો સુકાઈ જાય છે, તે રાંધ્યા પછી કડવી લાગી શકે છે.
સરગવાનું આ શાક માત્ર પેટ નથી ભરતું, પણ મનને પણ શાંતિ આપે છે. તેની તીખી ગ્રેવી અને સીંગોને ચાવીને ખાવાનો અનુભવ ખૂબ જ સંતોષકારક હોય છે.
