એરલાઇન્સની મનસ્વી નીતિઓ પર લગામ: હવે સંમતિ વગર ‘ક્રેડિટ શેલ’ નહીં આપી શકાય, જાણો રિફંડ અને કેન્સલેશનના બદલાયેલા નિયમો
ભારતીય આકાશમાં મુસાફરી કરનારા લાખો પ્રવાસીઓ માટે ૨૬ માર્ચ, ૨૦૨૬નો આ દિવસ એક મોટી રાહત લઈને આવ્યો છે. ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) એ વિમાની મુસાફરોને એરલાઇન્સની મનસ્વી નીતિઓ અને રિફંડની માથાકૂટમાંથી બચાવવા માટે એક નવું અને આધુનિક રેગ્યુલેટરી માળખું અમલમાં મૂક્યું છે. અત્યાર સુધી ટિકિટ કેન્સલ કરાવવી એટલે અડધા પૈસા ગુમાવવા અને રિફંડ માટે મહિનાઓ સુધી રાહ જોવી – આ એક સામાન્ય બાબત હતી, પરંતુ હવે નિયમો બદલાયા છે.
આ નવા સુધારાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એરલાઇન્સની કામગીરીમાં પારદર્શિતા લાવવાનો અને ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવાનો છે. ભલે તમે ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટમાં મુસાફરી કરતા હોવ કે ઇન્ટરનેશનલ, હવે એરલાઇન્સ ગ્રાહકોને રિફંડના નામે ફેરવી શકશે નહીં. ચાલો સમજીએ કે આ નવી ગાઈડલાઈન્સમાં તમારા માટે કયા કયા ફાયદા છુપાયેલા છે.
રિફંડની સમયમર્યાદા અને ‘ક્રેડિટ શેલ’ પર પ્રતિબંધ
નવા નિયમો મુજબ, જો તમે ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ટિકિટ બુક કરાવી હશે, તો એરલાઇને માત્ર ૭ દિવસમાં તમારા ખાતામાં પૈસા પરત કરવા પડશે. જો ટિકિટ ટ્રાવેલ એજન્ટ મારફતે લેવામાં આવી હોય, તો આ સમયમર્યાદા ૧૪ દિવસની નક્કી કરવામાં આવી છે. આ એક ઐતિહાસિક ફેરફાર છે કારણ કે અગાઉ રિફંડ મેળવવામાં મહિનાઓ નીકળી જતા હતા.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, હવે એરલાઇન્સ પ્રવાસીની સંમતિ વગર ‘ક્રેડિટ શેલ’ (Credit Shell) આપી શકશે નહીં. ઘણીવાર એરલાઇન્સ પૈસા પાછા આપવાને બદલે તેને ક્રેડિટ તરીકે જમા કરી દેતી હતી, જેનો ઉપયોગ અમુક સમય મર્યાદામાં જ કરવો પડતો હતો. હવે આ પ્રથા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. જો પ્રવાસી રોકડ કે બેંક ટ્રાન્સફર દ્વારા રિફંડ માંગે, તો કંપનીએ તે જ રીતે પૈસા પાછા આપવા પડશે. આ ઉપરાંત, કેન્સલેશન ફી પર પણ મર્યાદા (Cap) મૂકવામાં આવી છે. હવે કેન્સલેશન ચાર્જ ક્યારેય બેઝિક ભાડા અને ફ્યુઅલ સરચાર્જથી વધુ નહીં હોઈ શકે. એટલે કે, એરપોર્ટ ફી અને તમામ સરકારી ટેક્સ ગ્રાહકને પૂરેપૂરા પરત મળશે.
૪૮ કલાકની ‘લુક-ઈન’ વિન્ડો અને પેસેન્જર આસિસ્ટન્સ
પ્રવાસીઓની સુવિધા માટે DGCA એ ૪૮ કલાકની ‘લુક-ઈન’ (Look-in) વિન્ડો રજૂ કરી છે. આ નિયમ મુજબ, જો તમે ટિકિટ બુક કરાવ્યાના ૪૮ કલાકની અંદર તેને કેન્સલ કે મોડિફાય (ફેરફાર) કરવા માંગતા હોવ, તો એરલાઇન તમારી પાસેથી કોઈ પણ પ્રકારનો વધારાનો ચાર્જ વસૂલી શકશે નહીં. જોકે, આ સુવિધાનો લાભ ત્યારે જ મળશે જો તમારી ફ્લાઈટનો સમય નજીકના ભવિષ્યમાં (તાત્કાલિક) ન હોય. આ નિયમ એવા લોકો માટે વરદાન સાબિત થશે જેમના પ્લાનિંગમાં છેલ્લી ઘડીએ ફેરફાર થતા હોય છે.
ગ્રાહકોની ફરિયાદોના ત્વરિત નિરાકરણ માટે સરકારે ૨૪/૭ પેસેન્જર આસિસ્ટન્સ કંટ્રોલ રૂમ પણ શરૂ કર્યો છે. જો કોઈ એરલાઇન નવા નિયમોનું પાલન ન કરતી હોય અથવા રિફંડમાં વિલંબ કરતી હોય, તો પ્રવાસીઓ રિયલ-ટાઇમમાં પોતાની ફરિયાદ નોંધાવી શકશે. આ કંટ્રોલ રૂમ એરલાઇન્સ પર સીધી દેખરેખ રાખશે, જેનાથી જવાબદારી (Accountability) વધશે.
પારદર્શિતા અને ભવિષ્યની મુસાફરી
આ નવા ફેરફારો ભારતને વૈશ્વિક એવિએશન સ્ટાન્ડર્ડની હરોળમાં લાવી દે છે. જ્યારે મુસાફરોને ખબર હોય કે તેમના પૈસા સુરક્ષિત છે અને નિયમો સ્પષ્ટ છે, ત્યારે તેમનો એર ટ્રાવેલ પરનો વિશ્વાસ વધે છે. એરલાઇન્સ માટે પણ હવે પડકાર રહેશે કે તેઓ પોતાની સર્વિસ ક્વોલિટીમાં સુધારો કરે અને ડિજિટલ રિફંડ પ્રક્રિયાને વધુ વેગવંતી બનાવે.
