UAE એ પાકિસ્તાન પાસે પોતાના નાણાં પાછા માંગ્યા: 17 એપ્રિલ સુધીમાં દેવું ચૂકવવા અલ્ટીમેટમ, શું મિત્ર દેશે ફેરવી તોળ્યું?
એક તરફ પાકિસ્તાન મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષમાં શાંતિદૂત બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તેના પર આર્થિક સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એ પાકિસ્તાનને મોટો આંચકો આપતા 2 અબજ ડોલરની લોન 17 એપ્રિલ 2026 સુધીમાં પરત ચૂકવવાનું અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. આટલું જ નહીં, UAE એ વ્યાજ દરોમાં પણ તોતિંગ વધારો કર્યો છે, જેનાથી પાકિસ્તાનની મુશ્કેલીઓમાં અનેકગણો વધારો થયો છે.
વ્યૂહાત્મક મતભેદ અને આર્થિક દબાણ
વર્તમાન સંઘર્ષમાં પાકિસ્તાન ઈચ્છે છે કે ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચેનું યુદ્ધ જલ્દી અટકે. આ માટે તે તુર્કી અને ઇજિપ્ત જેવા દેશો સાથે સતત સંપર્કમાં છે. બીજી તરફ, યુએઈનું વલણ કંઈક અલગ છે. તે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવતા કડક પ્રહારો અને તેની પ્રાદેશિક પકડ નબળી પાડવાના પક્ષમાં હોય તેવું જણાય છે. પાકિસ્તાન આ પ્રક્રિયાને રોકવા માંગે છે, જે કદાચ યુએઈને પસંદ આવ્યું નથી. પરિણામે, યુએઈએ વર્ષ 2018માં આપેલી બે બિલિયન ડોલરની લોન પરત માંગવાનું દબાણ વધાર્યું છે.
વ્યાજ દરમાં ડબલ વધારો
સ્ટેટ બેંક ઓફ પાકિસ્તાનના ડેટા મુજબ, યુએઈ અગાઉ આ લોન પર વાર્ષિક 130 મિલિયન ડોલરનું વ્યાજ લેતું હતું. શરૂઆતમાં વ્યાજ દર 3 ટકા હતો, જે હવે વધારીને 6.5 ટકા કરી દેવામાં આવ્યો છે. જંગની સ્થિતિ વચ્ચે યુએઈએ પાકિસ્તાનને ચેતવણી આપી છે કે 17 એપ્રિલ સુધીમાં સમગ્ર રકમ વ્યાજ સહિત ચૂકવી દેવામાં આવે. જે દેશ પહેલેથી જ આર્થિક પાયમાલીના આરે છે, તેના માટે આટલી મોટી રકમ એકસાથે ભેગી કરવી લગભગ અશક્ય જણાય છે.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતો તણાવ
28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર થયેલા હુમલા બાદ સમગ્ર વિસ્તાર યુદ્ધની ઝપેટમાં છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સતત ઈરાનને નિશાન બનાવી રહ્યા છે, જ્યારે ઈરાન આ પ્રદેશમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર પ્રહાર કરી રહ્યું છે. આ જંગમાં હઝબુલ્લાહ અને હુતી બળવાખોરો પણ સક્રિય થયા છે. આવી ગંભીર સ્થિતિમાં પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક મજબૂરીઓને કારણે રાજદ્વારી રીતે પણ નબળું પડતું દેખાઈ રહ્યું છે.
શાંતિ પ્રક્રિયામાં પાકિસ્તાનના સ્થાને રશિયાની એન્ટ્રી
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતી કરાવવાના પ્રયાસોમાં પાકિસ્તાન નિષ્ફળ જતું હોય તેવું લાગે છે. હવે આ પ્રક્રિયામાં રશિયાએ મજબૂત એન્ટ્રી લીધી છે. રશિયન પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિને પોતે શાંતિ સ્થાપવાની કમાન સંભાળી છે. પુતિનના પ્રેસ સેક્રેટરી દિમિત્રી પેસ્કોવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રશિયા મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા લાવવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેશે. પાકિસ્તાન જે ભૂમિકા ભજવવા માંગતું હતું, તે હવે રશિયાના હાથમાં જતી રહી છે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પાકિસ્તાનનું કદ ઘટી રહ્યું છે.
આ સંજોગોમાં પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો પડકાર 17 એપ્રિલની ડેડલાઇન છે. જો તે યુએઈના પૈસા પાછા નહીં આપી શકે, તો તેના બાકીના મિત્ર દેશો સાથેના સંબંધો પર પણ તેની માઠી અસર પડી શકે છે.
