સોનામાં રોકાણનો રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો! વર્ષ 2026 ના માત્ર 3 મહિનામાં ઠલવાયા ₹31,561 કરોડ, જાણો કેમ?
દુનિયાના આર્થિક મંચ પર જ્યારે પણ અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાય છે, ત્યારે રોકાણકારોની નજર એવા ઠેકાણાની શોધમાં હોય છે જે માત્ર તેમની મૂડીને સુરક્ષિત જ ન રાખે, પરંતુ પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં પણ મજબૂત વળતર આપી શકે. વર્ષ 2026 ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાના (જાન્યુઆરી-માર્ચ) આંકડા સાક્ષી પૂરે છે કે ભારતીય રોકાણકારો માટે તે ‘સુરક્ષિત ઠેકાણું’ (Safe Haven) ફરી એકવાર સોનું સાબિત થયું છે.
એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (Amfi) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડાઓએ બજારના વિશ્લેષકોને ચોંકાવી દીધા છે. માર્ચ 2026 માં પૂરા થયેલા ત્રિમાસિક ગાળામાં ગોલ્ડ એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સ (Gold ETFs) માં કુલ 31,561 કરોડ રૂપિયા નું અધધ રોકાણ જોવા મળ્યું હતું. આ આંકડો ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાના (માર્ચ 2025) 5,654 કરોડ રૂપિયાની સરખામણીએ લગભગ છ ગણો વધુ છે.
રોકાણમાં ભારે ઉછાળા પાછળના સમીકરણો
સોનાની આ ચમક પાછળ કોઈ એક કારણ નથી, પરંતુ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પરિસ્થિતિઓનું એક જટિલ કારણ છે:
ભૂ-રાજકીય તણાવ (Geo-political Tension): આ રોકાણનું સૌથી મોટું અને પ્રાથમિક કારણ વિશ્વના વિવિધ ભાગોમાં ચાલી રહેલ ભૂ-રાજકીય તણાવ છે. જ્યારે પણ યુદ્ધની સ્થિતિ કે બે દેશો વચ્ચે સંઘર્ષ વધે છે, ત્યારે કરન્સી અને શેરબજારમાં ભારે અસ્થિરતા આવે છે. આવા વાતાવરણમાં રોકાણકારો જોખમ ઘટાડવા માટે ‘ગોલ્ડ’ ને સૌથી વધુ ભરોસાપાત્ર માને છે.
પોર્ટફોલિયો ડાયવર્સિફિકેશન: આધુનિક રોકાણકાર હવે માત્ર શેરબજાર કે રિયલ એસ્ટેટ પર નિર્ભર રહેવા માંગતો નથી. જાન્યુઆરીમાં આવેલા ભારે રોકાણ પાછળ ‘જોખમથી બચવાની વૃત્તિ’ (Risk Aversion) અને પોર્ટફોલિયોને ફરીથી સંતુલિત કરવાની (Rebalancing) ઈચ્છા મુખ્ય રહી છે.
આંકડાની જુબાની: ત્રિમાસિક વિરુદ્ધ માસિક ગતિ
જો આપણે ત્રિમાસિક ધોરણે (Q-o-Q) જોઈએ તો, રોકાણમાં 36 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. જોકે, માર્ચ મહિનાના આંકડા જોઈએ તો ગતિ થોડી ધીમી પડી છે:
- જાન્યુઆરી 2026: 24,040 કરોડ રૂપિયા (વિક્રમી શરૂઆત)
- ફેબ્રુઆરી 2026: 5,255 કરોડ રૂપિયા
- માર્ચ 2026: 2,266 કરોડ રૂપિયા
માર્ચમાં જોવા મળેલી આ સુસ્તી પાછળ જાણકારોનું માનવું છે કે વર્ષની શરૂઆત એટલી ધમાકેદાર રહી કે ત્યારબાદ સ્થિતિ સામાન્ય થવી સ્વાભાવિક હતી.
એસેટ્સ અન્ડર મેનેજમેન્ટ (AUM) માં રેકોર્ડ વધારો
ગોલ્ડ ETF ની લોકપ્રિયતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે આ કેટેગરીનું કુલ એસેટ બેઝ (AUM) એક વર્ષમાં લગભગ ત્રણ ગણું વધી ગયું છે. માર્ચ 2025 માં જે 58,888 કરોડ રૂપિયા હતું, તે માર્ચ 2026 ના અંત સુધીમાં ઉછળીને 1.71 લાખ કરોડ રૂપિયા ના જાદુઈ આંકડાને સ્પર્શી ગયું છે. રોકાણકારોના ખાતા (ફોલિયો) ની સંખ્યા પણ 69.69 લાખથી વધીને 1.24 કરોડ થઈ ગઈ છે.
શું હોય છે ગોલ્ડ ETF?
ગોલ્ડ ETF એ રોકાણનું એવું માધ્યમ છે જે સ્થાનિક બજારમાં સોનાના ભાવને ટ્રેક કરે છે.
પારદર્શિતા: તેનો એક યુનિટ 1 ગ્રામ શુદ્ધ સોના બરાબર હોય છે.
તરલતા (Liquidity): તમે તેને શેરની જેમ ગમે ત્યારે સ્ટોક એક્સચેન્જ પર વેચી કે ખરીદી શકો છો.
સુરક્ષા: તે ડિજિટલ (ડીમેટ) સ્વરૂપમાં હોવાથી ચોરી કે ભેળસેળનો કોઈ ડર રહેતો નથી.
