ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના જંગમાં ઇન્ટરનેટ કેબલ્સ સોફ્ટ ટાર્ગેટ

હોર્મુઝમાં ‘ડેટા વોર’: શું સમુદ્રના પેટાળમાં છુપાયેલું ઇન્ટરનેટ કેબલ નેટવર્ક આગામી લક્ષ્ય છે?

ઐતિહાસિક રીતે, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) વિશ્વના તેલ પુરવઠા માટેનું સૌથી મહત્વનું ગળું માનવામાં આવે છે. પરંતુ ૨૦૨૬માં આ માર્ગ માત્ર ટેન્કરો માટે જ નહીં, પણ ડિજિટલ ડેટા માટે પણ એટલો જ અનિવાર્ય બની ગયો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના વધતા તણાવ દરમિયાન, ઈરાની ન્યૂઝ એજન્સી તસ્નીમે એક ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે કે આ વિસ્તારના સમુદ્રના પેટાળમાં બિછાવેલા ઇન્ટરનેટ કેબલ્સ અત્યંત સંવેદનશીલ સ્થિતિમાં છે. જો આ કેબલ્સને કોઈ નુકસાન પહોંચાડવામાં આવે, તો તે માત્ર ગલ્ફ દેશો જ નહીં, પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ડિજિટલ હાહાકાર મચાવી શકે છે.

કેમ મહત્વના છે આ સબમરીન કેબલ્સ?

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની નીચેથી FALCON, AAE-1, TGN-Gulf અને SEA-ME-WE જેવી વિશાળ કેબલ સિસ્ટમ્સ પસાર થાય છે. આ કેબલ્સ યુએઈ, કતાર, બહેરીન, કુવૈત અને સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશોને બાકીની દુનિયા સાથે જોડે છે.

• બેંકિંગ અને નાણાકીય વ્યવહાર: વૈશ્વિક નાણાકીય વ્યવહારો માટે જરૂરી હાઈ-સ્પીડ ડેટા આ કેબલ્સ દ્વારા જ વહે છે.

• ક્લાઉડ સર્વિસીસ: એમેઝોન (AWS) અને ગૂગલ જેવા જાયન્ટ્સના ડેટા સેન્ટરો આ કનેક્ટિવિટી પર નિર્ભર છે.

• દૈનિક જીવન: સોશિયલ મીડિયાથી લઈને ઓનલાઇન મીટિંગ્સ અને સરકારી સેવાઓ બધું જ આ ‘અદ્રશ્ય’ તાર પર ટકેલું છે.

એક સાથે અનેક દેશોમાં અંધારપટની આશંકા

રિપોર્ટ મુજબ, ચિંતાની વાત એ છે કે આ બધા જ કેબલ્સ એક અત્યંત સાંકડા ભૌગોલિક વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. જો ઈરાદાપૂર્વક કે આકસ્મિક રીતે અહીં વિસ્ફોટ કે તોડફોડ કરવામાં આવે, તો એક સાથે અનેક કેબલ્સ કપાઈ શકે છે. ૨૦૨૪ અને ૨૦૨૫માં લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં આવી ઘટનાઓ બની ચૂકી છે, જેમાં હુતી બળવાખોરો દ્વારા કેબલ્સને નિશાન બનાવાયા હોવાની આશંકા હતી. તે સમયે ઇન્ટરનેટ રિપેર કરવામાં મહિનાઓ લાગ્યા હતા કારણ કે સમુદ્રના ઊંડાણમાં સમારકામ કરવું અત્યંત જોખમી અને જટિલ પ્રક્રિયા છે.

ટ્રમ્પનો મોટો ખુલાસો: ઈરાન સાથેની દુશ્મની વચ્ચે અમેરિકાએ નક્કી કરી દીધી લક્ષ્મણ રેખા

પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પર તુર્કિએનું ખુલ્લું સમર્થન: ભારત માટે શું છે સંદેશ?

ડેટા સેન્ટરો પર ડ્રોન હુમલાનો ભય

માત્ર કેબલ્સ જ નહીં, પણ જમીન પર રહેલા ડેટા લેન્ડિંગ સ્ટેશનો પણ ખતરામાં છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઈરાની ડ્રોન હુમલાઓએ યુએઈ અને બહેરીનમાં આવેલા મહત્વના ટેક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નિશાન બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હોવાનું મનાય છે. જો એમેઝોન કે અન્ય ક્લાઉડ સર્વિસના સર્વર રૂમ પર હુમલો થાય, તો કરોડો લોકોનો ડેટા જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. આ ડિજિટલ યુગમાં, કોઈ દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમ કે કમ્યુનિકેશનને ઠપ્પ કરવું એ પરમાણુ હુમલા જેટલું જ ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે.

ઈરાનની ચેતવણી પાછળનો વ્યૂહાત્મક હેતુ

નિષ્ણાતો માને છે કે તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સી દ્વારા કેબલ રૂટ્સ, ડેટા સેન્ટરો અને લેન્ડિંગ સ્ટેશનોની વિગતો જાહેર કરવી એ અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોને એક પ્રકારની ગર્ભિત ધમકી છે. ઈરાન આ રીતે બતાવવા માંગે છે કે જો તેના પર લશ્કરી દબાણ વધારવામાં આવશે, તો તેની પાસે દુનિયાની ડિજિટલ નસ કાપવાની શક્તિ છે. આ ‘હાઇબ્રિડ વોરફેર’ ની નવી રણનીતિ છે, જેમાં હથિયારો સાથે ડેટાનો પણ ઉપયોગ થાય છે.

ભારત પર શું અસર થઈ શકે?

ભારત માટે પણ આ સમાચાર ચિંતાજનક છે. મધ્ય પૂર્વના દેશો સાથે ભારતના વ્યાપારિક અને ડિજિટલ સંબંધો ગાઢ છે. જો હોર્મુઝમાં ડેટા આઉટેજ થાય, તો ભારતથી યુરોપ અને આફ્રિકા તરફ જતો ઘણો ડેટા ટ્રાફિક પ્રભાવિત થઈ શકે છે, જેનાથી ઇન્ટરનેટની ઝડપ ધીમી પડી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય કોલિંગ તથા પેમેન્ટ સર્વિસમાં વિક્ષેપ પડી શકે છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં અત્યારે માત્ર ગોળીબારનો જ અવાજ નથી, પણ ડિજિટલ વિશ્વના પતનનો ભય પણ ગુંજી રહ્યો છે. જો સંવાદ દ્વારા આ સંકટનો ઉકેલ નહીં આવે, તો ૨૦૨૬નું આ યુદ્ધ ઇતિહાસમાં પ્રથમ ‘વૈશ્વિક ડેટા બ્લેકઆઉટ’ તરીકે નોંધાઈ શકે છે. ઇન્ટરનેટ એ આધુનિક સભ્યતાની કરોડરજ્જુ છે, અને જો તે તૂટશે તો તેની કિંમત સમગ્ર માનવજાતે ચૂકવવી પડશે.

“જો હું ન હોત તો તું જેલમાં હોત…” – ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂને કેમ આપવી પડી આવી કડક ચેતવણી?

મધ્ય-પૂર્વમાં ફરી યુદ્ધના ભણકારા: બૈરૂત પર હુમલો થયો તો ઈરાન નહીં બેસે ચૂપ