અમેરિકાનો લશ્કરી પડકાર: શસ્ત્રોના ખાલી થતા ભંડાર વચ્ચે ટ્રમ્પની યુદ્ધવિરામ માટેની મથામણ
૨૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬ની સ્થિતિએ પશ્ચિમ એશિયાનું રણમેદાન હવે માત્ર સૈનિકોની શક્તિનું જ નહીં, પણ શસ્ત્રોના ઉત્પાદન અને સપ્લાય ચેઈનનું મેદાન બની ગયું છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ૨૧ એપ્રિલની સમયમર્યાદાના થોડા કલાકો પહેલા જ ઈરાન સાથેનો યુદ્ધવિરામ એકપક્ષીય રીતે લંબાવ્યો છે. એપ્રિલ મહિનામાં જ આ બીજી વખત છે જ્યારે ટ્રમ્પે પીછેહઠનો સંકેત આપ્યો હોય. અગાઉ ૭ એપ્રિલે પણ ૧૫ દિવસનો યુદ્ધવિરામ લાદવામાં આવ્યો હતો. આ ઘટનાક્રમ સૂચવે છે કે અમેરિકા હવે આ યુદ્ધને શક્ય તેટલી વહેલી તકે ખતમ કરવા ઈચ્છે છે, કારણ કે તેના અત્યાધુનિક શસ્ત્રોનો સ્ટોક ચિંતાજનક રીતે ઘટી રહ્યો છે.
મિસાઈલ ભંડારમાં ભયંકર ઘટાડો
સીએનએન અને પેન્ટાગોનના આંતરિક અહેવાલો મુજબ, ઈરાન સાથેના તીવ્ર સંઘર્ષમાં અમેરિકાએ તેના મુખ્ય મિસાઈલ ભંડારનો આશરે ૫૦% ભાગ વાપરી નાખ્યો છે.
-
ચોકસાઈ સ્ટ્રાઈક મિસાઈલ: ૪૫% સ્ટોક ખતમ થયો છે.
-
THAAD અને પેટ્રિઅટ: ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલોનો ૫૦% જથ્થો વપરાઈ ગયો છે.
-
ટોમાહોક મિસાઈલ: લગભગ ૩૦% ભંડારનો ઉપયોગ થઈ ચૂક્યો છે. નોંધનીય છે કે આ મિસાઈલોને ફરીથી બનાવવા કે બદલવામાં ૩ થી ૫ વર્ષનો સમય લાગે છે. યુએસ નેવીએ ઈરાન વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીમાં ૧,૦૦૦ થી વધુ ટોમાહોક લેન્ડ એટેક મિસાઇલ (TLM) છોડી છે, જેની સામે ઉત્પાદન દર અત્યંત ધીમો છે.
હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી પરનું દબાણ
ઈરાન દ્વારા છોડવામાં આવતી બેલિસ્ટિક અને હાઈપરસોનિક મિસાઈલોને અટકાવવા માટે અમેરિકાએ તેની શ્રેષ્ઠ સંરક્ષણ પ્રણાલીઓ પેટ્રિઅટ PAC-3 અને THAAD તૈનાત કરી છે. મોટો ખર્ચ અને અછત: ઈરાનની દરેક એક મિસાઈલને તોડી પાડવા માટે અમેરિકાને ૨ થી ૪ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલ છોડવી પડે છે. ઈરાને હવે ક્લસ્ટર બોમ્બ અને હાઈપરસોનિક ગ્લાઈડ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ શરૂ કરતા અમેરિકાએ વધુ સંખ્યામાં ઇન્ટરસેપ્ટર વાપરવા પડી રહ્યા છે. ગલ્ફમાં આવેલા યુએસ બેઝ (UAE સિવાયના) પાસે હવે ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઈલોની ભારે અછત છે. અમેરિકા વર્ષે માત્ર ૧૦૦ આવી મિસાઈલો બનાવે છે, જ્યારે યુદ્ધની જરૂરિયાત તેના કરતા અનેકગણી વધારે છે.
વૈશ્વિક સુરક્ષા પર અસર: જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા સાથેનો પેચ
શસ્ત્રોની અછતને પહોંચી વળવા માટે ટ્રમ્પ પ્રશાસન હવે જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયામાં તૈનાત કરેલી પેટ્રિઅટ મિસાઈલોને ગલ્ફ તરફ વાળવાનું વિચારી રહ્યું છે. જો આવું થશે, તો હિંદ-પ્રશાંત (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં અમેરિકાનું વર્ચસ્વ નબળું પડશે અને ચીન જેવી શક્તિઓને મોકળું મેદાન મળી શકે છે. જાપાનને પહેલેથી જ જાણ કરવામાં આવી છે કે તેને મળનારી ૪૦૦ ટોમાહોક મિસાઈલોની ડિલિવરીમાં ઈરાન યુદ્ધના કારણે વિલંબ થઈ શકે છે.
ઈરાનનું આક્રમક વલણ અને અમેરિકાના વિકલ્પો
બીજી તરફ, ઈરાન પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી. તેણે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખ્યું છે અને હવે તે વૈશ્વિક ડેટા કનેક્ટિવિટીના આધાર એવા સમુદ્રી કેબલ્સને કાપવાની ધમકી આપી રહ્યું છે. હુથી બળવાખોરોએ બાબ-અલ-મંડેબ બંદર બંધ કરવાની જે ચેતવણી આપી છે, તે વૈશ્વિક વેપારના ૧૨% હિસ્સાને અસર કરી શકે છે.
અમેરિકામાં ઉચ્ચ અધિકારીઓની સામૂહિક નિવૃત્તિ અને વ્હાઇટ હાઉસના વિઝન વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરે છે કે અમેરિકી સૈન્ય હવે આ અનિશ્ચિત યુદ્ધથી થાકી રહ્યું છે. ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલવા તૈયાર થાય, જેથી તેઓ વિજયની જાહેરાત કરીને સન્માનજનક રીતે આ યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળી શકે.
૨૭ એપ્રિલ ૨૦૨૬નો આ દિવસ અમેરિકા માટે આત્મચિંતનનો દિવસ છે. શસ્ત્રોનો ભંડાર ખાલી થવો એ માત્ર લશ્કરી સમસ્યા નથી, પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો ગંભીર મુદ્દો છે. જો ટ્રમ્પ જલ્દી કોઈ મજબૂત શાંતિ કરાર નહીં કરે, તો અમેરિકાની છબી અને શક્તિ બંનેને વૈશ્વિક સ્તરે મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. ઈરાન યુદ્ધ હવે માત્ર ગોળીબારનું યુદ્ધ નથી રહ્યું, તે ધીરજ અને સંસાધનોનું યુદ્ધ બની ગયું છે.
