દુનિયા આખી જોતી રહી ગઈ! ભારતીય નિકાસ 81 લાખ કરોડને પાર, જાણો કયા સેક્ટરમાં થઈ સૌથી વધુ કમાણી
ભારતીય અર્થતંત્ર માટે અત્યારે ચારેતરફથી સારા સમાચાર આવી રહ્યા છે. એક બાજુ શેરબજાર નવી ઊંચાઈઓ સર કરી રહ્યું છે અને રૂપિયો મજબૂત થઈ રહ્યો છે, તો બીજી બાજુ નિકાસ (Export) ના મોરચે પણ ભારતે વિશ્વભરમાં ડંકો વગાડ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ ના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ છતાં ભારતની નિકાસમાં જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા બુધવારે જાહેર કરાયેલા આંકડાઓ મુજબ, ભારતે નિકાસના ક્ષેત્રમાં એક નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે. સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે, ગયા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ભારતે દર એક મિનિટે સરેરાશ ૧૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુની કિંમતની વસ્તુઓ અને સેવાઓની નિકાસ કરી છે.
નિકાસમાં ૪.૬ ટકાની મજબૂત વૃદ્ધિ
સરકાર દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા સુધારેલા આંકડાઓ અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં ભારતની કુલ નિકાસ (સામાન અને સેવાઓ બંને મળીને) ૮૬૩.૧૧ અબજ ડોલર એટલે કે અંદાજે ૮૧.૪૨ લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ અત્યાર સુધીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. અગાઉના વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં આ આંકડો ૮૨૫.૨૬ અબજ ડોલર હતો, જેની સરખામણીએ આ વખતે ૪.૬ ટકાની વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે.
આ આંકડાઓની વિશાળતા સમજવા માટે તેને સમયના આધારે આ રીતે વિભાજિત કરી શકાય:
-
દરરોજની નિકાસ: ૨૨,૩૨૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુ.
-
દર કલાકની નિકાસ: ૯૩૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ.
-
દર મિનિટની નિકાસ: ૧૫.૫૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ.
વસ્તુઓ (Merchandise) ની નિકાસમાં પણ ઉછાળો
વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય ચેઈનમાં અવરોધો અને આર્થિક પડકારો હોવા છતાં, ભારતીય ચીજવસ્તુઓની વિદેશમાં માંગ જળવાઈ રહી છે. આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં માલની નિકાસ ૪૩૭.૭૦ અબજ ડોલર હતી, જે ૨૦૨૫-૨૬ માં વધીને ૪૪૧.૭૮ અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે.
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, વિશ્વના ઘણા દેશોમાં મંદી જેવો માહોલ હોવા છતાં ભારતીય ઉત્પાદનોએ પોતાની ગતિ જાળવી રાખી છે. ખાસ કરીને એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, કેમિકલ્સ અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા ક્ષેત્રોએ કુલ નિકાસ બાસ્કેટમાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે.
સેવા ક્ષેત્ર (Service Sector) નો શાનદાર દેખાવ
ભારતની નિકાસ ગાડીમાં સૌથી મોટું એન્જિન ‘સર્વિસ સેક્ટર’ સાબિત થયું છે. સેવાઓની નિકાસમાં વાર્ષિક ધોરણે ૮.૭૧ ટકાની શાનદાર વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
-
વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ માં સેવાની નિકાસ ૩૮૭.૫૫ અબજ ડોલર હતી.
-
વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માં તે વધીને ૪૨૧.૩૨ અબજ ડોલર ના ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
અધિકારીઓએ ઉમેર્યું કે, આ તેજી મુખ્યત્વે આઈટી (IT), બિઝનેસ સોલ્યુશન્સ અને પ્રોફેશનલ એક્સપર્ટાઇઝ જેવી સેવાઓની વધતી જતી વૈશ્વિક માંગને આભારી છે. વિશ્વ હવે ભારતને માત્ર એક સસ્તા મજૂર બજાર તરીકે નહીં, પરંતુ હાઈ-ટેક સોલ્યુશન્સ પ્રોવાઈડર તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
આ સિદ્ધિના કારણો અને ભવિષ્યની રાહ
ભારતની આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ પાછળ મુખ્યત્વે સરકારની નિકાસલક્ષી નીતિઓ, ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અભિયાન અને વૈશ્વિક કંપનીઓનું ચીન સિવાયના અન્ય વિકલ્પો (China Plus One Strategy) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જવાબદાર છે.
વાણિજ્ય મંત્રાલયનું માનવું છે કે જો નિકાસની આ ગતિ ચાલુ રહેશે, તો ભારત આગામી થોડા વર્ષોમાં ૨ ટ્રિલિયન ડોલરના નિકાસ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધશે. આંકડાઓ માત્ર સંખ્યા નથી, પરંતુ તે ભારતીય અર્થતંત્રની મજબૂતી અને વૈશ્વિક બજારમાં વધતા વિશ્વાસનું પ્રતીક છે.
