અમેરિકામાં પેટ્રોલના ભાવ 50% વધ્યા, ઈરાન યુદ્ધની વૈશ્વિક અસર.

યુએસમાં ઇંધણ મોંઘું થતા સામાન્ય જનતા ત્રાહિમામ, ટ્રમ્પના નિર્ણયો પર ઉઠ્યા સવાલ.

વૈશ્વિક રાજકારણ અને યુદ્ધની અસરો કેટલી ભયાનક હોઈ શકે છે, તેનો જીવંત પુરાવો હાલમાં અમેરિકામાં જોવા મળી રહ્યો છે. ઈરાન સાથેના તણાવ અને યુદ્ધ જેવી સ્થિતિએ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી દેશ ગણાતા અમેરિકાને પણ આર્થિક રીતે હચમચાવી દીધું છે. ખાસ કરીને ઈંધણના ભાવમાં થયેલો તોતિંગ વધારો સામાન્ય જનતા માટે આફત બનીને તૂટી પડ્યો છે. મે ૨૦૨૬ના આંકડાઓ મુજબ, અમેરિકામાં પેટ્રોલના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ૫૦% થી વધુનો વધારો ઝીંકાયો છે, જેના કારણે લોકોમાં ભારે રોષ અને ચિંતા જોવા મળી રહી છે

ભાવમાં ઐતિહાસિક વધારો

અમેરિકન ઓટોમોબાઈલ એસોસિએશન (AAA) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રેગ્યુલર ગેસોલિનનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ ગેલન $૪.૪૮ થી $૪.૫૧ સુધી પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો માત્ર આંકડો નથી, પરંતુ અમેરિકન નાગરિકોના ખિસ્સા પર પડતો મસમોટો બોજ છે. ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ માં જ્યારે ઈરાન યુદ્ધની શરૂઆત થઈ ત્યારે સરેરાશ કિંમત $૨.૯૬ હતી, જે હવે વધીને ૫૩ ટકા જેટલી વધી ગઈ છે. છેલ્લા એક અઠવાડિયામાં જ ભાવમાં ૩૧ સેન્ટનો વધારો થયો છે.

ભૌગોલિક તફાવત: ક્યાં કેટલો ભાવ?

અમેરિકાના વિવિધ રાજ્યોમાં પેટ્રોલના ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળી રહ્યો છે:

• સૌથી મોંઘા રાજ્યો: કેલિફોર્નિયામાં મોંઘવારીની સૌથી વધુ અસર જોવા મળી રહી છે, જ્યાં સરેરાશ કિંમત $૬.૧૭ પ્રતિ ગેલન પર પહોંચી છે. વોશિંગ્ટનમાં $૫.૭૬ અને હવાઈમાં $૫.૬૬ પ્રતિ ગેલન ભાવ છે.

• તુલનાત્મક રીતે સસ્તા રાજ્યો: ઓક્લાહોમા, કેન્સાસ અને જ્યોર્જિયા જેવા રાજ્યોમાં ભાવ હજુ પણ નિયંત્રણમાં છે, જ્યાં કિંમતો $૩.૭૦ થી $૩.૮૯ પ્રતિ ગેલન વચ્ચે છે.

શા માટે વધી રહ્યા છે ભાવ?

આ ભાવવધારા પાછળ મુખ્યત્વે બે કારણો જવાબદાર છે. પ્રથમ, ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલું ઈરાન યુદ્ધ અને બીજું, ઈરાન દ્વારા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ પર કરવામાં આવેલી નાકાબંધી. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વના તેલ પુરવઠા માટેનો સૌથી મહત્વનો જળમાર્ગ છે, જ્યાંથી ૨૦% ક્રૂડ ઓઈલ પસાર થાય છે. આ નાકાબંધીને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ $૧૦૦ થી $૧૧૨ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા છે. પેટ્રોલની કિંમત નક્કી કરવામાં કાચા તેલનો હિસ્સો ૫૧% હોવાથી, તેની સીધી અસર સામાન્ય જનતા પર પડી રહી છે.

સામાન્ય જનતા પર અસર

વધતા ભાવોને કારણે મધ્યમ અને ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારોની હાલત કફોડી બની છે. એક અંદાજ મુજબ, અમેરિકામાં ઘણા પરિવારો પોતાની કુલ આવકનો ૧૦% ભાગ માત્ર ઇંધણ પાછળ ખર્ચ કરી રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે લોકોએ તેમની જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવાની ફરજ પડી છે. લગભગ ૪૪% અમેરિકનોએ બિનજરૂરી મુસાફરી ટાળી દીધી છે અથવા વાહન ચલાવવાનું ઘટાડી દીધું છે. ટ્રમ્પ સરકારના વિદેશ નીતિના નિર્ણયોની અસર હવે સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.