બજાર ભાવ કરતાં ૮.૫% સસ્તો શેર! સેન્ટ્રલ બેંકમાં સરકારે લીધો આ મોટો નિર્ણય, સોમવારથી થશે મોટી હલચલ!
ભારતીય શેરબજારમાં અવારનવાર સરકારી કંપનીઓ અને બેંકોના ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Disinvestment) ને લઈને મોટા નિર્ણયો લેવાતા હોય છે. આ ક્રમમાં જાહેર ક્ષેત્રની પ્રતિષ્ઠિત સરકારી બેંક સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (Central Bank of India – CBI) ના શેર આજે બજારમાં ભારે ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે આ મોટી સરકારી બેંકમાં પોતાની ૮% (આઠ ટકા) જેટલી મોટી હિસ્સેદારી વેચવાનો આખરી નિર્ણય લીધો છે. સરકાર આ હિસ્સો ઓફર ફોર સેલ (OFS) ના માધ્યમથી વેચવા જઈ રહી છે.
સરકારના આ મોટા આર્થિક કદમને તેના વાર્ષિક ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન (વિનિવેશ યોજના) અને શેરબજારના નિયમો અનુસાર બેંકમાં પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ (જાહેર હિસ્સેદારી) વધારવાની વ્યૂહાત્મક રણનીતિના એક ભાગ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. આ ઓફરની સૌથી ખાસ અને મહત્વની વાત એ છે કે, આમાં માત્ર મોટા સંસ્થાકીય રોકાણકારો જ નહીં, પરંતુ દેશના સામાન્ય રિટેલ રોકાણકારો (માર્કેટના નાના રોકાણકારો) અને ખુદ સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના કર્મચારીઓને પણ સસ્તા ભાવે શેર ખરીદવાની સુવર્ણ તક મળવા જઈ રહી છે.
OFS ક્યારે ખુલશે? મહત્વની તારીખો અને ડિસ્કાઉન્ટ ભાવ
કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, આ ઓફર ફોર સેલ (OFS) અલગ-અલગ વર્ગો માટે બે તબક્કામાં ખોલવામાં આવશે:
-
બિન-રિટેલ રોકાણકારો (Non-Retail Investors): મોટા અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો માટે આ OFS ૨૨ મે ૨૦૨”૬” ના રોજ ખુલશે, જ્યાં તેઓ પોતાની મોટી બોલી લગાવી શકશે.
-
રિટેલ રોકાણકારો અને બેંક કર્મચારીઓ: દેશના સામાન્ય રોકાણકારો અને બેંકના સ્ટાફ માટે આ વિન્ડો ૨૫ મે ૨૦૨”૬” ના રોજ ખોલવામાં આવશે.
આકર્ષક ફ્લોર પ્રાઇસ: સરકારે આ OFS માટે પ્રતિ શેર ૩૧ રૂપિયાની ફ્લોર પ્રાઇસ (Floor Price) નક્કી કરી છે. જો આપણે બેંકના અગાઉના બંધ ભાવ (લાસ્ટ ક્લોઝિંગ પ્રાઇસ) ૩૩.૯૪ રૂપિયા સાથે આની સરખામણી કરીએ, તો આ કિંમત બજાર ભાવ કરતાં આશરે ૮.૫% (સાડા આઠ ટકા) જેટલી ઓછી છે. આ મોટા ડિસ્કાઉન્ટને કારણે નાના રોકાણકારો માટે આ શેરમાં એન્ટ્રી મારવાની ખૂબ જ આકર્ષક અને નફાકારક તક ઊભી થઈ છે.
સરકાર કુલ કેટલો હિસ્સો વેચશે? ‘ગ્રીન શૂ ઓપ્શન’ ની ગણતરી
સરકાર આ હિસ્સેદારી વેચવાની પ્રક્રિયા ખૂબ જ આયોજિત રીતે કરી રહી છે. આ વેચાણને બે મુખ્ય ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે:
૧. પ્રથમ તબક્કો (બેઝ સાઈઝ): સરકાર પહેલા તબક્કામાં બેંકની ૪% હિસ્સેદારી બજારમાં વેચશે. ૨. બીજો તબક્કો (ગ્રીન શૂ ઓપ્શન): આ ઉપરાંત, સરકારે વધારાની ૪% હિસ્સેદારી ‘ગ્રીન શૂ ઓપ્શન’ (Green Shoe Option) હેઠળ અનામત રાખી છે.
આનો અર્થ એ થાય છે કે જો ૨૨ અને ૨૫ મે ના રોજ રોકાણકારો તરફથી આ શેર ખરીદવા માટે ભારે માંગ (High Demand) જોવા મળશે, તો સરકાર વધારાનો ૪% હિસ્સો પણ વેચી દેશે. આ સ્થિતિમાં સરકાર કુલ મળીને પૂરેપૂરો ૮% હિસ્સો ઓપન માર્કેટમાં વેચી દેશે. તમને જણાવી દઈએ કે હાલમાં આ સરકારી બેંકમાં કેન્દ્ર સરકારની કુલ ભાગીદારી આશરે ૮૯.૨૭% જેટલી ખૂબ જ મજબૂત છે. આ વેચાણ પછી પણ બેંક પર સરકારનું જ પ્રભુત્વ રહેશે.
રિટેલ રોકાણકારો અને બેંક કર્મચારીઓ માટે વિશેષ લાભ
સામાન્ય રીતે મોટા આઈપીઓ કે ઓએફએસમાં મોટા રોકાણકારો બધી બાજી મારી જતા હોય છે, પરંતુ સરકારે આ વખતે નાના રોકાણકારો અને પોતાના સ્ટાફનું ખાસ ધ્યાન રાખ્યું છે:
-
રિટેલ ક્વોટા: આ આખા OFS માંથી ઓછામાં ઓછા ૧૦% શેર ખાસ કરીને રિટેલ રોકાણકારો માટે અનામત (Reserve) રાખવામાં આવ્યા છે, જેથી સામાન્ય લોકોને શેર ફાળવણીમાં સરળતા રહે.
-
કર્મચારીઓ માટે ફાળવણી: સેન્ટ્રલ બેંકના કર્મચારીઓ માટે ૭૫ લાખ શેર અલગથી અલગ રાખવામાં આવ્યા છે. બેંકનો કોઈપણ કર્મચારી વધુમાં વધુ ૫ લાખ રૂપિયા સુધીના શેર માટે અરજી કરી શકશે.
-
કટ-ઓફ પ્રાઇસનો વિકલ્પ: રિટેલ રોકાણકારોને આમાં ‘કટ-ઓફ પ્રાઇસ’ (Cut-off Price) પર બોલી લગાવવાનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ પણ આપવામાં આવશે, જેથી તેમને શેર મળવાની શક્યતાઓ ઘણી વધી જાય છે.
શેરબજાર પર કેવી અસરો જોવા મળી શકે? વિશ્લેષકોનો મત
બજારના આર્થિક નિષ્ણાતો અને માર્કેટ એક્સપર્ટ્સનું માનવું છે કે, આ OFS ની જાહેરાત બાદ આગામી થોડા દિવસો સુધી સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના શેરમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ (Volatility) જોવા મળી શકે છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે પણ કોઈ કંપની કે બેંકનો OFS બજાર ભાવ કરતાં નીચી કિંમતે આવે છે, ત્યારે ટૂંકા ગાળા માટે શેરના ભાવ ફ્લોર પ્રાઇસની નજીક જવાનો પ્રયત્ન કરતા હોય છે.
