8મું પગાર પંચ અને લઘુત્તમ વેતનની નવી વૈજ્ઞાનિક વ્યાખ્યા: શું બદલાશે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનું નસીબ?
8મા પગાર પંચની રચના સાથે જ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના વેતનમાં વધારાને લઈને દેશમાં એક નવી અને ખૂબ જ રસપ્રદ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. સામાન્ય રીતે પગાર પંચોની ચર્ચા માત્ર મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અથવા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સુધી સીમિત રહેતી હતી, પરંતુ આ વખતે કેન્દ્રીય કર્મચારી યુનિયનોએ એક અલગ જ રસ્તો અપનાવ્યો છે. તેઓ હવે માત્ર મોંઘવારીનો હવાલો નથી આપી રહ્યા, પરંતુ તેમણે વેતનની ગણતરી માટે ‘કેલરી’ અને ‘ફૂડ બાસ્કેટ’નો વૈજ્ઞાનિક આધાર રજૂ કર્યો છે. આ આખી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં જે નવો આંકડો ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે તે છે – “3490 કેલરી”.
જીવન નિર્વાહનો ખર્ચ: શું છે મૂળભૂત તર્ક?
પગાર પંચનું મૂળ કામ એ નક્કી કરવાનું હોય છે કે એક સામાન્ય કર્મચારીના પરિવારને ગૌરવપૂર્ણ જીવન જીવવા માટે દર મહિને કેટલા નાણાંની જરૂર છે. આ ગણતરીમાં ખોરાક, આવાસ, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય અને પરિવહન જેવા ખર્ચાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં સૌથી મહત્વનું પાસું છે ‘ખોરાક’. જેવો આહાર, તેવું સ્વાસ્થ્ય અને તેવું કાર્યક્ષમતા. યુનિયનોનું માનવું છે કે જો ખોરાક અને પોષણનો ખર્ચ વધ્યો હોય, તો પગારમાં પણ તે મુજબ વધારો થવો જોઈએ. જૂના પગાર પંચો જે ફોર્મ્યુલા પર ચાલતા હતા, તે હવે આજના મોંઘવારીના જમાનામાં જૂના અને અવ્યવહારુ બની ગયા છે.
જૂની પરંપરાને ફગાવીને નવો વૈજ્ઞાનિક અભિગમ
NC-JCM (નેશનલ કાઉન્સિલ-જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી) એ 8મા પગાર પંચને આપેલા પોતાના જ્ઞાપનમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે હવે ડો. વાલેસ એક્રોયડ (Dr. Wallace Aykroyd) નો દાયકાઓ જૂનો ફોર્મ્યુલા કામ નહીં લાગે. અગાઉ 2700 કેલરીના ધોરણને આધારે ગણતરી કરવામાં આવતી હતી, જેને હવે યુનિયનોએ નકારી કાઢી છે.
તેમણે ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુટ્રિશન (NIN) ના લેટેસ્ટ રિપોર્ટનો હવાલો આપ્યો છે. આ અહેવાલ મુજબ, ભારે શારીરિક શ્રમ કરતા એક પુખ્ત વ્યક્તિને દરરોજ 3490 કેલરીની જરૂર હોય છે. યુનિયનોનું કહેવું છે કે સરકારી કર્મચારીઓ જે રીતે કામના લાંબા કલાકો, તણાવ અને સતત દોડધામભર્યા જીવનમાં કામ કરે છે, તે ‘ભારે શારીરિક શ્રમ’ની શ્રેણીમાં આવે છે. તેથી, હવે ગણતરી 3490 કેલરીને ધ્યાનમાં રાખીને થવી જોઈએ.
માંગણીઓનું ગણિત અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર
NC-JCM અને ઓલ ઇન્ડિયા NPS એમ્પ્લોઇઝ ફેડરેશન (AINPSEF) એ માત્ર કેલરીની વાતો નથી કરી, પરંતુ દૂધ, શાકભાજી, કઠોળ, તેલ, ઇંધણ અને શિક્ષણ જેવા અનેક પાસાઓ પર થતા વાસ્તવિક ખર્ચનું વિશ્લેષણ રજૂ કર્યું છે.
-
NC-JCM ની માંગ: ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને વધારીને 3.833 કરવામાં આવે અને લઘુત્તમ વેતન લગભગ 69,000 રૂપિયા કરવામાં આવે.
-
AINPSEF નો પ્રસ્તાવ: તેઓએ પ્રતિ યુનિટ 6,000 રૂપિયાનો ખર્ચ ગણીને 5 ફેમિલી યુનિટ્સના આધારે 30,000 રૂપિયાનો બેઝ ફિક્સ કર્યો છે. તેમાં મોંઘવારી ભથ્થું અને અન્ય જરૂરિયાતો ઉમેરતા, લઘુત્તમ પગાર 55,000 થી 60,000 રૂપિયાની વચ્ચે હોવો જોઈએ તેવી માંગ કરી છે.
આ ફેરફારોની અસર ક્યાં પડશે?
જો સરકાર આ વૈજ્ઞાનિક દલીલો સ્વીકારે છે, તો તેની સીધી અસર કર્મચારીઓની આર્થિક સ્થિતિ પર પડશે. લઘુત્તમ વેતનમાં વધારાનો અર્થ છે કે માત્ર મૂળ પગાર (Basic Pay) જ નહીં, પરંતુ નીચે મુજબની તમામ બાબતોમાં મોટો ઉછાળો આવશે:
-
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર: જે પગારના મૂળ માળખાને બદલી નાખશે.
-
મોંઘવારી ભથ્થું (DA): જે સીધું બેઝિક પે સાથે જોડાયેલું છે.
-
મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA): જે શહેરી વિસ્તારોમાં રહેતા કર્મચારીઓ માટે ખૂબ મહત્વનું છે.
-
પેન્શન અને રિટાયરમેન્ટ બેનિફિટ્સ: નિવૃત્ત થનારા કર્મચારીઓના ગ્રેચ્યુઇટી અને અન્ય લાભોમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
ચર્ચાઓનો દોર અને ભવિષ્ય
આ ફોર્મ્યુલા સાંભળવામાં ખૂબ ટેકનિકલ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે લાખો પરિવારોના રસોડા અને બાળકોના શિક્ષણ સાથે સીધો જોડાયેલો છે. દિલ્હીમાં બેઠકોનો પ્રથમ રાઉન્ડ પૂર્ણ થઈ ચૂક્યો છે અને હવે ટૂંક સમયમાં હૈદરાબાદ, શ્રીનગર અને લદાખમાં પણ કર્મચારી સંગઠનો સાથે ચર્ચા કરવામાં આવશે.
