પાન કાર્ડ પર નામ કે જન્મ તારીખ ખોટી છે? સરકારી કચેરીએ ગયા વિના ઘરે બેઠા આ રીતે ઓનલાઈન સુધારો
ભારતીય નાણાકીય પ્રણાલીમાં પાન કાર્ડ (PAN Card) એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને અનિવાર્ય કાનૂની દસ્તાવેજ છે. બેંક ખાતું ખોલાવવાથી લઈને ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવા, લોન લેવા કે કોઈ પણ મોટો આર્થિક વ્યવહાર કરવા માટે તેની જરૂર પડે છે. પરંતુ, જો આ કાર્ડ પર તમારું નામ, પિતાનું નામ કે જન્મ તારીખ ખોટી હોય, તો તમારા ઘણા મહત્વના કામો અધવચ્ચે અટકી શકે છે. સદભાગ્યે, હવે આ ભૂલોને સુધારવા માટે સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવાની બિલકુલ જરૂર નથી.
આજના સમયમાં નાણાકીય સુરક્ષા અને સત્તાવાર ઓળખ માટે પાન કાર્ડ સૌથી મોટું માધ્યમ છે. ઘણીવાર ફોર્મ ભરતી વખતે થયેલી ટાઈપિંગની નાની સરખી ભૂલ અથવા અજ્ઞાનતાના કારણે પાન કાર્ડ પર નામની જોડણી (Spelling) કે જન્મ તારીખ ખોટી છપાઈ જાય છે. જ્યારે આ વિગતો પાસપોર્ટ, ઓથોરિટી આઈડી કે અન્ય સરકારી દસ્તાવેજો સાથે મેચ થતી નથી, ત્યારે ગ્રાહકોને બેંક લોન લેવામાં અથવા મોટા ટ્રાન્ઝેક્શન કરવામાં ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડે છે. આવકવેરા વિભાગે આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે દેશના નાગરિકોને ઘરે બેઠા જ ઓનલાઈન સુધારો કરવાની અત્યંત મજબૂત અને ડિજિટલ સુવિધા આપી છે. જો તમારા કાર્ડમાં પણ આવી કોઈ વિસંગતતા હોય, તો તમે સત્તાવાર પોર્ટલ પર જઈને તેને તુરંત ઠીક કરી શકો છો.
ઓનલાઈન સુધારાની શરૂઆત કેવી રીતે કરવી?
ભારત સરકાર દ્વારા પાન કાર્ડના ડેટામાં ઓનલાઈન ફેરફાર કરવા માટે મુખ્યત્વે બે પોર્ટલ – ‘પ્રોટીન NSDL’ (Protean NSDL) અને ‘UTIITSL’ ને અધિકૃત કરવામાં આવ્યા છે. દેશમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય અને સરળ ગણાતી NSDLની સત્તાવાર વેબસાઈટ દ્વારા સુધારો કરવાની રીત ખૂબ જ પ્રાયોગિક છે. સૌપ્રથમ ગ્રાહકે આ પોર્ટલના હોમપેજ પર જઈને ‘એપ્લિકેશન ટાઈપ’ (Application Type) મેનૂમાંથી ‘અસ્તિત્વમાં રહેલા પાન ડેટામાં ફેરફાર અથવા સુધારો’ (Changes or Correction in existing PAN Data) નો વિકલ્પ પસંદ કરવાનો રહેશે. ત્યારબાદ ‘કેટેગરી’ માં ‘વ્યક્તિગત’ (Individual) સિલેક્ટ કરવાનું રહેશે. આટલું કર્યા પછી ઓપન થતા ડિજિટલ ફોર્મમાં તમારો વર્તમાન પાન નંબર, અટક, સાચું નામ, ઈમેલ આઈડી અને મોબાઈલ નંબર જેવી બેઝિક વિગતો ભરીને કેપ્ચા કોડ દાખલ કરવાનો રહે છે. સબમિટ બટન પર ક્લિક કરતાની સાથે જ સ્ક્રીન પર એક યુનિક ‘ટોકન નંબર’ (Token Number) જનરેટ થશે, જે ભવિષ્યના રેફરન્સ માટે સાચવી રાખવો જરૂરી છે.
પેપરલેસ ઈ-કેવાયસી (e-KYC) પદ્ધતિ: સૌથી ઝડપી માધ્યમ
ટોકન નંબર જનરેટ થયા પછી મુખ્ય કરેક્શન ફોર્મ ઓપન થાય છે. અહીં ગ્રાહકો પાસે પોતાના દસ્તાવેજો વેરિફાય કરવા માટે ત્રણ વિકલ્પો હોય છે. તેમાંથી સૌથી સરળ અને ઝડપી રીત છે ‘e-KYC અને e-Sign (પેપરલેસ)’ પદ્ધતિ. આ ડિજિટલ સિસ્ટમ પસંદ કરવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તમારે કોઈપણ ભૌતિક કાગળો કે દસ્તાવેજો કુરિયર અથવા પોસ્ટ દ્વારા ઓફિસે મોકલવા પડતા નથી. તમારી બધી માહિતી સરકારી ડેટાબેઝના આધારે આપમેળે અપડેટ થઈ જાય છે. જો તમે આ પેપરલેસ વિકલ્પ પસંદ કરો છો, તો ફોર્મમાં આગળ વધતી વખતે જે વિગત સુધારવી હોય તેની સામે આપેલા ચોરસ બોક્સ પર ટિક કરવું અનિવાર્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો નામ સુધારવું હોય તો ‘પૂર્ણ નામ’ (Full Name) ના બોક્સ પર અને જો જન્મ તારીખ બદલવી હોય તો ‘જન્મ તારીખ’ (Date of Birth) ના બોક્સ પર ટિક માર્ક કરીને સાચી વિગતો ટાઈપ કરવી પડશે.
દસ્તાવેજો અને ઓનલાઈન ફીની પ્રક્રિયા
જો તમે પેપરલેસ ડિજિટલ ઈ-કેવાયસી ઓપ્શનનો ઉપયોગ કરો છો, તો ઓળખ, સરનામું અને જન્મ તારીખના પુરાવા તરીકે અન્ય કોઈ સપોર્ટિંગ કાગળો અપલોડ કરવાની જરૂર રહેતી નથી, માત્ર તમારું સત્તાવાર સરકારી આઈડી કાર્ડ જ આ બધા માટે પૂરતું સાબિત થાય છે. ફોર્મની વિગતો કન્ફર્મ કર્યા પછી છેલ્લો તબક્કો અરજી ફી (Application Fee) ચૂકવવાનો આવે છે. જો તમે તમારા ઘરના નોંધાયેલા સરનામે નવું પ્લાસ્ટિકનું ફિઝિકલ પાન કાર્ડ મંગાવવા માંગતા હો, તો તમારે અંદાજે ₹૧૦૬ થી ₹૧૧૦ ની વચ્ચે ઓનલાઈન ફી ચૂકવવી પડે છે. આ પેમેન્ટ નેટ બેંકિંગ, ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ કે યુપીઆઈ (UPI) દ્વારા સેકન્ડોમાં થઈ શકે છે. પેમેન્ટ સફળ થતાં જ તમને ૧૫-અંકનો એકનોલેજમેન્ટ નંબર (Acknowledgement Number) ધરાવતી રસીદ મળશે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ આવકવેરા વિભાગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ દ્વારા વિગતોની બારીકાઈથી ઓનલાઈન ચકાસણી કરવામાં આવે છે. જો તમામ દસ્તાવેજો અને નવી વિગતો સાચી માલૂમ પડે, તો સિસ્ટમમાં તાત્કાલિક ડેટા અપડેટ કરી દેવાય છે. ગ્રાહકો પોતાની રસીદ પરના ૧૫-અંકના નંબરનો ઉપયોગ કરીને NSDL વેબસાઈટ પર ગમે ત્યારે પોતાના પાન કાર્ડનું લાઈવ સ્ટેટસ (Live Status) જોઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવામાં ૧૫ થી ૩૦ દિવસનો સમય લાગે છે અને ત્યારબાદ તમારું નવું, ભૂલ વગરનું સ્માર્ટ પ્લાસ્ટિક પાન કાર્ડ પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા સુરક્ષિત રીતે સીધું તમારા ઘરે પહોંચાડી દેવામાં આવે છે.
