IGNOUમાં પીએચડી પ્રવેશ શરૂ, 1 જુલાઈ પહેલાં આ રીતે કરો ઓનલાઈન અરજી
જો તમે પણ ઉચ્ચ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં આગળ વધવા માંગો છો અને રિસર્ચ (સંશોધન) કરવાનું સપનું જોઈ રહ્યા છો, તો તમારા માટે એક ઉત્તમ સમાચાર છે. ઈન્દિરા ગાંધી નેશનલ ઓપન યુનિવર્સિટી (IGNOU) એ જુલાઈ 2026 સત્ર માટે પીએચડી (PhD) કાર્યક્રમોમાં એડમિશનની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. દેશની સૌથી મોટી ઓપન યુનિવર્સિટીઓમાંથી એક એવી ઇગ્નુમાંથી પીએચડી કરવું એ તે વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટી તક છે જેઓ ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણની સાથે ફ્લેક્સિબિલિટી (અનુકૂળતા) પણ ઈચ્છે છે.
યુનિવર્સિટીએ પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર અરજી કરવા માટેની લિંક એક્ટિવેટ કરી દીધી છે. રસ ધરાવતા અને પાત્રતા ધરાવતા ઉમેદવારો સમયસર આ તકનો લાભ ઉઠાવી શકે છે. ચાલો જાણીએ કે આ વખતે ઇગ્નુની પીએચડી પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં શું ખાસ છે, મહત્વની તારીખો કઈ છે અને અરજી કેવી રીતે કરવાની રહેશે.
મહત્વની તારીખો અને અરજીની સમયસીમા
ઇગ્નુએ જુલાઈ 2026 સત્ર માટે જે શિડ્યુલ જાહેર કર્યું છે, તે મુજબ અરજી કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે:
-
અરજી શરૂ થવાની તારીખ: 10 જૂન 2026
-
અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: 1 જુલાઈ 2026
ઉમેદવારોને સલાહ આપવામાં આવે છે કે તેઓ અંતિમ સમયની ટેકનિકલ સમસ્યાઓથી બચવા માટે છેલ્લી તારીખની રાહ ન જુએ અને સમયસર પોતાનું ફોર્મ સબમિટ કરી દે.
કુલ 36 વિષયોમાં સંશોધનની સુવર્ણ તક
આ સત્રમાં ઇગ્નુ કુલ 36 અલગ-અલગ વિષયોમાં પીએચડી કરવાની તક આપી રહ્યું છે. યુનિવર્સિટીએ આર્ટ્સ, સાયન્સ, સોશિયલ સાયન્સ અને કોમર્સ સહિતના લગભગ તમામ મુખ્ય પ્રવાહોને આમાં સામેલ કર્યા છે. કેટલાક મુખ્ય વિષયો નીચે મુજબ છે:
-
મનોવિજ્ઞાન (Psychology)
-
માનવશાસ્ત્ર (Anthropology)
-
રાજ્યશાસ્ત્ર (Political Science)
-
લોક પ્રશાસન (Public Administration)
-
જૈવ રસાયણશાસ્ત્ર (Biochemistry)
-
રસાયણશાસ્ત્ર (Chemistry)
આ સિવાય પણ અન્ય ઘણા મુખ્ય અને વોકેશનલ વિષયોમાં વિદ્યાર્થીઓ પોતાનું રિસર્ચ વર્ક પૂરું કરી શકશે.
UGCના નવા નિયમો હેઠળ થશે એડમિશન
ઇગ્નુએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વખતની સંપૂર્ણ પ્રવેશ પ્રક્રિયા યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) ના વર્ષ 2022 ના નિયમો અનુસાર જ યોજવામાં આવશે. આ અંતર્ગત ઉમેદવારોને તેમની લાયકાતના આધારે ચાર અલગ-અલગ કેટેગરીમાં અરજી કરવાની તક મળશે:
-
કેટેગરી-૧: એવા ઉમેદવારો જેમણે યુજીસી-નેટ (UGC-NET) ની સાથે જુનિયર રિસર્ચ ફેલોશિપ (JRF) મેળવી છે.
-
કેટેગરી-૨: આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર પદ માટે ક્વોલિફાય થયેલા અને પીએચડી પ્રવેશ માટે પાત્ર યુજીસી-નેટ ઉમેદવારો.
-
કેટેગરી-૩: માત્ર પીએચડી પ્રવેશ માટે પાત્ર યુજીસી-નેટ ઉમેદવારો.
-
કેટેગરી-૪: એવા ઉમેદવારો જેઓ કોઈ નેટ પરીક્ષાના દાયરામાં નથી આવતા, પરંતુ યુનિવર્સિટી કક્ષાએ આયોજિત થનારી પ્રવેશ પરીક્ષા (Entrance Exam) ના માધ્યમથી આવવા માંગે છે.
કોને મળશે ડાયરેક્ટ ઇન્ટરવ્યુની તક?
ઇગ્નુની પીએચડી પસંદગી પ્રક્રિયામાં ઇન્ટરવ્યુ કે વાઇવા-વોસ (Viva-Voce) સૌથી મહત્વનો તબક્કો છે અને તે તમામ ઉમેદવારો માટે ફરજિયાત રહેશે.
જો કે, જે ઉમેદવારોએ અગાઉથી જ જેઆરએફ (JRF) અથવા યુજીસી-નેટ (UGC-NET) ની પરીક્ષા પાસ કરી લીધી છે, તેમને એક ખાસ છૂટ આપવામાં આવી છે. આ ઉમેદવારોએ યુનિવર્સિટીની લેખિત પ્રવેશ પરીક્ષા આપવાની જરૂર રહેશે નહીં. તેઓને સીધા જ ‘ઇન્ટરવ્યુ’ ના તબક્કા માટે શોર્ટલિસ્ટ કરવામાં આવશે. બાકીના અન્ય ઉમેદવારોએ પહેલા લેખિત પરીક્ષા પાસ કરવી પડશે, ત્યાર બાદ જ તેઓ ઇન્ટરવ્યુ સુધી પહોંચી શકશે.
આ ઉપરાંત, ઇગ્નુએ વર્કિંગ પ્રોફેશનલ્સ (નોકરીયાત લોકો) નું ધ્યાન રાખીને આ કોર્સ ફુલ ટાઈમ અને પાર્ટ ટાઈમ બંને મોડમાં ઉપલબ્ધ કરાવ્યો છે. આનાથી નોકરી કરતા લોકો પણ પોતાની જોબની સાથે પોતાનું સંશોધન કાર્ય ચાલુ રાખી શકે છે.
દિલ્હી હેડક્વાર્ટરમાં કોર્સ વર્ક અને 80% હાજરી જરૂરી
પીએચડીમાં પસંદગી થયા પછી ઉમેદવારોએ કેટલાક કડક નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. પસંદગી પામેલા તમામ સંશોધકોએ ઇગ્નુના મુખ્ય હેડક્વાર્ટર (Headquarters), નવી દિલ્હી ખાતે જઈને પોતાનું નક્કી કરેલું કોર્સ વર્ક પૂરું કરવું પડશે.
યુનિવર્સિટીએ હાજરીને લઈને ખૂબ જ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. કોર્સ વર્ક દરમિયાન દરેક વિદ્યાર્થીની ઓછામાં ઓછી 80 ટકા હાજરી (Attendance) હોવી અનિવાર્ય છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી આ નક્કી કરેલી હાજરી પૂરી કરવામાં અસમર્થ રહેશે, તો તેને આગળની સંશોધન પ્રક્રિયા કે થીસીસ સબમિટ કરવામાં ગંભીર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
અરજી કેવી રીતે કરવી અને કેટલી છે ફી?
ઇગ્નુ પીએચડી માટે અરજી કરવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન રાખવામાં આવી છે. અરજી કરવા માટે તમારે નીચેના સ્ટેપ્સ ફોલો કરવા પડશે:
-
રજીસ્ટ્રેશન: સૌથી પહેલા ઇગ્નુના સત્તાવાર એડમિશન પોર્ટલ પર જઈને પોતાનું નવું એકાઉન્ટ અથવા રજીસ્ટ્રેશન (Registration) કરો.
-
ફોર્મ ફિલિંગ: ત્યાર બાદ તમારી વ્યક્તિગત અને શૈક્ષણિક વિગતો સાથે અરજી ફોર્મને ધ્યાનપૂર્વક ભરો.
-
દસ્તાવેજો અપલોડ: તમારી પાસપોર્ટ સાઈઝ ફોટો, સિગ્નેચર અને જરૂરી સર્ટિફિકેટ્સ સ્કેન કરીને અપલોડ કરો.
-
ફી ચૂકવણી: છેલ્લા તબક્કામાં તમારે અરજી ફી ચૂકવવાની રહેશે. પીએચડી પ્રોગ્રામ માટે ૨,૦૦૦ રૂપિયા અરજી ફી નક્કી કરવામાં આવી છે, જેને તમે નેટ બેન્કિંગ, ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડના માધ્યમથી ઓનલાઈન જમા કરાવી શકો છો.
ફાઇનલ સબમિટ બટન દબાવતા પહેલા તમારા ફોર્મમાં ભરેલી તમામ વિગતો જેવી કે નામ, સ્પેલિંગ, સબ્જેક્ટ કોડ અને ઈમેલ આઈડીને એકવાર સારી રીતે રી-ચેક ચોક્કસ કરી લો, કારણ કે પાછળથી સુધારો કરવાની તક મળવી મુશ્કેલ હોય છે.

UGCના નવા નિયમો હેઠળ થશે એડમિશન