વેદાંતા ડીમર્જર: આજે શેરબજારમાં ઈતિહાસ રચાશે, જાણો કઈ કંપનીનો ભાવ કેટલો હોઈ શકે છે?
અનિલ અગ્રવાલના નેતૃત્વ હેઠળના વેદાંતા ગ્રુપ માટે આજનો દિવસ એક ઐતિહાસિક વળાંક સાબિત થઈ રહ્યો છે. ભારતીય કોર્પોરેટ જગતના સૌથી મોટા અને મહત્વાકાંક્ષી પુનર્ગઠન (Restructuring) પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે, વેદાંતા ગ્રુપની ચાર નવી અને અલગ થયેલી કંપનીઓ આજે BSE અને NSE પર લિસ્ટ થવા જઈ રહી છે. આ ઘટના સાથે જ વેદાંતાના લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ડીમર્જર (Demerger) પ્રોસેસનું અંતિમ સોપાન પૂર્ણ થશે.
ઐતિહાસિક ડીમર્જર અને રોકાણકારો માટે તક
વેદાંતા ગ્રુપે મે મહિનામાં આ ડીમર્જરની પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. કંપનીએ 1 મે, 2026ને ‘રેકોર્ડ ડેટ’ તરીકે જાહેર કરી હતી. આ યોજના મુજબ, જે શેરધારકો પાસે તે સમયે વેદાંતાનો એક શેર હતો, તેઓને હવે ચાર નવી કંપનીઓનો એક-એક શેર મળશે. રોકાણકારો માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ ક્ષણ છે, કારણ કે તેમની પાસે હવે એક મોટી કંપનીને બદલે અલગ-અલગ સેક્ટરમાં કાર્યરત ચાર વિશિષ્ટ કંપનીઓના શેરોની માલિકી હશે.
આજે સવારે 9 થી 10 વાગ્યા સુધીના ખાસ ‘પ્રી-ઓપન સેશન’ દરમિયાન આ શેરોની કિંમત નક્કી કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેમાં સામાન્ય ટ્રેડિંગ શરૂ થશે. શેરબજારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ ચારેય કંપનીઓના શેર શરૂઆતમાં ‘ટ્રેડ-ટુ-ટ્રેડ’ (T2T) સેગમેન્ટમાં રાખવામાં આવશે, જેનો અર્થ છે કે તેમાં ઇન્ટ્રા-ડે ટ્રેડિંગ શક્ય નહીં હોય અને દરેક વ્યવહારની ડિલિવરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.
કઈ ચાર કંપનીઓ લિસ્ટ થઈ રહી છે?
આ ડીમર્જર દ્વારા વેદાંતા ગ્રુપે પોતાના વેપારને ક્ષમતા અને સ્પેશિયલાઇઝેશનના આધારે વહેંચી દીધો છે:
-
વેદાંતા એલ્યુમિનિયમ લિમિટેડ: આ ભારતની સૌથી મોટી એલ્યુમિનિયમ ઉત્પાદક કંપની છે. તેમાં ગ્રુપની તમામ એલ્યુમિનિયમ રિફાઇનરીઓ, સ્મેલ્ટર્સ અને બાલ્કો (BALCO) માં રહેલી ભાગીદારીનો સમાવેશ થાય છે. અંદાજ છે કે તેનું માર્કેટ કેપિટલાઇઝેશન આશરે 1.74 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.
-
વેદાંતા ઓઈલ એન્ડ ગેસ લિમિટેડ: આ કંપનીમાં ‘કેર્ન ઓઈલ એન્ડ ગેસ’નો સમાવેશ થાય છે, જે ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી ક્ષેત્રની ક્રૂડ ઓઈલ અને નેચરલ ગેસ ઉત્પાદક છે. તેનું અંદાજિત માર્કેટ કેપ 15,824 કરોડ રૂપિયા જેટલું આંકવામાં આવ્યું છે.
-
વેદાંતા પાવર લિમિટેડ: આ કંપની લગભગ 4,800 મેગાવોટની ક્ષમતા સાથે વેદાંતાના સમગ્ર થર્મલ પાવર પોર્ટફોલિયોને સંભાળશે. 17,466 કરોડ રૂપિયાની અંદાજિત માર્કેટ વેલ્યુ સાથે આ કંપની એનર્જી સેક્ટરમાં મોટું યોગદાન આપશે.
-
વેદાંતા આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ લિમિટેડ: આ કંપની આયર્ન ઓર માઇનિંગ, ESL સ્ટીલ ઓપરેશન્સ અને ઇન્ટરનેશનલ આયર્ન ઓર બિઝનેસનું સંચાલન કરશે. તેનું અંદાજિત માર્કેટ કેપ 8,680 કરોડ રૂપિયા હોઈ શકે છે.
લિસ્ટિંગનો સંભવિત ભાવ અને માર્કેટ કેપ
| કંપની | અંદાજિત લિસ્ટિંગ પ્રાઈસ (રૂપિયામાં) | અંદાજિત માર્કેટ કેપ (કરોડમાં) |
| વેદાંતા એલ્યુમિનિયમ | 398 – 489 | 1,74,000 |
| વેદાંતા પાવર | 35 – 60 | 17,466 |
| વેદાંતા ઓઈલ એન્ડ ગેસ | 42 | 15,824 |
| વેદાંતા આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ | 19 | 8,680 |
પેરન્ટ કંપની વેદાંતાનું ભવિષ્ય
ઘણા રોકાણકારોના મનમાં પ્રશ્ન છે કે શું હવે જૂની વેદાંતા કંપનીનું અસ્તિત્વ નહીં રહે? તો તેનો જવાબ છે- ના. ‘વેદાંતા’ એક અલગ લિસ્ટિંગ કંપની તરીકે કામ કરવાનું ચાલુ રાખશે. તે હવે ગ્રુપની સૌથી મૂલ્યવાન એસેટ્સ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. જેમાં હિન્દુસ્તાન ઝિંકમાં રહેલી હિસ્સેદારી, ઝિંક ઇન્ટરનેશનલ ઓપરેશન્સ, કોપર બિઝનેસ અને ફેરોક્રોમ ડિવિઝનનો સમાવેશ થાય છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, અનિલ અગ્રવાલનું ગ્રુપ ભવિષ્યમાં ‘ક્રિટિકલ મિનરલ્સ’ (જેમ કે લિથિયમ, નિકલ વગેરે) પર ખાસ ધ્યાન આપશે, જે ગ્રીન એનર્જી અને ટેકનોલોજી માટે આવશ્યક છે.
રોકાણકારો માટે આ ફેરફારના માયના
આ ડીમર્જરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વેલ્યુ અનલોકિંગ (Value Unlocking) છે. જ્યારે કોઈ મોટી કંપની પોતાના વિવિધ બિઝનેસને અલગ કરે છે, ત્યારે દરેક બિઝનેસની કામગીરી વધુ પારદર્શક બને છે અને તેની સાચી કિંમત શેરબજારમાં પ્રતિબિંબિત થાય છે. વેદાંતાના આ નિર્ણયથી રોકાણકારો હવે તે ચોક્કસ સેક્ટરમાં રોકાણ કરી શકશે જેમાં તેમને વધુ રસ હોય.
