ટેક્સ ભરવાથી કંટાળ્યા છો? આ ૮ જગ્યાએ રોકાણ કરો, એક રૂપિયો પણ ટેક્સ નહીં લાગે!
ઘણીવાર લોકો એવું માને છે કે દરેક પ્રકારની કમાણી પર ટેક્સ લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. આવકવેરા કાયદામાં એવી ઘણી જોગવાઈઓ છે જે હેઠળ તમને કેટલીક ખાસ આવક પર ટેક્સ ભરવામાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ મળે છે. જો તમે તમારા નાણાકીય આયોજનને વધુ સ્માર્ટ બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ કરમુક્ત આવકના સ્ત્રોતો વિશે જાણવું તમારા માટે અનિવાર્ય છે. આવો જાણીએ, એવી કઈ કઈ આવક છે જે તમારા ખિસ્સામાં પૂરેપૂરી રહે છે.
1. ખેતીમાંથી થતી આવક: કુદરતની ભેટ
ભારત એક ખેતીપ્રધાન દેશ છે અને એટલે જ આવકવેરા કાયદા મુજબ, ભારતમાં આવેલી ખેતીલાયક જમીનમાંથી થતી આવક સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે. આમાં ખેતી કરીને થતી કમાણી, કૃષિ પેદાશોનું વેચાણ અને જમીન સાથે જોડાયેલી કેટલીક અન્ય પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે. નોંધ: જો તમારી કુલ આવક મૂળ કર મુક્તિ મર્યાદા કરતા વધારે હોય અને કૃષિ આવક 5,000 રૂપિયાથી વધુ હોય, તો ટેક્સની ગણતરી કરતી વખતે સરકાર ‘પાર્શિયલ ઇન્ટિગ્રેશન’ (આંશિક એકીકરણ) પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરી શકે છે. પરંતુ યાદ રાખો, તેના પર સીધો કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી.
2. ગિફ્ટ અને ભેટ-સોગાદો
તમારા સંબંધીઓ તરફથી મળતી ભેટ હંમેશા આનંદદાયક હોય છે, અને ટેક્સના નિયમો પણ તેને સમર્થન આપે છે. નજીકના સંબંધીઓ પાસેથી મળેલી ભેટ, લગ્ન પ્રસંગે મળેલા ઉપહારો, વસિયત દ્વારા મળેલી મિલકત કે વારસામાં મળેલી સંપત્તિ પર કોઈ ટેક્સ લાગતો નથી. જોકે, એક ખાસ વાત ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએ કે જો તમને કોઈ બિન-સંબંધી વ્યક્તિ પાસેથી એક નાણાકીય વર્ષમાં 50,000 રૂપિયાથી વધુની ભેટ મળે, તો તે આવક તરીકે ગણાય છે અને તેના પર ટેક્સ લાગી શકે છે.
3. જીવન વીમાની રકમ (Life Insurance)
આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 10(10D) હેઠળ જીવન વીમા પોલિસીમાંથી મળતી રકમ ટેક્સ ફ્રી હોય છે. સરકાર ભલે અમુક મોંઘી પોલિસીઓ અને ULIP પર મર્યાદાઓ નક્કી કરે, પરંતુ પોલિસીધારકના મૃત્યુ પછી તેમના પરિવારજનોને મળતી વીમાની રકમ પર કોઈપણ પ્રકારનો ટેક્સ લાગતો નથી, પછી ભલે તે પ્રીમિયમની રકમ ગમે તેટલી હોય. આ તમારા પરિવાર માટે એક સુરક્ષા કવચ છે.
4. EPF અને PPF: તમારી બચત, તમારો હક
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) માંથી રકમ ઉપાડવી એ હંમેશા કરમુક્ત છે, જો તમે સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલી શરતો (જેમ કે ન્યૂનતમ સેવા સમય) પૂર્ણ કરી હોય. તે જ રીતે, પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) માં રોકાણ કરવું એ ટેક્સ બચાવવાની શ્રેષ્ઠ રીત છે. PPF માં જમા રકમ પર મળતું વ્યાજ અને મેચ્યોરિટી વખતે મળતી રકમ સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી છે.
5. પેન્શનની જોગવાઈ
સરકારી કર્મચારીઓ માટે ‘કમ્યુટેડ પેન્શન’ (એકસાથે લેવાતી પેન્શન) સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી છે. ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે પણ ગ્રેચ્યુટીના આધારે તેમાં ચોક્કસ મર્યાદા સુધી ટેક્સ છૂટ મળે છે. જોકે, દર મહિને જે નિયમિત પેન્શન મળે છે, તેને સામાન્ય આવક ગણીને તેના પર ટેક્સ ભરવો પડે છે.
6. સ્કોલરશિપ અને પુરસ્કારો
વિદ્યાર્થીઓ માટે ખુશખબર છે કે શિક્ષણ પાછળ મળતી સ્કોલરશિપ (આવકવેરા કાયદાની કલમ 10(16) મુજબ) સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે. આ ઉપરાંત, જો તમને સરકાર તરફથી કોઈ વિશેષ પુરસ્કાર કે વીરતા પુરસ્કાર મળ્યો હોય, તો તે રકમ પર પણ ટેક્સ લાગતો નથી. આ જોગવાઈ દેશના તેજસ્વી અને સાહસી વ્યક્તિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
7. ગ્રેચ્યુટીની રકમ
ગ્રેચ્યુટી એ કર્મચારી દ્વારા કંપનીને આપેલી લાંબી સેવાનું ફળ છે. સરકારી કર્મચારીઓ માટે આ રકમ સંપૂર્ણ ટેક્સ ફ્રી છે. ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે, આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 10(10) હેઠળ 20 લાખ રૂપિયા સુધીની ગ્રેચ્યુટી ટેક્સ મુક્ત છે. આ મર્યાદા કરતા વધુ રકમ મળે તો તેના પર ટેક્સ લાગે છે.
8. પાર્ટનરશિપ ફર્મ કે LLP માંથી મળતો નફો
જો તમે કોઈ પાર્ટનરશિપ ફર્મ કે લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ (LLP) માં ભાગીદાર છો, તો ફર્મ જે નફો કરે છે તેના પર પહેલેથી જ ટેક્સ ચૂકવાઈ ગયો હોય છે. તેથી, ભાગીદાર તરીકે તમને જે નફાનો હિસ્સો મળે છે, તે તમારા વ્યક્તિગત ટેક્સ રિટર્નમાં ટેક્સ ફ્રી ગણાય છે. હા, જો તમને ફર્મમાંથી પગાર, કમિશન કે વ્યાજ મળે, તો તેના પર નિયમ મુજબ ટેક્સ લાગે છે.
