ચીનનો ગરમી સામે ‘હાઈ-ટેક’ જુગાડ: ગગનચુંબી ઈમારતોમાંથી વરસી રહ્યો છે ‘કૃત્રિમ વરસાદ’!
દુનિયાભરમાં ગ્લોબલ વોર્મિંગની અસર હવે આકરા સ્વરૂપે દેખાઈ રહી છે. ખાસ કરીને એશિયાના દેશોમાં ગરમીના રેકોર્ડ તૂટી રહ્યા છે. આ ભીષણ ગરમીથી બચવા માટે માનવજાત હંમેશા નવા રસ્તાઓ શોધતી રહી છે. ચીને આ દિશામાં એક એવું અનોખું અને પ્રભાવશાળી પગલું ભર્યું છે, જેણે આખી દુનિયાના એન્જિનિયરો અને પર્યાવરણવિદોને વિચારતા કરી દીધા છે. સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા વીડિયોમાં ચીનની આકાશી ઈમારતોની છત પરથી પાણીની ઝીણી ફોહરો એટલે કે ‘મિસ્ટ’ (Mist) વરસતી જોવા મળે છે. આ કોઈ મેજિક કે કુદરતી વરસાદ નથી, પરંતુ ચીનનું એક નવું એન્જિનિયરિંગ કૌતુક છે.
શા માટે આ ટેકનોલોજીની જરૂર પડી?
શહેરીકરણની આંધળી દોટમાં કોંક્રિટના જંગલો એટલા વધી ગયા છે કે શહેરો ‘અર્બન હીટ આઈલેન્ડ ઈફેક્ટ’નો ભોગ બની રહ્યા છે. આ ઈફેક્ટ એટલે કે ગામડાની સરખામણીએ શહેરોનું તાપમાન ખૂબ વધારે રહેવું. કોંક્રિટની ઈમારતો ગરમીને શોષી લે છે અને રાત્રે તેને બહાર કાઢે છે, જેના કારણે શહેરો ભઠ્ઠી જેવા બની જાય છે. ચીનના શાંક્ષી પ્રાંતના યુનચેંગ શહેરમાં આ સમસ્યા એટલી વકરી હતી કે તાપમાન નિયંત્રણ બહાર જતું રહ્યું હતું. આ સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે આ ‘રૂફટોપ મિસ્ટિંગ સિસ્ટમ’ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
વિજ્ઞાનનો પાયો: ‘ઈવેપોરેટિવ કુલિંગ’
આ સિસ્ટમનું રહસ્ય ‘ઇવેપોરેટિવ કૂલિંગ’ નામના એક સરળ વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતમાં છુપાયેલું છે. જ્યારે તમે ખૂબ જ ગરમ હવામાનમાં હોવ અને તમારા પર પાણી છાંટવામાં આવે, ત્યારે તમને તરત જ ઠંડીનો અનુભવ થાય છે. આનું કારણ એ છે કે પાણીના ટીપાં હવામાં ઉડતી વખતે આસપાસની ગરમીને શોષી લે છે. આ ચીની સિસ્ટમમાં, ગગનચુંબી ઇમારતોની છત પર ઉચ્ચ-દબાણવાળા નોઝલ લગાવવામાં આવ્યા છે. આ નોઝલ પાણીને એટલી બારીકાઈથી છંટકાવ કરે છે કે તે જમીન પર પહોંચતા પહેલા હવામાં ઓગળી જાય છે. આ પ્રક્રિયા તાપમાનમાં 5 થી 8 ડિગ્રી ઘટાડો કરે છે.
प्रचंड गर्मी से राहत के लिए सेंट्रल चीन के #Shanxi में मिस्ट कूलिंग सिस्टम का प्रयोग किया जा रहा है।
इससे तामपान 5 से 8 डिग्री कम हो जाता है। pic.twitter.com/jkacrlqmQt
— Madhurendra kumar मधुरेन्द्र कुमार (@Madhurendra13) July 1, 2026
AC કરતા કઈ રીતે અલગ અને શ્રેષ્ઠ?
આજના આધુનિક યુગમાં એર કંડિશનર (AC) ઠંડકનો એકમાત્ર રસ્તો બની ગયા છે, પરંતુ તે પર્યાવરણ માટે અભિશાપ સમાન છે. AC માંથી નીકળતી ગરમ હવા અને હાનિકારક ગેસ ગ્લોબલ વોર્મિંગમાં વધારો કરે છે. તેની સામે, આ રૂફટોપ મિસ્ટિંગ સિસ્ટમ:
અત્યંત સસ્તી: આમાં ફક્ત પાણી અને સાધારણ પંપની જરૂર પડે છે.
વીજળીની બચત: તેમાં વીજળીનો વપરાશ AC ની સરખામણીએ નહિવત છે.
ઈકો-ફ્રેન્ડલી: આમાં કોઈ કેમિકલ કે ગ્રીનહાઉસ ગેસનો ઉપયોગ થતો નથી.
જાહેર સુવિધા: તે માત્ર ઈમારતો જ નહીં, પણ આસપાસના રસ્તા અને પાર્કનું તાપમાન પણ ઘટાડે છે.
ભવિષ્ય માટે એક આદર્શ નમૂનો
ચીનના ઘણા મોટા શહેરોમાં હવે બસ સ્ટોપ, જાહેર બગીચાઓ અને ખુલ્લા ચોક પર આ મિસ્ટિંગ સિસ્ટમ પહેલેથી જ કાર્યરત છે. જ્યારે બહારનું તાપમાન ૩૮-૪૦ ડિગ્રી હોય, ત્યારે આ મિસ્ટિંગ ઝોનમાંથી પસાર થવું એ કોઈ વરદાનથી ઓછું નથી. ઈમારતો પર આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાથી અંદર રહેતા લોકોના ઘરમાં પણ ગરમીનું પ્રમાણ ઓછું રહે છે, જે પરોક્ષ રીતે વીજળીના બિલમાં ઘટાડો કરે છે.
🚨🇪🇺🇨🇳 Thousands die in Europe’s heatwaves while brainless leaders BAN A/C when it’s 40°C.
This mist cooling system cuts temperatures by 5 to 8°C.
European politicians do EVERYTHING against their own people. pic.twitter.com/D9eEkuVHBA
— Global Dissident (@GlobalDiss) July 1, 2026
શું ભારતમાં આ શક્ય છે?
ભારતના શહેરોમાં પણ ગરમીનું પ્રમાણ દર વર્ષે વધી રહ્યું છે. દિલ્હી, અમદાવાદ અને હૈદરાબાદ જેવા શહેરોમાં ઉનાળામાં તાપમાન ૪૫ ડિગ્રીને પાર કરી જાય છે. જો ચીનનું આ મોડેલ ભારતની ગીચ વસ્તીવાળી ઈમારતો અને શહેરી આયોજનમાં અમલી બનાવવામાં આવે, તો તે ગરમી સામે લડવા માટે એક મજબૂત કવચ બની શકે છે. ખાસ કરીને પાણીના રિસાયકલિંગ પ્લાન્ટ્સ સાથે આ સિસ્ટમને જોડીને ન્યૂનતમ પાણીનો વપરાશ કરીને મહત્તમ ઠંડક મેળવી શકાય છે.
China is developing simple, practical solutions for everyday problems. 🇨🇳
A fine mist cools the roof in seconds, lowering the surface temperature from 32.6°C (90.7°F) to 31°C (87.8°F). By reducing heat entering the building, it helps keep indoor spaces cooler. pic.twitter.com/xCnEth4aSM
— Weather Monitor (@WeatherMonitors) July 1, 2026
પર્યાવરણ અને વિકાસ વચ્ચેનું સંતુલન
ચીનનો આ પ્રયોગ એ વાતનો પુરાવો છે કે વિકાસ એટલે માત્ર આધુનિક ઈમારતો બનાવવી એવું નથી, પરંતુ એ ઈમારતોની અંદર રહેતા લોકોના જીવનને ગુણવત્તાયુક્ત બનાવવું પણ છે. ક્લાયમેટ ચેન્જના આ યુગમાં, આપણે કુદરતની સામે લડવાને બદલે વિજ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને તેની સાથે તાલમેલ બેસાડવો પડશે.
