રશિયાએ કિવને બનાવ્યું સ્મશાન, ‘તેલ યુદ્ધ’માં હવે શું થશે?
યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે ચાલી રહેલું વિનાશક યુદ્ધ ફરી એકવાર અત્યંત ખતરનાક વળાંક પર પહોંચી ગયું છે. ગુરુવારે સવારે કિવમાં જે દ્રશ્યો જોવા મળ્યા, તે રૂંવાડા ઉભા કરી દે તેવા હતા. 11 કલાક સુધી ચાલેલા રશિયાના ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓએ યુક્રેનની રાજધાનીને સંપૂર્ણપણે હચમચાવી દીધી છે. આ હુમલામાં ઓછામાં ઓછા 21 નિર્દોષ નાગરિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે અને 90થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. આ હુમલો માત્ર એક સૈન્ય કાર્યવાહી નથી, પરંતુ યુક્રેન દ્વારા રશિયાના તેલના ઠેકાણાઓ પર કરવામાં આવી રહેલા હુમલાઓનો એક ભયાનક બદલો છે.
ભયાનક રાત્રિ અને કાટમાળમાં ફેરવાતી જિંદગી
કિવમાં રાત્રિની શાંતિ મિસાઇલોના ગડગડાટ અને ધડાકાઓથી તૂટી ગઈ હતી. વિદેશ મંત્રી આન્દ્રી સિબિહાએ તેને રાજધાની માટે એક “ભયાનક રાત્રિ” ગણાવી હતી. આકાશમાં એર ડિફેન્સની ફાયરિંગની રોશની અને ધુમાડાના કાળા ગોટેગોટાએ વાતાવરણને વધુ ડરામણું બનાવી દીધું હતું. સ્થાનિક રહેવાસીઓના જણાવ્યા અનુસાર, શહેરના 30થી વધુ સ્થળોએ વિનાશના દ્રશ્યો હતા. લગભગ 20 રહેણાંક ઇમારતો કાં તો ધરાશાયી થઈ ગઈ હતી અથવા તો ભીષણ આગની ઝપેટમાં આવી ગઈ હતી.
એક સ્થાનિક રહેવાસી, 24 વર્ષીય સેરી બુડકોએ ધ્રૂજતા અવાજે જણાવ્યું, “અમે શેલ્ટરની અંદર હતા, પરંતુ ધડાકા એટલા જોરદાર હતા કે જમીન અને છત ધ્રૂજી રહ્યા હતા. એવું લાગતું હતું કે જાણે બધું જ ખતમ થઈ જશે.” ડેસ્નિયાન્સ્કી અને ડાર્નિત્સ્કી જેવા જિલ્લાઓમાં લોકો પોતાની જ ઇમારતોના કાટમાળમાં ફસાઈ ગયા હતા. બચાવ દળો આખો દિવસ લોકોને શોધવાનું કામ કરતા રહ્યા. બીજી તરફ, નિપ્રોપેટ્રોવસ્ક વિસ્તારમાં એક 7 વર્ષની બાળકીના મોતથી સમગ્ર દેશ સ્તબ્ધ છે.
બદલાનું ‘તેલ યુદ્ધ’
રશિયન સંરક્ષણ મંત્રાલયે તેને સચોટ હુમલો ગણાવતા કહ્યું કે તેમણે કિવના સૈન્ય માળખા અને શસ્ત્રોના કારખાનાઓને નિશાન બનાવ્યા છે. જોકે, ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવના આ દાવા પર વિશ્વભરમાં સવાલો ઉઠી રહ્યા છે, કારણ કે ભારે નુકસાન સામાન્ય નાગરિકોના ઘરોને થયું છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ હુમલો યુક્રેન દ્વારા રશિયન ઓઈલ રિફાઈનરીઓ પર કરવામાં આવી રહેલા સતત હુમલાઓનો સીધો બદલો છે. છેલ્લા 40 દિવસથી યુક્રેનની સેનાએ રશિયાના ‘તેલ સેક્ટર’ને નિશાન બનાવી રાખ્યું છે, જેના કારણે રશિયામાં ઈંધણની ભારે અછત ઉભી થઈ છે. યુક્રેનની સેનાએ નિઝની નોવગોરોડમાં રશિયાની સૌથી મોટી ઓઈલ રિફાઈનરીઓમાંની એકને નિશાન બનાવીને આગના હવાલે કરી દીધી હતી. યુક્રેનનું માનવું છે કે રશિયાની આર્થિક કરોડરજ્જુ (તેલ) પર વાર કરીને જ પુતિનને વાતચીતના ટેબલ પર લાવી શકાય છે.
યુદ્ધનું વધતું વ્યાપ અને રાજદ્વારી નિષ્ફળતા
યુક્રેનની તકનીકી પ્રગતિ, ખાસ કરીને ડ્રોન એન્જિનિયરિંગમાં, રશિયાની ગતિ ધીમી કરી દીધી છે. ફ્રન્ટ લાઈનની પાછળ સપ્લાય રૂટ પર થયેલા યુક્રેનિયન હુમલાઓએ રશિયન સેનાને ભારે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. પરંતુ, તેમ છતાં, પુતિનના ઈરાદા હાલમાં ઓછા થતા જણાતા નથી. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે પુતિન માને છે કે સમય તેમના પક્ષમાં છે. તેમને આશા છે કે પશ્ચિમી દેશોનું સમર્થન સમય જતાં ઓછું થઈ જશે અને વ્યૂહાત્મક બોમ્બાર્ડમેન્ટના દબાણ હેઠળ યુક્રેનનો પ્રતિકાર આખરે તૂટી જશે.
હવે બધી આશાઓ આવતા અઠવાડિયે તુર્કીમાં યોજાનાર NATO શિખર સંમેલન પર ટકેલી છે, જ્યાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સ્કી મુલાકાત કરી શકે છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે અત્યાર સુધીના તમામ રાજદ્વારી પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા છે.
માનવીય ત્રાસદીનો વધતો આંકડો
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના આંકડા મુજબ, આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધી 16,000થી વધુ યુક્રેનિયન નાગરિકો માર્યા ગયા છે. જ્યારે એક થિંક ટેન્કના રિપોર્ટનું અનુમાન છે કે બંને પક્ષે લગભગ 1.8 મિલિયન સૈનિકો કાં તો માર્યા ગયા છે, ઘાયલ થયા છે અથવા ગુમ થયા છે.
યુક્રેન પાસે એર ડિફેન્સની દ્રષ્ટિએ થોડી મજબૂતી આવી છે, પરંતુ બેલિસ્ટિક મિસાઇલોને રોકવી એ હજુ પણ એક મોટો પડકાર છે. રશિયાએ તાજેતરના હુમલામાં 74 મિસાઇલો અને 496 ડ્રોન છોડ્યા, જે દર્શાવે છે કે આ યુદ્ધ હવે નવી અને વધુ વિનાશક દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે.
અંતમાં, એ કહેવું ખોટું નહીં હોય કે કિવની ગલીઓમાં પડેલી લાશો અને કાટમાળમાં દબાયેલી આશાઓ આ વાતની સાક્ષી છે કે યુદ્ધનું સૌથી ભારે પરિણામ હંમેશા સામાન્ય જનતાએ જ ભોગવવું પડે છે. જ્યાં સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કોઈ નક્કર અને ટકાઉ ઉકેલ નહીં આવે, ત્યાં સુધી યુક્રેનનું આકાશ આ રીતે મિસાઇલોના ધુમાડાથી કાળું પડતું રહેશે.
