ગૂગલનું AI ઈન્ટરનેટનો વિનાશ કરી રહ્યું છે? હવે ડિજિટલ જગતે શરૂ કર્યો વળતો પ્રહાર
દાયકાઓ પહેલાં જ્યારે ઈન્ટરનેટનો વિકાસ થઈ રહ્યો હતો, ત્યારે ગૂગલ (Google) એ દુનિયાભરના વેબસાઈટ માલિકો અને કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ સાથે એક અનોખો અને પરસ્પર ફાયદાકારક સોદો કર્યો હતો. સોદો સરળ હતો: ગૂગલના આટોમેટિક વેબ ક્રાઉલર્સ (Googlebot) વેબસાઈટ પરના પેજને ઈન્ડેક્સ કરશે, અને તેના બદલામાં જ્યારે પણ યુઝર્સ ગૂગલ પર કંઈક શોધશે ત્યારે ગૂગલ તે વેબસાઈટ પર ઓર્ગેનિક ટ્રાફિક (વાસ્તવિક વાચકો) મોકલશે. આ વ્યવસ્થાથી ગૂગલ ઈન્ટરનેટ સર્ચનો અકાટ્ય રાજા બની ગયું અને ડિજિટલ દુનિયામાં જ્ઞાનનો અખૂટ ભંડાર મફતમાં ઉપલબ્ધ થયો.
પરંતુ આજે AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) ના ઉદય સાથે આ પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગઈ છે. ગૂગલ હવે તેની સર્ચ ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ પોતાના AI મોડેલ્સ (જેમ કે Gemini) ને તાલીમ આપવા અને યુઝર્સને સીધા જ AI આન્સર્સ આપવા માટે કરી રહ્યું છે. આ નવી વ્યૂહરચના ઈન્ટરનેટના મૂળભૂત માળખા માટે મોટો ખતરો બની રહી છે અને હવે પબ્લિશર્સ તથા ટેકનોલોજી નિષ્ણાતો આ પદ્ધતિ સામે અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે.
બોટ અને ક્રાઉલિંગનો ખેલ: સર્ચ અને AI વચ્ચે ધૂંધળી થતી રેખાઓ
લાંબા સમયથી ગૂગલબોટ (Googlebot) ઈન્ટરનેટના ખૂણે-ખૂણે ફરીને વેબ પેજીસ ડાઉનલોડ કરતું હતું, જેથી યુઝર્સને સૌથી તાજા અને સચોટ પરિણામો મળી શકે. પરંતુ હવે સર્ચ પરિણામો માટે એકત્રિત કરવામાં આવતી માહિતી અને AI મોડેલ્સને ટ્રેન કરવા માટે વાપરવામાં આવતી માહિતી વચ્ચેની સીમારેખા સાવ ધૂંધળી થઈ ગઈ છે. ગૂગલ એક જ ક્રાઉલરનો ઉપયોગ બંને કામો માટે કરી રહ્યું છે.
વેબ સિક્યોરિટી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની ‘ક્લાઉડફ્લેર’ (Cloudflare) ના મુખ્ય કારોબારી અધિકારી (CEO) મેથ્યુ પ્રિન્સના જણાવ્યા અનુસાર, ગૂગલનું વેબ ક્રાઉલર OpenAI ના ક્રાઉલર કરતાં ૩.૨ ગણું વધુ અને માઈક્રોસોફ્ટ (Microsoft) કરતાં ૪.૮ ગણું વધુ ઈન્ટરનેટ સ્કેન કરે છે. ક્લાઉડફ્લેર સમગ્ર ઈન્ટરનેટના લગભગ પાંચમા ભાગના ટ્રાફિકનું સંચાલન કરે છે. પ્રિન્સ ગૂગલની આ એકચક્રી નીતિના કટ્ટર આલોચક બન્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે ગૂગલે સર્ચ અને AI સ્ક્રૅપિંગને એકસાથે જોડી દીધા છે, જેના કારણે વેબસાઈટ માલિકો માટે પોતાનો ડેટા AI ને આપવો ન હોય તો પણ સર્ચ ટ્રાફિક ગુમાવવાના ડરે ગૂગલને બ્લોક કરવું અશક્ય બની જાય છે.
ડેડ ઈન્ટરનેટ થીયરી: માનવો કરતાં બોટ્સનો ટ્રાફિક વધ્યો
આ વ્યૂહરચનાના પરિણામો અત્યંત ગંભીર છે. જો AI એજન્ટ્સ સતત માનવો દ્વારા બનાવવામાં આવેલા કન્ટેન્ટને વાંચશે, તેનો સારાંશ બનાવશે અને રિટ્રાઈટ કરીને યુઝરને આપી દેશે, તો અસલ લેખકો કે પબ્લિશર્સની વેબસાઈટ પર વાચકો જશે જ નહીં. પરિણામે, નવું અને મૌલિક જ્ઞાન કે માહિતી બનાવવાનું આર્થિક પ્રોત્સાહન જ સમાપ્ત થઈ જશે.
ક્લાઉડફ્લેરના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે ૨૦૨૬માં ઈન્ટરનેટ પર કુલ ટ્રાફિકમાંથી ૫૭% થી વધુ હિસ્સો AI એજન્ટ્સ અને બોટ્સનો હતો, જ્યારે માનવ પ્રવૃત્તિ માત્ર ૪૨% જેટલી જ રહી ગઈ હતી. ઈતિહાસમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે કે ડિજિટલ જગતમાં મશીનોનો ટ્રાફિક માનવો કરતાં વધી ગયો હોય. આ પરિસ્થિતિ ‘ડેડ ઈન્ટરનેટ થીયરી’ (Dead Internet Theory) ને સાચી સાબિત કરે છે – એક એવો ભયાનક વિચાર જ્યાં ઈન્ટરનેટ પર મોટાભાગનું કન્ટેન્ટ મશીનો જ બનાવશે અને મશીનો જ તેનો વપરાશ કરશે. માનવો માત્ર એક નાનો હિસ્સો બનીને રહી જશે.
બ્રિટિશ રેગ્યુલેટર અને ક્લાઉડફ્લેરનો વળતો પ્રહાર
ગૂગલ ઇચ્છા રાખત તો એપ્રિલ ૨૦૨૪માં ‘AI Overviews’ લોન્ચ કરતા પહેલા જ વેબસાઈટ્સને એવો વિકલ્પ આપી શકત કે તેઓ સર્ચમાં દેખાય પરંતુ તેમનો ડેટા AI ટ્રેનિંગ માટે ન વપરાય. પરંતુ યુ.એસ. એન્ટિ-ટ્રસ્ટ કોર્ટ કેસ દરમિયાન બહાર આવેલા આંતરિક દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે કમાણીની લાલચે ગૂગલે વેબસાઈટ્સને આ પસંદગી આપી નહોતી.
પરંતુ હવે ગૂગલની આ મનમાની સામે મોટો વિરોધ શરૂ થયો છે:
૧. ક્લાઉડફ્લેરનું અલ્ટીમેટમ: પ્રિન્સે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમની કંપની એવા તમામ ક્રાઉલર્સને બ્લોક કરશે જે સર્ચ અને AI સ્ક્રૅપિંગ બંને કામ એકસાથે કરે છે. આનાથી ગૂગલ લાખો વેબસાઈટોનો ડેટા ગુમાવી શકે છે.
૨. યુકે રેગ્યુલેટરનો આદેશ: બ્રિટનની કમ્પિટિશન એન્ડ માર્કેટ્સ ઓથોરિટી (CMA) એ ગૂગલને સત્તાવાર આદેશ આપ્યો છે કે તેમણે વેબસાઈટ માલિકોને સ્પષ્ટ વિકલ્પ આપવો પડશે. જો કોઈ વેબસાઈટ તેના ડેટાને AI માં વાપરવાની ના પાડે, તો પણ ગૂગલ તેને સર્ચ રેન્કિંગમાં નીચે ધકેલીને સજા કરી શકશે નહીં.
આ દબાણ હેઠળ આવીને ગૂગલે સ્વીકારવું પડ્યું છે કે તેઓ એક નવું સેટિંગ ટેસ્ટ કરી રહ્યા છે, જેનાથી વેબસાઈટ્સ તેમના કન્ટેન્ટને AI ઉત્તરોમાં વપરાતા રોકી શકશે અને તેમના સર્ચ રેન્કિંગને પણ કોઈ નુકસાન નહીં થાય. આ ટેસ્ટિંગ પૂર્ણ થયા બાદ તેને સમગ્ર વિશ્વમાં લાગુ કરવામાં આવશે.
શું આ સુધારો પૂરતો છે?
જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ગૂગલની આ નવી નીતિ સકારાત્મક છે પરંતુ સંપૂર્ણ ઉકેલ નથી. ગૂગલનું ક્રાઉલર ટેકનિકલ રીતે હજુ પણ એક જ છે. એટલે કે એક જ બોટ સર્ચ અને AI બંને માટે ડેટા એકઠો કરે છે અને પબ્લિશર્સે ગૂગલના ‘વચન’ પર ભરોસો રાખવો પડે છે.
સાચો અને કાયમી ઉકેલ એ જ હોઈ શકે કે ગૂગલ પોતાના ક્રાઉલરને બે અલગ ભાગમાં વિભાજિત કરે: એક માત્ર ‘સર્ચ ઈન્ડેક્સિંગ’ માટે અને બીજું ‘AI સ્ક્રૅપિંગ’ માટે. આનાથી વેબસાઈટ માલિકો ગૂગલના વિશ્વાસે રહેવાને બદલે પોતાના સર્વરના દરવાજે જ AI સ્ક્રૅપિંગને બ્લોક કરી શકશે. ગૂગલ હાલમાં સમગ્ર વિશ્વના ૯૦% સર્ચ માર્કેટ પર કબ્જો ધરાવે છે, પરંતુ AI ના યુગમાં તેની આ મનમાની હવે સાંખી લેવામાં આવશે નહીં. ઈન્ટરનેટને જીવંત અને માનવકેન્દ્રી રાખવા માટે ગૂગલ પર આ પ્રકારનું અંકુશ અત્યંત જરૂરી બન્યું છે.
