નાના બાળકોમાં સેલ્ફ-મેડિકેશન સામે લાલ આંખ

નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ણાયક આદેશ જારી કર્યો છે. સામાન્ય રીતે નાના બાળકોમાં શરદી, સદીર્-ઉધરસ કે એલર્જી માટે વપરાતા ચોક્કસ દવાના મિશ્રણો (Fixed-Dose Combinations – FDC) ના ઉપયોગ અંગે સરકારે નવી કડક શરતો અમલી બનાવી છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય દ્વારા સ્પષ્ટપણે જણાવાયું છે કે ક્લોરફેનિરામાઇન મેલેટ (Chlorpheniramine Maleate) અને ફિનાઇલફ્રાઇન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ (Phenylephrine Hydrochloride) નું સંયોજન ધરાવતી દવાઓ હવે ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે વાપરી શકાશે નહીં.

સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી વિગતો અનુસાર, ક્લોરફેનિરામાઇન મેલેટ અને ફિનાઇલફ્રાઇન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ ધરાવતી تمام દવાઓના ઉત્પાદન, વેચાણ તેમજ વિતરણ પર નવી શરતો લાદવામાં આવી છે. આ નવો આદેશ ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, ૧૯૪૦ ની કલમ ૨૬A હેઠળ જાહેર હિત અને પ્રજાના આરોગ્યની રક્ષા માટે જારી કરાયો છે.

સરકારે ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને કડક નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેમણે દવાના પેકિંગ, લેબલ, પેકેજ ઇન્સર્ટ (માહિતી પત્રક) અને તમામ પ્રોમોશનલ સામગ્રી પર સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં લખવું પડશે કે “આ ફિક્સ્ડ-ડોઝ સંયોજન ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં ઉપયોગ માટે નથી.” ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે અગાઉ ૧૫ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ ના રોજ ચોક્કસ FDC પર આ રોક લગાવી હતી, પરંતુ નવો આદેશ હવે આ બંને ઘટકો ધરાવતા તમામ પ્રકારના ફોર્મ્યુલેશન પર એકસમાન રીતે લાગુ થશે.

આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય નિષ્ણાત સમિતિ (Expert Committee) અને ડ્રગ્સ ટેકનીકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB) ની ભલામણોના આધારે લેવામાં આવ્યો છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, ચાર વર્ષથી નાના બાળકોના શરીરમાં આ પ્રકારના મિશ્રણો વિપરીત અસરો (Side Effects) ઊભી કરી શકે છે અને તેમના માટે સ્વાસ્થ્યનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. વળી, બજારમાં નાના બાળકો માટે આનાથી વધુ સુરક્ષિત અને યોગ્ય વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.

સરકારે ખાસ કરીને વાલીઓને પણ અપીલ કરી છે કે તેઓ સામાન્ય શરદી કે તાવ જેવી સ્થિતિમાં ડોક્ટરની સલાહ લીધા વિના જાતે જ (Self-Medication) નાના બાળકોને સીરપ કે અન્ય દવાઓ આપવાનું ટાળે. દવાની દુકાનદારો અને ડોક્ટરો માટે પણ આ માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું હવેથી કાયદાકીય રીતે અનિવાર્ય બનશે.