‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ પર સલમાન ખુર્શીદનું મોટું નિવેદન: “વર્તમાન બંધારણ આની મંજૂરી આપતું નથી, આ માત્ર એક સ્વપ્ન છે”
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા દેશભરમાં ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ (One Nation, One Election) લાગુ કરવા માટેની યોજના અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા અત્યંત ઝડપી બનાવી દેવામાં આવી છે. ચાલુ રાજકીય ગતિવિધિઓ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા વચ્ચે ૨૦૨૯ની લોકસભા અને વિવિધ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવાની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. આ દરમિયાન, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને જાણીતા કાયદાવિદ સલમાન ખુર્શીદે આ પ્રસ્તાવ પર પોતાની આકરી પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે વર્તમાન બંધારણીય માળખું આવી કોઈ ચૂંટણી નીતિની મંજૂરી આપતું નથી અને તેને બળજબરીથી લાગુ કરવાનો પ્રયાસ બંધારણના મૂળભૂત માળખાનું ઉલ્લંઘન ગણાશે.
“આપણે બધા એક દેશ માટે તૈયાર છીએ, પરંતુ ચૂંટણીની એકતા જટિલ બાબત”
સલમાન ખુર્શીદે દેશમાં વધી રહેલી આ ચર્ચા પર મીડિયા સાથે વાતચીત કરતા ખુલ્લીને પોતાના મંતવ્યો વ્યક્ત કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું, “આજનો બંધારણીય આદેશ આપણને ‘એક દેશ, એક ચૂંટણી’ ની મંજૂરી આપતો નથી. મારું વ્યક્તિગત અને પક્ષનું એવું સ્પષ્ટ માનવું છે કે આપણે બધા ‘એક દેશ’ ના નાતે હંમેશા એક થઈને રહેવા તૈયાર છીએ. પરંતુ સમગ્ર દેશમાં તમામ ચૂંટણીઓ એકસાથે કરાવી દેવી એ માત્ર એક સાદો પ્રસ્તાવ નથી, પરંતુ તે ટેકનિકલ અને બંધારણીય બંને દ્રષ્ટિએ અત્યંત જટિલ બાબત છે. હાલ દેશભરમાં આ વિષય પર ચર્ચાઓ ચાલુ છે અને વિવિધ વર્ગો પોતાના મંતવ્યો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.”
તેમણે વધુમાં ચેતવણી આપતા જણાવ્યું હતું કે જો આજે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં આ પ્રસ્તાવ લાગુ કરવામાં આવશે, તો તે સીધું જ દેશના બંધારણનું ઉલ્લંઘન માનવામાં આવશે. તેમણે ઉમેર્યું કે બંધારણના મૂળભૂત માળખા (Basic Structure) ને ટાંકીને તેને બદલવાનો કે તેમાં ફેરફાર કરવાનો જો કોઈ પ્રયાસ કરવામાં આવશે તો તેના ખૂબ જ ગંભીર પરિણામો આવી શકે છે, જેનાથી દેશના તમામ નાગરિકો વાકેફ છે.
“એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી માત્ર એક સ્વપ્ન”
પોતાના નિવેદનમાં આગળ વધતા કોંગ્રેસના આ જ્ઞાની નેતાએ કડક શબ્દોમાં આ યોજનાની વ્યાવહારિકતા પર સવાલો ઊભા કર્યા હતા. તેમણે ઉમેર્યું, “આજનો બંધારણીય હુકમ દેશમાં કોઈને પણ એવું કહેવાની મંજૂરી નથી આપતો કે ‘એક રાષ્ટ્ર, એક ચૂંટણી’ અત્યારે શૂન્ય સ્તરે શક્ય છે. અમારું મક્કમ માનવું છે કે અત્યારની તારીખે આ લાગુ કરવું એ બંધારણની ભાવના વિરુદ્ધ છે. હાલના વાતાવરણમાં આ પ્રસ્તાવ માત્ર એક સ્વપ્ન સમાન છે. આપણે બધાએ એક દેશ તરીકે એક થવું જોઈએ, સાથે રહેવું જોઈએ અને દેશના વિકાસ માટે એક સમાન દ્રષ્ટિકોણ રાખવો જોઈએ, પરંતુ બંધારણીય ધોરણોને બાજુ પર મૂકી શકાય નહીં.”
JPC અધ્યક્ષ પીપી ચૌધરીનો જવાબી દાવો
બીજી તરફ, આ બિલ પર ગંભીરતાથી કામ કરી રહેલી સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ના અધ્યક્ષ પીપી ચૌધરીએ સોમવારે સરકારી પક્ષનો અવાજ રજૂ કરતા મહત્વનું નિવેદન આપ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જો સંસદમાં જરૂરી બંધારણીય સુધારાઓ કરવામાં આવે અને દેશના વિવિધ રાજ્યોની સરકારો આ માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર થઈ જાય, તો ૨૦૨૯ માં લોકસભા અને તમામ રાજ્યોની વિધાનસભાઓની ચૂંટણીઓ એકસાથે યોજવી ચોક્કસપણે શક્ય છે.
સરકારનું માનવું છે કે એકસાથે ચૂંટણીઓ યોજવાથી દેશના હજારો કરોડ રૂપિયાના જાહેર નાણાં બચશે અને વારંવાર લાગુ પડતી આચારસંહિતાના કારણે અટકી પડતા વિકાસકામોને નવી ગતિ મળશે. પરંતુ સલમાન ખુર્શીદ અને અન્ય વિપક્ષી નેતાઓના વિરોધ બાદ આ મુદ્દો આગામી દિવસોમાં સંસદથી લઈને દેશના રાજકીય મંચો પર મોટો સંગ્રામ સર્જે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે.
