અમેરિકી ઈમિગ્રેશનનો મોટો ધડાકો: ગ્રીન કાર્ડના બેકલોગમાં ફસાયા ૧૨ લાખથી વધુ ભારતીયો, જુઓ વિગતવાર રિપોર્ટ!
અમેરિકામાં સ્થાયી થવાનું અને ત્યાંની કાયમી નાગરિકતા મેળવવાનું સપનું જોનારા લાખો ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો અને કુશળ કામદારો માટે એક અત્યંત ચોંકાવનારો અહેવાલ સામે આવ્યો છે. તાજેતરના વિશ્લેષણ મુજબ, જો કોઈ ભારતીય નાગરિક આજે અમેરિકામાં એમ્પ્લોયમેન્ટ-બેઝ્ડ (રોજગાર આધારિત) ગ્રીન કાર્ડ માટે અરજી કરે છે, તો તેને કાયમી નિવાસનો અધિકાર મેળવવામાં ૧૭૯ વર્ષ સુધીની અકલ્પનીય રાહ જોવી પડી શકે છે! આ આંકડો માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ અમેરિકામાં રહીને દેશના અર્થતંત્રમાં યોગદાન આપતા લાખો ભારતીય પરિવારોની વેદના અને અસુરક્ષિત ભવિષ્યનું ચિત્ર રજૂ કરે છે.
અમેરિકન સિટિઝનશિપ એન્ડ ઈમિગ્રેશન સર્વિસિસ (USCIS) ના સત્તાવાર ડેટાના આધારે ‘નેશનલ ફાઉન્ડેશન ફોર અમેરિકન પોલિસી’ (NFAP) દ્વારા કરવામાં આવેલા ગહન અભ્યાસમાં આ ચોંકાવનારી બાબતો સામે આવી છે. રોજગાર આધારિત ગ્રીન કાર્ડ સ્કીમ એચ-૧બી (H-1B) જેવા ટેમ્પરરી વર્ક વિઝા પર આવેલા વિદેશી કુશળ કામદારોને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં કાયમી ધોરણે રહેવા અને કામ કરવાની કાનૂની મંજૂરી આપે છે. પરંતુ અરજીઓની પ્રચંડ સંખ્યા અને અમેરિકી કાયદાની મર્યાદાઓને કારણે આખી પ્રક્રિયા એક મોટા ઈમિગ્રેશન બેકલોગ (પેન્ડિંગ અરજીઓનો ખડકલો) માં ફેરવાઈ ગઈ છે.
બેકલોગનું મોટું સંકટ: ૧૨.૬ લાખ અરજીઓ અટકાયેલી
NFAP ના અહેવાલ મુજબ, અમેરિકામાં એમ્પ્લોયમેન્ટ-બેઝ્ડ ગ્રીન કાર્ડ માટેની અરજીઓનો બેકલોગ દિન-પ્રતિદિન વધુ ભયાનક બની રહ્યો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૦ માં જ્યાં પેન્ડિંગ અરજીઓની સંખ્યા આશરે ૧૦.૫ લાખ (1.05 Million) હતી, તે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ૧૨.૬ લાખ (1.26 Million) ને વટાવી ગઈ છે. એટલે કે માત્ર થોડા જ વર્ષોમાં લાખો નવી અરજીઓનો ઉમેરો થયો છે, જ્યારે તેનો નિકાલ કરવાનો દર અત્યંત ધીમો રહ્યો છે.
અમેરિકી ઈમિગ્રેશન સિસ્ટમ હેઠળ ગ્રીન કાર્ડને અલગ-અલગ કેટેગરીમાં વહેંચવામાં આવે છે. આ તમામ કેટેગરીમાં પેન્ડિંગ કેસની સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
EB-2 કેટેગરી (Advanced Degrees/Exceptional Ability): આ શ્રેણી ઉચ્ચ શૈક્ષણિક ડિગ્રી અથવા વિશેષ કૌશલ્ય ધરાવતા નિષ્ણાતો માટે છે. તેમાં સૌથી વધુ બેકલોગ જોવા મળ્યો છે. એપ્રિલ ૨૦૨૦ માં આ કેટેગરીમાં ૬,૮૪,૦૦૦ અરજીઓ પેન્ડિંગ હતી, જે ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ૮,૪૧,૦૦૦ થઈ ગઈ છે.
EB-3 કેટેગરી (Professional & Skilled Workers): આ શ્રેણી વ્યવસાયિક અને કુશળ કામદારોને આવરી લે છે. આ કેટેગરીમાં પેન્ડિંગ કેસ ૨,૬૧,૦૦૦ થી વધીને ૩,૩૯,૦૦૦ પર પહોંચી ગયા છે.
EB-1 કેટેગરી (Extraordinary Ability & Priority Workers): આ શ્રેણી અસાધારણ પ્રતિભા ધરાવતા વિજ્ઞાનીઓ, પ્રોફેસરો અને મલ્ટીનેશનલ કંપનીઓના મેનેજરો માટે છે. સદનસીબે, આ કેટેગરીમાં બેકલોગ ૧,૦૧,૦૦૦ થી ઘટીને ૮૪,૦૦૦ થયો છે.
શા માટે રાહ જોવાનો સમય આટલો લાંબો છે? (૭% પર-કન્ટ્રી કેપ)
અમેરિકી ઈમિગ્રેશન કાયદા હેઠળ દર વર્ષે માત્ર ૧,૪૦,૦૦૦ એમ્પ્લોયમેન્ટ-બેઝ્ડ ગ્રીન કાર્ડ જ ઈશ્યુ કરવાની કાનૂની મર્યાદા (Annual Cap) નક્કી કરવામાં આવી છે. આ ઉપરાંત, સૌથી મોટો અવરોધ “પર-કન્ટ્રી લિમિટ” (Per-Country Limit) નો છે. કાયદા મુજબ, કોઈપણ એક દેશના નાગરિકોને વાર્ષિક ઉપલબ્ધ કુલ ગ્રીન કાર્ડના મહત્તમ ૭% થી વધુ કાર્ડ આપી શકાતા નથી.
આ ૭ ટકાનો નિયમ નાના દેશો માટે અનુકૂળ છે, પરંતુ ભારત અને ચીન જેવા અત્યંત વસ્તી ધરાવતા અને મોટી સંખ્યામાં આઈટી પ્રોફેશનલ્સ મોકલતા દેશો માટે આ નિયમ એક આફત સમાન બની ગયો છે. ભારત જેવા દેશમાંથી દર વર્ષે હજારો યોગ્ય અરજદારો આવે છે, પરંતુ તેમને પણ માત્ર ૭% નો જ હિસ્સો મળે છે. પરિણામે, જે દેશોમાંથી અરજીઓનો ઉપાડ ઓછો છે ત્યાંના લોકોને ઝડપથી ગ્રીન કાર્ડ મળી જાય છે, જ્યારે ભારતીય અરજદારો કાયમી પ્રતિક્ષા યાદીમાં ધકેલાઈ જાય છે.
ભારતીયો વિરુદ્ધ અન્ય દેશો: સરખામણી અને પ્રતિક્ષા કાળ
વિવિધ દેશોના અરજદારો માટે પ્રતિક્ષા કાળમાં જમીન-આસમાનનો તફાવત છે. EB-2 કેટેગરી હેઠળ ભારતીય નાગરિકો માટે અંદાજિત વેટિંગ પિરિયડ ૧૭૯ વર્ષ સુધી લંબાઈ ગયો છે! તેનો અર્થ એ થયો કે આજે અરજી કરનાર વ્યક્તિ પોતાની આખી જિંદગી વિતાવી દે તો પણ તેને જીવતેજીવ ગ્રીન કાર્ડ મળે તેવી શક્યતા નહિવત છે.
સરખામણી કરવામાં આવે તો, EB-2 કેટેગરીમાં ચીનના નાગરિકો માટે વેટિંગ પિરિયડ આશરે ૨૫ વર્ષ છે. EB-3 કેટેગરીની વાત કરીએ તો, ભારતીયો માટે અંદાજિત રાહ જોવાનો સમય ૩૮ વર્ષ છે, જ્યારે ચીની નાગરિકો માટે તે માત્ર ૭ વર્ષ છે. EB-1 કેટેગરીમાં પ્રતિક્ષા સમય પ્રમાણમાં ઘણો ઓછો છે; ભારતીય નાગરિકો માટે તે ૪ થી ૫ વર્ષ અને ચીની અરજદારો માટે આશરે ૫ વર્ષ છે.
‘H-1B લિમ્બો’: અસ્થિરતા અને માનસિક તણાવ વચ્ચેનું જીવન
ગ્રીન કાર્ડની રાહ જોઈ રહેલા મોટાભાગના ભારતીયો શરૂઆતમાં H-1B વિઝા પર અમેરિકામાં પ્રવેશે છે. H-1B એ એક અસ્થાયી કામચલાઉ વિઝા છે, જે મુખ્યત્વે કોમ્પ્યુટર અને આઈટી ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા ટેકનોલોજી નિષ્ણાતોને આપવામાં આવે છે. ગ્રીન કાર્ડની પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ કર્મચારીઓએ “H-1B લિમ્બો” (ત્રિશંકુ જેવી અનિશ્ચિત સ્થિતિ) માં રહેવું પડે છે.
આ સ્થિતિમાં રહેતા કામદારોએ સતત H-1B વિઝાની શરતોનું પાલન કરવું પડે છે. જો કોઈ કારણસર કર્મચારી પોતાની નોકરી ગુમાવે છે, તો તેની પાસે નવી નોકરી શોધવા અથવા અમેરિકા છોડીને દેશ પરત ફરવા માટે માત્ર ૬૦ દિવસનો ગ્રેસ પિરિયડ (૬૦-દિવસનો સમય) હોય છે. ૬૦ દિવસમાં નવી સ્પોન્સર કરનાર કંપની ન મળે તો તમામ કાનૂની હક્કો સમાપ્ત થઈ જાય છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસન (Trump Administration) દ્વારા ઈમિગ્રેશન નીતિઓને વધુ કડક બનાવવાના પ્રયાસોને કારણે H-1B કામદારોમાં અસુરક્ષા અને માનસિક તણાવ વધુ વધી ગયો છે.
આ ઉપરાંત, તાજેતરમાં પ્રશાસને H-1B વિઝા અરજીઓ માટે $103,000 નો નવો એડમિનિસ્ટ્રેટિવ ચાર્જ/ફી લાદવાની યોજના ઘડી છે. અગાઉ ફેડરલ જજે આ જ પ્રકારના પ્રસ્તાવને રદ કરી દીધો હોવા છતાં, સરકાર દ્વારા નીતિઓ કડક કરવાની આ મનોવૃત્તિ ભારતીય આઈટી વ્યાવસાયિકો માટે અમેરિકામાં ભવિષ્ય વધુ ધૂંધળું બનાવી રહી છે.
